Thanh lý tài sản cơ quan Đảng: Quy định mới nhất từ 2/2/2026

Sự chuyển đổi mạnh mẽ trong hệ thống quản trị tài sản công tại Việt Nam đã đánh dấu một cột mốc quan trọng vào ngày 02/02/2026, khi Chính phủ chính thức ban hành và áp dụng Nghị định số 52/2026/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng tài sản tại cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là kết quả của một quá trình rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm đồng bộ hóa các quy định của Đảng với pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và các đạo luật về đấu giá, kế toán mới nhất. Bản báo cáo này cung cấp một cái nhìn chuyên sâu, đa chiều về quy trình, thẩm quyền và các chế tài nghiêm ngặt liên quan đến hoạt động thanh lý tài sản trong hệ thống các cơ quan Đảng, đáp ứng nhu cầu tra cứu và thực thi nghiệp vụ của cán bộ quản lý tài sản trong giai đoạn mới.

1. Khung pháp lý chủ đạo và sự giao thoa giữa quy định Đảng và pháp luật Nhà nước

Hoạt động thanh lý tài sản tại các cơ quan Đảng không còn là một nghiệp vụ nội bộ khép kín mà đã được tích hợp chặt chẽ vào hệ thống quản lý tài sản công quốc gia. Khung pháp lý vận hành từ ngày 02/02/2026 tạo thành một mạng lưới đa tầng, đảm bảo mọi tài sản được hình thành từ nguồn lực của tổ chức và nhân dân đều được kiểm soát minh bạch.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cốt lõi

Cột sống của hoạt động thanh lý tài sản Đảng hiện nay bao gồm các văn bản mang tính quyết định sau:

• Nghị định 52/2026/NĐ-CP: Văn bản gốc quy định trực tiếp về việc quản lý, sử dụng và xử lý tài sản tại các cơ quan Đảng.
• Quy định số 69-QĐ/TW (được sửa đổi bởi Quy định 264): Thiết lập kỷ luật Đảng đối với các hành vi vi phạm về quản lý tài sản và lãng phí.
• Nghị định 55/2026/NĐ-CP: Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công, bao gồm cả tài sản tại cơ quan Đảng.
• Thông tư 99/2025/TT-BTC: Ban hành hệ thống biểu mẫu, chứng từ kế toán mới áp dụng từ 01/01/2026.
• Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) và Nghị định 172/2024/NĐ-CP: Quy định trình tự bán tài sản thanh lý qua hình thức đấu giá công khai.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng thực tế

Nghị định 52/2026/NĐ-CP thiết lập một phạm vi bao trùm, đảm bảo tính thống nhất từ Trung ương đến địa phương, không để sót các đơn vị dự toán đặc thù.

Điểm đáng chú ý là sự loại trừ đối với các doanh nghiệp của Đảng (trừ tài sản giao quản lý không tính thành phần vốn) và các cơ quan Đảng ở nước ngoài (thực hiện theo quy định riêng về tài sản công tại nước ngoài). Điều này giúp khu trú trách nhiệm và quy trình nghiệp vụ phù hợp với tính chất của từng loại hình đơn vị.

2. Phân loại tài sản và điều kiện thanh lý trong bối cảnh mới

Tài sản cơ quan Đảng được hình thành từ nhiều nguồn: ngân sách nhà nước, ngân sách Đảng, và các nguồn hiến tặng. Việc xác định đúng loại tài sản và điều kiện thanh lý là bước tiên quyết để đảm bảo tính hợp pháp của quy trình.

Các nhóm tài sản cố định chủ chốt

Theo tinh thần của Nghị định 52/2026/NĐ-CP và Thông tư 141/2025/TT-BTC, tài sản tại cơ quan Đảng được theo dõi và thanh lý dựa trên phân loại sau:

• Tài sản là nhà, đất: Bao gồm trụ sở làm việc, nhà kho, các công trình kiến trúc gắn liền với quyền sử dụng đất được Nhà nước giao hoặc Đảng đầu tư.
• Phương tiện vận tải: Xe ô tô phục vụ công tác của các chức danh lãnh đạo và xe phục vụ chung của cơ quan.
• Máy móc, thiết bị: Các thiết bị văn phòng, hệ thống CNTT, thiết bị chuyên dùng cho công tác tuyên truyền, đào tạo.
• Tài sản vô hình: Phần mềm quản lý, bản quyền tư liệu Đảng và các quyền tài sản khác.

