1. Ủy thác kiểm toán là gì?
Khải niệm ủy thác kiểm toán được giải thích rõ trong khoản 1 Điều 3 của Quy chế ủy thác hoặc thuê doanh nghiệp kiểm toán thực hiện kiểm toán có hiệu lực từ tháng 10/2023 trong Quyết định số 1250/QĐ-KTNN. Theo quy định này, có thể hiểu ủy thác kiểm toán là việc cơ quan kiểm toán nhà nước sẽ giao cho doanh nghiệp có dịch vụ kiểm toán, với doanh nghĩa nhà nước doanh nghiệp kiểm toán này sẽ thực hiện các cuộc kiểm toán theo trình tự, quy định của Kiểm toán Nhà nước hoặc được Kiểm toán nhà nước chấp nhận bằng văn bản.
Ủy thác kiểm toán giúp cơ quan Kiểm toán có thể tận dụng được năng lực, kinh nghiệm của doanh nghiệp kiểm toán để thực hiện cuộc kiểm toán một cách hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Doanh nghiệp kiểm toán là các tổ chức chuyên nghiệp, có đội ngũ nhân viên được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực kiểm toán. Do đó, việc ủy thác kiểm toán giúp nâng cao chất lượng của cuộc kiểm toán, đảm bảo tính trung thực, khách quan của kết luận kiểm toán. Việc ủy thác kiểm toán tách biệt trách nhiệm kiểm toán khỏi trách nhiệm quản lý, điều hành của đơn vị. Điều này giúp đảm bảo tính độc lập của cuộc kiểm toán, tránh được những tác động tiêu cực từ phía đơn vị được kiểm toán. Kết luận kiểm toán của doanh nghiệp kiểm toán được coi là một thông tin quan trọng, có ảnh hưởng đến việc ra quyết định của các bên liên quan. Việc ủy thác kiểm toán giúp tăng cường tính công khai, minh bạch của thông tin tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực của đơn vị.
2. Doanh nghiệp cần đáp ứng những điều kiện nào để được ủy thác kiểm toán
Điều 9 Quyết định 1250/QĐ-KTNN năm 2023 có quy định cụ thể về những điều kiện để các doanh nghiệp có dịch vụ kiểm toán có thể được tham gia Kiểm toán với danh nghĩa của Kiểm toán nhà nước. Doanh nghiệp kiểm toán cần đáp ứng những điều kiện sau để được xém xét và lựa chọn ủy thác kiểm toán:
- Doanh nghiệp kiểm toán đang hoạt động hợp pháp và có tên công khai trong danh sách chấp thuận của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hoặc Ngân hàng thế giới được lựa chọn hàng năm.
- Doanh nghiệp kiểm toán không có bất kỳ sai phạm gì bị cơ quan nhà nước, Hội nghề nghiệp về kiểm toán xử lý vi phạm liên quan đến chất lượng kiểm toán trogn vòng 3 năm trước liền kề.
- Doanh nghiệp kiểm toán trong 3 năm liền kề và trong khoảng thời gian từ thời kỳ được kiểm toán đến thời điểm ký hợp đồng ủy thác hoặc thuê doanh nghiệp kiểm toán không được phép thực hiện một số dịch vụ liên quan đến kế toán, tài chính,... theo quy định pháp luật cho khách hàng là đơn vị được kiểm toán mà kiểm toán nhà nước ủy thác hoặc thuê kiểm toán.
- Người điều hành, quản lý doanh nghiệp kiểm toán không được có quan hệ kinh tế, tài chính liên quan với đơn vị được kiểm toán. Điều này đảm bảo tính minh bạch và chuẩn mực đạo đức đức của nghề kế toán, kiểm toán.
- Người quản lý, điều hành doanh nghiệp kiểm toán không có quan hệ nhân thân gần (bao gồm cả bố mẹ vợ, bố mẹ chồng) hoặc có ảnh hưởng đáng kể với đơn vị được kiểm toán, ảnh hưởng đến người quản lý, điều hành, thành viên trong ban kiểm soát, kế toán trưởng của đơn vị.
- Người quản lý, điều hành, thành viên ban kiểm kiểm soát hoặc kế toán trưởng cửa đơn vị được kiểm toán không được phép đồng thời là người góp vốn, có ảnh hưởng đáng kể với doanh nghiệp kế toán.
- Doanh nghiệp kiểm toán và đơn vị được kiểm toán không cùng một cá nhân, tổ chức thành lập, tham gia thành lập.
3. Thủ tục lựa chọn doanh nghiệp kiểm toán ủy thác
Khi cơ quan kiểm toán nhà nước muốn minh bạch trong tài chính công của đơn vị, có nhu cầu sử dụng dịch vụ kiểm toán của doanh nghiệp thì cơ quan kiểm toán nhà nước sẽ công bố đơn vị cần kiểm toán, thủ tục, hồ sơ nhận ủy thác theo quy định của Luật Đấu thầu. Doanh nghiệp nhận ủy thác kiểm toán phải đảm bảo những điều kiện cơ của nhận ủy thác kiểm toán theo quy định thì mới được phép nộp hồ sơ để đăng ký kiểm toán nhà nước.
