Thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong đơn vị sự nghiệp công lập?

Căn cứ theo Luật Khiếu nại năm 2011 số 02/2011/QH13 ngày 11 tháng 11 năm 2011 của Quốc hội; Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19-10-2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số Điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại.

Quy định cụ thể như sau:

Theo Điều 13 Nghị định 124/2020/NĐ-CP:

1. Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đẩu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của viên chức do mình quản lý trực tiếp.

2. Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp dưới đã giải quyết mà còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập không có đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp thì người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý đơn vị sự nghiệp công lập đó có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai.

3. Khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của đơn vị sự nghiệp công lập do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực là người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai.

Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định pháp lý về vấn đề này như sau:

1. Đơn vị sự nghiệp công lập là gì?

Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do Cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội thành lập theo quy định pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước. Trong quá trình hoạt động, đơn vị sự nghiệp công lập được Nhà nước cho phép thu một số loại phí, lệ phí, được tiến hành hoạt động sản xuất cung ứng dịch vụ để bù đắp chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức. Các dịch vụ mà đơn vị sự nghiệp cung ứng có cạnh tranh với các doanh nghiệp tư nhân, nên đơn vị sự nghiệp công lập được phép mở rộng và khai thác nguồn thu từ các hoạt động của mình. Người sử dụng dịch vụ có thể phải chi trả một số phí, lệ phí cho việc sử dụng dịch vụ hình thành quan hệ mua bán, trao đổi. 

Căn cứ khoản 2 Điều 9 Luật viên chức năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm:

"a) Đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ);

b) Đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ hoàn toàn về thực hiện nhiệm vụ, tài chính, tổ chức bộ máy, nhân sự (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ."

Đơn vị sự nghiệp chủ yếu là các trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu,... trực thuộc cơ quan có thẩm quyền khác nhau. Chẳng hạn:

- Trường Đại học Luật Hà Nội: Là đơn vị trực thuộc Bộ Tư pháp;

- Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo;

- Bệnh viện Thanh Nhàn trực thuộc Sở Y tế Hà Nội;

- Đài phát thanh và Truyền hình thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương là đơn vị sự nghiệp thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh,...

2. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập

- Hoạt động

Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức hoạt động trên nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời, mạng lại lợi ích chung. Các đơn vị sự nghiệp công lập có thể được Nhà nước cấp kinh phí hoạt động bởi nó được hình thành nhằm đáp ứng nhu cầu nhất định trong xã hội. Một số sản phẩm, dịch vụ có thể được nhà nước cung cấp không thu tiền tiêu dùng, trường hợp có thu tiền thì cũng chỉ thu để bù đắp một số chi phí tạo ra chúng. Hoạt động sự nghiệp chủ yếu là cung cấp các dịch vụ công cộng, tạo ra những giá trị về mặt tri thức, văn hóa, văn minh, sức khỏe, đạo đức,... là những sản phẩm vô hình sử dụng cho nhiều người trong phạm vi rộng. Đa số các sản phẩm, dịch vụ chỉ phục vụ trong một số lĩnh vực nhất định nhưng sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng.

- Tài chính

Đơn vị sự nghiệp công lập được vay tín dụng ngân hàng hoặc quỹ hỗ trợ để mở rộng và nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời cũng tự chịu trách nhiệm trước khoản vay theo quy định pháp luật. Được gửi tiền tại các Ngân hàng thương mại hoặc Kho bạc Nhà nước thể hiện các khoản thu chi  của hoạt động cung ứng dịch vụ, các khoản kinh phí được Ngân sách Nhà nước cấp.

Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động ngày càng đổi mới theo hướng tự chủ và thực hiện hạch toán một cách độc lập.  Đối với các chi phí hành chính cho hoạt động thường xuyên, tùy theo từng nội dung công việc nếu xét thấy cần thiết, có hiệu quả thì thủ trưởng đơn vị được quyết định mức chi cao hơn hoặc thấp hơn mức chi do Nhà nước quy định trong phạm vi nguồn thu được sử dụng. Để tránh những trường hợp lạm quyền, tham nhũng, pháp luật đưa ra những quy định về thành lập Hội đồng quản lý tại các đơn vị công lập để đảm bảo chi thường xuyên và đầu tư vào các đơn vị sự nghiệp công lập khác trong trường hợp cần thiết. 