Điều kiện đủ để thực hiện thanh lý

Cơ quan có tài sản chỉ được phép lập hồ sơ thanh lý khi tài sản đó thuộc một trong các trường hợp sau đây :

• Hết thời hạn sử dụng hữu ích: Tài sản đã đạt đến số năm sử dụng theo quy định của Bộ Tài chính (ví dụ: máy tính 5 năm, ô tô 15 năm) và không còn khả năng tiếp tục sử dụng hiệu quả.
• Hư hỏng không thể phục hồi: Tài sản bị lỗi kỹ thuật nặng, bị hư hại do thiên tai, hỏa hoạn hoặc các nguyên nhân bất khả kháng mà chi phí sửa chữa không mang lại hiệu quả kinh tế (thường là vượt quá 50% nguyên giá hoặc giá trị còn lại).
• Thay đổi công năng hoặc quy hoạch: Nhà làm việc phải phá dỡ để xây dựng lại theo dự án đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc do sắp xếp lại cơ sở nhà, đất theo quy hoạch của địa phương.
• Tài sản dôi dư sau sáp nhập, giải thể: Khi có sự thay đổi về tổ chức bộ máy, các tài sản không còn nhu cầu sử dụng và không thể điều chuyển sẽ được xem xét thanh lý để thu hồi vốn.

3. Hệ thống phân cấp thẩm quyền: Trọng tâm của sự minh bạch

Nghị định 52/2026/NĐ-CP đã thực hiện một bước tiến lớn trong việc phân cấp, phân quyền, giúp giảm bớt thủ tục hành chính rườm rà nhưng vẫn đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ của các cấp lãnh đạo Đảng.

Thẩm quyền của các cơ quan Trung ương

Tại cấp Trung ương, quyền lực quản lý tài sản được tập trung vào các đầu mối hành chính cao nhất để đảm bảo tính thống nhất của Đảng.

• Chánh Văn phòng Trung ương Đảng: Có quyền quyết định thanh lý tài sản do Văn phòng Trung ương Đảng quản lý hoặc phân cấp thẩm quyền cho các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc.
• Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội & Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ: Quyết định thanh lý tài sản công được bố trí cho Đảng ủy Quốc hội và Đảng ủy Chính phủ quản lý, sử dụng.
• Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Có thẩm quyền quyết định đối với tài sản của Học viện và các đơn vị sự nghiệp trực thuộc Học viện.

Thẩm quyền của các cơ quan địa phương

Ở địa phương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đóng vai trò hạt nhân trong việc quyết định vận mệnh của tài sản Đảng.

• Ban Thường vụ Tỉnh ủy/Thành ủy: Quyết định hoặc phân cấp thẩm quyền quyết định thanh lý tài sản thuộc phạm vi quản lý của tỉnh/thành phố, bao gồm tài sản của các huyện ủy và đơn vị sự nghiệp của Đảng ở địa phương.
• Đảng ủy Ủy ban nhân dân cấp tỉnh & Đảng ủy cấp xã: Thực hiện quyền quyết định đối với các nhóm tài sản được giao trực tiếp theo phân cấp của Tỉnh ủy.

Sự phân cấp này đi kèm với trách nhiệm: "Người đứng đầu cơ quan, đơn vị của Đảng có quyền tổ chức thực hiện quản lý nhưng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật và quy định của Đảng về sự thất thoát hoặc lãng phí".

4. Quy trình nghiệp vụ thanh lý tài sản: Hướng dẫn chi tiết 5 giai đoạn

Để đảm bảo tài sản được thanh lý đúng luật từ ngày 02/02/2026, các cơ quan Đảng cần tuân thủ quy trình 5 giai đoạn khép kín, từ khâu nhận diện đến khi xóa sổ tài sản trên hệ thống kế toán.

Giai đoạn 1: Xác lập căn cứ và Hội đồng thanh lý

Khi tài sản hội đủ điều kiện thanh lý, đơn vị quản lý phải ra quyết định thành lập Hội đồng thanh lý tài sản. Đây là bộ phận tư vấn và thực thi nòng cốt.

• Thành phần Hội đồng: Thường bao gồm lãnh đạo đơn vị (Trưởng ban), Kế toán trưởng, cán bộ quản lý tài sản và đại diện bộ phận chuyên môn có am hiểu về kỹ thuật của tài sản đó.
• Nhiệm vụ: Kiểm tra thực tế hiện trạng, đánh giá giá trị còn lại và đề xuất phương thức xử lý (Bán đấu giá, bán chỉ định hoặc phá dỡ).

Giai đoạn 2: Thiết lập hồ sơ đề nghị thanh lý

Hồ sơ là bằng chứng pháp lý duy nhất để cấp có thẩm quyền phê duyệt. Một bộ hồ sơ chuẩn chỉnh theo quy định 2026 bao gồm:

Hồ sơ được lập thành 01 bộ bản chính gửi về đơn vị dự toán cấp trên để báo cáo cấp có thẩm quyền.