Điều 10 Quyết định 1250/QĐ-KTNN năm 2023 có hướng dẫn về thủ tục, trình tự lựa chọn kiểm Khi có nhu cầu, doanh nghiệp kiểm toán có thể chuẩn bị hồ sơ sau để đăng ký thực hiện ủy thác kiểm toán nhà nước:
- Đơn đề nghị được ủy thác kiểm toán;
- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (hoặc Giấy chứng nhận đầu tư), Điều lệ công ty, sử dụng bản sao có công chứng;
- Danh sách khách hàng của doanh nghiệp kiểm toán chứng minh trong 3 năm liền kề và khoảng thời gian từ thời kỳ kiểm toán đến thời điểm ký hợp đồng ủy thác;
- Danh sách Kiểm toán viên đăng ký có giấy chứng nhận đăng ký hành nghề theo quy định cấp còn thời hạn. Mỗi kiểm toán viên sẽ gửi kèm sơ yếu lý lịch tóm tắt lại quá trình làm việc của kiểm toán viên hành nghề và giám đốc doanh nghiệp kiểm toán;
- Một số giấy tờ khác khi Kiểm toán nhà nước yêu cầu.
Sau khi hồ sơ chuẩn bị đầy đủ, Hội đồng thẩm định doanh nghiệp kiểm toán sẽ xem xét, trình Tổng Kiểm toán nhà nước những doanh nghiệp đủ điều kiện hợp lệ theo quy định. Việc lựa chọn doanh nghiệp kiểm toán sẽ có Văn phòng Kiểm toán nhà nước chủ trì phối hợp với Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán và các đơn vị trực thuộc Kiểm toán nhà nước hỗ trợ xem xét.
Về nguyên tắc thực hiện tại khoản 3 Điều 4 của Quyết định 1250/QĐ-KTNN năm 2023, việc ủy thác kiểm toán sẽ được thực hiện thông qua hợp đồng ủy thác. Sau khi được Tổng Kiểm toán nhà nước chấp thuận, doanh nghiệp kiểm toán và Kiểm toán nhà nước ký kết hợp đồng ủy thác kiểm toán. Mẫu hợp đồng ủy thác sẽ do cơ quan Kiểm toán nhà nước quy định. Nội dung của hợp đồng ủy thác phải đảm bảo những nội dung cơ bản như sau:
- Tên, địa chỉ của bên đơn vị ủy thác, cụ thể như: thông tin người đại diện, địa chỉ trụ sở, tài khoản giao dịch,...
- Nội dung ủy thác cho doanh nghiệp kiểm toán như: phạm vi ủy thác, nội dung, đối tượng ủy thác,...
- Quy định chung về chuyên môn, chuẩn mực, quy trình thực hiện kiểm toán; quy định về hoạt động giám sát, chất lượng kiểm toán, đạo đức của kiểm toán viên,...
- Quy định rõ về trách nhiệm và quyền hạn của các bên để hạn chế xảy ra rủi ro, tranh chấp trước, trong và sau khi thực hiện kiểm toán;
- Phương thức báo cáo kết quả sau khi kiểm toán;
- Chi chí chi trả cho doanh nghiệp kiểm toán và phương thức thanh toán;
- Những cam kết về thời hạn hoàn thành, thủ tục giải quyết tranh chấp, cam kết thực hiện;
- Hiệu lực và thời hạn của hợp đồng ủy thác;
- Các yêu cầu về điều khoản khác theo thỏa thuận của các bên nếu có.
Trước khi ký hợp đồng ủy thác kiểm toán, Kiểm toán nhà nước và doanh nghiệp kiểm toán cần nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật về kiểm toán nhà nước và quy chế ủy thác hoặc thuê doanh nghiệp kiểm toán thực hiện kiểm toán để đảm bảo quyền và lợi ích của mình.
Hợp đồng ủy thác kiểm toán phải được lập thành văn bản và có chữ ký của hai bên. Hợp đồng ủy thác kiểm toán phải xác định rõ quyền và trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước và doanh nghiệp kiểm toán. Sau khi các bên ký kết hợp đồng ủy thác, đơn vị được kiểm toán cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu cần thiết và giải trình các vấn đề có liên quan đến nội dung kiểm toán. Doanh nghiệp kiểm toán thực hiện kiểm toán theo đúng quy định của pháp luật và hợp đồng ủy thác kiểm toán.
Quý khách có thể tham khảo thêm bài viết: Khái niệm kiểm toán hoạt động? Mục đích của kiểm toán hoạt động?
Nếu quý khách còn khúc mắc liên quan đến nội dung bài viết hoặc có ý kiến đóng góp, vui lòng liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật 1900.6162 của Luật Minh Khuê hoặc trả lời tư vấn bằng email qua địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn để được trả kết quả bằng thư tư vấn. Xin cảm ơn.