- Nhân sự

Nhân sự làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập chủ yếu được tuyển dụng theo vị trí việc làm, ký hợp đồng làm việc, được quản lý và sử dụng nhân sự với tư cách viên chức. Nhà nước có chính sách xây dựng, đào tạo nghề nghiệp, trình độ chuyên môn cho đội ngũ viên chức nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khu vực cung ứng dịch vụ công. Điều này cũng nhằm phát hiện và thu hút, bồi dưỡng những người tài năng được hưởng những đãi ngộ xứng đáng để nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

3. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong đơn vị sự nghiệp công lập

Căn cứ Điều 14 Nghị định 124/2020/NĐ-CP quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong đơn vị sự nghiệp công lập gồm những đối tượng như sau:

- Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của viên chức do mình quản lý trực tiếp.

- Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp dưới đã giải quyết mà còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết. Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập không có đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp thì người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý đơn vị sự nghiệp công lập đó có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai.

- Khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của đơn vị sự nghiệp công lập do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực là người có thẩm quyền khiếu nại lần hai. 

4. Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành chính trong đơn vị sự nghiệp công lập

Khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính trong đơn vị sự nghiệp công lập là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thủ tục của Luật khiếu nại và Nghị định 124/2020/NĐ-CP đề nghị đơn vị sự nghiệp công lập, người có thẩm quyền trong đơn vị sự nghiệp công lập, người có thẩm quyền trong đơn vị sự nghiệp công lập xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 

4.1. Thụ lý giải quyết khiếu nại

Kể từ ngày nhận được khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết mà không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 11 Luật Khiếu năm 2011 thì người có thẩm quyền phải giải quyết trong thời hạn 10 ngày. Nếu không thụ lý đơn khiếu nại thì phải nêu rõ lý do trong văn bản thông báo cho người khiếu nại. Đối với khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thông báo việc thụ lý hoặc không thụ lý bằng văn bản đến người khiếu nại. Nếu nhiều người khiếu nại với cùng một nội dung và cử người đại diện để thực hiện khiếu nại thì văn bản thông báo thụ lý hoặc không thụ lý sẽ được gửi đến một trong số những người đại diện.

4.2. Xác minh nội dung khiếu nại

Sau khi thụ lý đơn khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu sẽ kiểm tra lại quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại. Nội dung kiểm tra bao gồm: Căn cứ pháp lý, thẩm quyền, nội dung, trình tự, thủ tục và nội số nội dung khác nếu có trong việc ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính.

Sau khi kiểm tra lại, nếu thấy khiếu nại là đúng thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu sẽ đưa ra quyết định giải quyết khiếu nại ngay. Nếu thấy chưa đủ cơ sở pháp lý kết luận nội dung khiếu nại thì người có thẩm quyền tiến hành xác minh. Việc tiến hành xác minh có thể do người giải quyết khiếu nại hoặc do cho cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp hoặc cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc quyền quản lý của mình tiến hành xác minh nội dung khiếu nại. Người giải quyết khiếu nại hoặc cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao nhiệm vụ xác minh ban hành Quyết định xác minh nội dung khiếu nại. Quyết định xác minh sẽ nêu rõ người thực hiện xác minh, quyền và nghĩa vụ của người thực hiện xác minh, thời gian, nội dung xác minh. 

Tiến hành xác minh nội dung khiếu nại như sau:

- Người có thẩm quyền khiếu nại hoặc người được giao nhiệm vụ xác minh nội dung khiếu nại làm việc trực tiếp và yêu cầu người khiếu nại hoặc người được ủy quyền, luật sư, trợ giúp pháp lý của người khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ liên quan đến nhân thân, nội dung khiếu nại.

Nội dung làm việc lập thành văn bản  ghi rõ địa điểm, thời gian, thành phần, nội dung và có chữ ký của các bên. Trường hợp người khiếu nại không hợp tác, không làm việc, không ký vào biên bản làm việc thì biên bản được lấy chữ ký của người làm chứng hoặc đại diện chính quyền địa phương. Biên bản sẽ được lập thành hai bản, mỗi bên giữ một bản.

- Làm việc trực tiếp với người có quyền, lợi ích liên quan và người bị khiếu nại. Có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, các nhân có liên quan cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ.

Người giải quyết khiếu nại hoặc người được giao nhiệm vụ xác minh có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ liên quan cung cấp tài liệu, chứng cứ liên quan đến nội dung khiếu nại. Nội dung làm việc về cung cấp chứng cứ và giải trình về quyết định hành chính, hành vi hành chính được lập thành biên bản ghi rõ thời gian, địa điểm, thành phần, nội dung và chữ ký của các bên. Biên bản được lập thành hai bản, mỗi bên giữ một bản.

- Tiếp nhận, xử lý bằng chứng; Xác minh thực tế, trưng cầu giám định và làm việc với các bên liên quan trong quá trình xác minh nội dung khiếu nại.