Giai đoạn 3: Thẩm định và Quyết định phê duyệt

Trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền (Văn phòng Trung ương hoặc Văn phòng Tỉnh ủy) có trách nhiệm thẩm định và ban hành Quyết định thanh lý tài sản. Quyết định này phải nêu rõ:

• Tên đơn vị có tài sản.
• Danh mục tài sản được phép thanh lý.
• Phương thức xử lý (Ví dụ: Bán đấu giá công khai).

Giai đoạn 4: Tổ chức thực hiện xử lý tài sản

Đây là giai đoạn chuyển hóa quyết định thành hành động thực tế.

• Đối với hình thức Phá dỡ/Tiêu hủy: Cơ quan tự thực hiện hoặc thuê đơn vị có năng lực. Vật tư, vật liệu thu hồi sau phá dỡ phải được xử lý theo quy định (tận dụng hoặc bán thu tiền).
• Đối với hình thức Bán tài sản: Chủ yếu thực hiện qua đấu giá công khai theo Luật Đấu giá tài sản. Đơn vị có tài sản phải ký hợp đồng với tổ chức đấu giá chuyên nghiệp, xác định giá khởi điểm và giám sát quá trình bán.

Giai đoạn 5: Hoàn tất thủ tục kế toán và Báo cáo

Sau khi hoàn thành việc xử lý (bán hoặc tiêu hủy), trong vòng 30 ngày, đơn vị phải thực hiện :

• Hạch toán giảm tài sản: Sử dụng Mẫu số 02-TSCĐ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để ghi giảm trên sổ kế toán.
• Xử lý tài chính: Số tiền thu được từ thanh lý, sau khi trừ chi phí (đấu giá, phá dỡ), phải được quản lý và sử dụng theo đúng chế độ tài chính của Đảng.
• Báo cáo kê khai biến động: Cập nhật thông tin tài sản đã thanh lý vào Cơ sở dữ liệu tài sản công của Đảng và Nhà nước.

5. Xác định giá khởi điểm và cơ chế tài chính trong đấu giá

Xác định giá khởi điểm là mắt xích quan trọng nhất để tránh thất thoát tài sản Đảng và ngăn ngừa các hành vi tiêu cực.

Phương pháp định giá hiện đại

Nghị định 52/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn yêu cầu việc xác định giá khởi điểm phải dựa trên sự kết hợp của ít nhất hai phương pháp thẩm định giá để đảm bảo tính khách quan.

Công thức xác định giá trị tài sản thanh lý cơ bản được tính như sau:

Việc tham gia đấu giá tài sản Đảng đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về tài chính từ phía khách hàng tham gia.

6. Chế độ kế toán và biểu mẫu chứng từ mới 2026

Sự thay đổi về biểu mẫu kế toán từ ngày 01/01/2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là một nội dung quan trọng mà mọi cán bộ kế toán cơ quan Đảng cần cập nhật ngay.

Biên bản thanh lý tài sản cố định (Mẫu số 02-TSCĐ)

Đây là chứng từ gốc để hợp thức hóa việc xóa sổ tài sản. Mẫu biên bản mới yêu cầu thông tin chi tiết hơn bao gồm:

• Mục I: Danh sách Ban thanh lý với đầy đủ chức vụ, đại diện bộ phận.
• Mục II: Thông số kỹ thuật chi tiết của tài sản (năm sản xuất, năm đưa vào sử dụng, số thẻ tài sản).
• Mục III: Kết luận về tình trạng hư hỏng hoặc lý do không thể tiếp tục sử dụng.
• Mục IV: Kết quả tài chính (Tổng chi phí thanh lý và tổng giá trị thu hồi).

Cơ quan có thể tự thiết kế biểu mẫu trên Excel nhưng phải đảm bảo đầy đủ các nội dung chỉ tiêu bắt buộc của Bộ Tài chính. Việc lưu trữ hồ sơ thanh lý phải được thực hiện tối thiểu 10 năm theo quy định về lưu trữ chứng từ kế toán.

Tóm lại, công tác thanh lý tài sản cơ quan Đảng từ sau ngày 02/02/2026 đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả quy định của Đảng lẫn pháp luật của Nhà nước. Cán bộ quản lý không chỉ cần nắm vững quy trình 5 bước kỹ thuật mà còn phải luôn ý thức được trách nhiệm chính trị và pháp lý của mình trong việc bảo toàn và phát triển nguồn lực của Đảng. Bản báo cáo này hy vọng đã cung cấp đầy đủ các lát cắt cần thiết để các đơn vị tự tin triển khai nghiệp vụ, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và hiệu quả trong quản trị tài sản công.