Người giải quyết khiếu nại hoặc người được giao nhiệm vụ xác minh khi nhận được các chứng cứ, tài liệu phải ghi nhận bằng văn bản các bằng chứng đó. Nếu cần thiết, người khiếu nại hoặc người được giao nhiệm vụ xác minh tiến hành xác minh thực tế để thu thập, kiểm tra tính xác thực, hợp pháp của các chứng cứ liên quan đến khiếu nại. Đối với những vấn đề liên quan đến chuyên môn và kỹ thuật cao, người giải quyết khiếu nại có quyền quyết định thực hiện trưng cầu giám định làm căn cứ cho việc kết luận nội dung khiếu nại. Khi xét thấy đề nghị của người khiếu nại, người bị khiếu nại và các cơ quan, tổ chức liên quan có cơ sở rõ ràng đều có quyền yêu cầu trưng cầu giám định. Nội dung xác minh, việc trưng cầu giám định cũng như làm việc với các bên liên quan phải  được lập thành văn bản có ý kiến xác minh của những người tham gia và người khác có liên quan.

- Báo cáo kết quả xác minh nội dung khiếu nại

Người được giao nhiệm vụ xác minh phải báo cáo trung thực, khách quan kết quả xác minh nội dung khiếu nại bằng văn bản với người giải quyết khiếu nại. 

4.3. Tổ chức đối thoại

Đại diện cơ quan giải quyết trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại, cá nhân, tổ chức có quyền, nghĩa vụ liên quan làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải quyết khiếu nại. Thông báo bằng văn bản về thời gian, địa điểm, nội dung gặp gỡ, đối thoại với những người liên quan. 

Khi đối thoại, đại diện cơ quan có thẩm quyền nêu rõ nội dung cần đối thoại; kết quả xác minh nội dung khiếu nại; người tham gia đối thoại có quyền phát biểu ý kiến, đưa ra những bằng chứng thuyết phục liên quan đến vụ việc và đưa ra yêu cầu của mình. Đối thoại sẽ được lập thành biên bản ghi rõ ý kiến của những người tham gia, kết quả đối thoại và chữ ký hoặc điểm chỉ của họ. Trường hợp những người tham gia đối thoại không ký xác nhận thì phải ghi rõ lý do trong biên bản để lưu vào hồ sơ vụ việc khiếu nại. Kết quả đối thoại là một trong những căn cứ quan trọng để giải quyết khiếu nại.

4.4. Ra quyết định khiếu nại

Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập có quyền ra quyết định giải quyết khiếu nại bằng văn bản. Căn cứ vào Điều 31 của Luật Khiếu nại 2011, nội dung giải quyết khiếu nại lần đầu có những nội dung sau:

- Ngày, tháng, năm ra Quyết định;

- Tên, địa chỉ người khiếu nại và người bị khiếu nại;

- Nội dung khiếu nại;

- Kết quả xác minh nội dung khiếu nại và Kết quả đối thoại (nếu có);

- Căn cứ pháp lý giải quyết khiếu nại;

- Kết luận nội dung khiếu nại;

- Giữ nguyên, sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ một phần hay toàn bộ quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại, giải quyết vấn đề cụ thể trong nội dung khiếu nại;

- Bồi thường thiệt hại cho người bị thiệt hại (nếu có);

- Quyền khiếu nại lần hai, quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.

Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ban hành quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại phải gửi quyết định giải quyết khiếu nại chi người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền, nghĩa vụ liên quan và cơ quan quản lý cấp trên.

5. Mẫu đơn khiếu nại 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN KHIẾU NẠI

(Về việc ............................ )

                        Kính gửi: .............. (Tên cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết)..............

Tên tôi là: ..............................................  Sinh ngày: .................... 

Thường trú tại: .............................................................................. 

Số CMND/CCCD: ........................................................................... 

Ngày cấp: .................................  Nơi cấp: ..................................... 

Hiện đang (Làm gì? Ở đâu?): ....................................................... 

Tên cơ quan, tổ chức, cá nhân bị khiếu nại: ................................. 

Khiếu nại về việc: ........... (Ghi tên người bị khiếu nại và sự việc) ........ 

Yều cầu giải quyết khiếu nại: 

- Đề nghị thẩm tra, xác minh ...............(Có thể đưa ra một số chứng cứ, người làm chứng, ...)

- Giải quyết lại theo đúng chính sách pháp luật, đúng quyền lợi hợp pháp.

Tôi xin cam đoan về nội dung khiếu nại trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm về nội dung khiếu nại.

Mong quý cơ quan xem xét và giải quyết để bảo vệ quyền lợi cho ............ 

Xin chân thành cảm ơn.

                   ..., ngày ... tháng ... năm ..... 

Người làm đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)