Thủ tướng Chính phủ có quyền hạn và nghĩa vụ gì?

1. Giới thiệu về Thủ tướng Chính phủ

Căn cứ vào khoản 2 của Điều 95 trong Hiến pháp 2013, có quy định như sau: Theo đó, Thủ tướng Chính phủ là vị trí đứng đầu của Chính phủ, có trách nhiệm chịu trước Quốc hội về các hoạt động của Chính phủ và những nhiệm vụ được giao. Thủ tướng Chính phủ cần thường xuyên báo cáo về công tác của Chính phủ trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ của Quốc hội và Chủ tịch nước.

Vị trí Thủ tướng Chính phủ được coi là vô cùng quan trọng và có ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động của Chính phủ và cả nước. Thủ tướng Chính phủ không chỉ đơn thuần là người đứng đầu, mà còn có trách nhiệm chịu trước Quốc hội, tức là phải giải trình và chịu trách nhiệm trước Quốc hội về mọi hoạt động của Chính phủ.

Chính vì vị trí quan trọng đó, Thủ tướng Chính phủ phải đảm bảo sự minh bạch và chính trực trong hoạt động của mình. Họ cần thường xuyên báo cáo về công tác của Chính phủ trước Quốc hội, để Quốc hội và các cơ quan quản lý có thể kiểm soát và đánh giá hoạt động của Chính phủ.

Báo cáo của Thủ tướng Chính phủ không chỉ dừng lại ở Quốc hội, mà còn phải được trình bày trước Ủy ban thường vụ của Quốc hội và Chủ tịch nước. Điều này nhấn mạnh rằng Thủ tướng Chính phủ phải thường xuyên cập nhật tình hình và trình bày công tác của Chính phủ trước các cơ quan quản lý nhằm đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động của mình.

Qua đó, quy định này góp phần tạo ra một hệ thống kiểm soát và cân nhắc chặt chẽ đối với hoạt động của Chính phủ. Thủ tướng Chính phủ phải thực hiện nhiệm vụ không chỉ để đảm bảo sự phát triển và thịnh vượng của đất nước mà còn để tạo ra sự tin tưởng và sự đồng thuận từ phía Quốc hội và Chủ tịch nước.

2. Quyền hạn và nhiệm vụ của Thủ tướng Chính phủ

Theo Điều 28 Luật Tổ chức Chính phủ 2015, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Tổ chức chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi 2019 thì Thủ tướng Chính phủ có những nhiệm vụ và quyền hạn sau:

- Lãnh đạo công tác của Chính phủ; lãnh đạo việc xây dựng chính sách và tổ chức thi hành pháp luật; phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí bao gồm:

+ Lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các văn bản pháp luật và các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách và các dự án khác thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ;

+ Chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt động giữa các thành viên Chính phủ; quyết định các vấn đề khi còn có ý kiến khác nhau giữa các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ;

+ Lãnh đạo việc thực hiện công tác phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong hoạt động của bộ máy nhà nước và các hoạt động kinh tế - xã hội;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các quy định của pháp luật và các chương trình, kế hoạch, chiến lược của Chính phủ trên các lĩnh vực quản lý kinh tế, văn hóa, xã hội và quốc phòng, an ninh;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và xử lý các vi phạm trong quá trình triển khai thực hiện Hiến pháp và pháp luật trong phạm vi toàn quốc.

- Lãnh đạo và chịu trách nhiệm về hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương, bảo đảm tính thống nhất, thông suốt, liên tục của nền hành chính quốc gia:

+ Quản lý và điều hành hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương trong quá trình phục vụ Nhân dân, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và tăng cường quốc phòng, an ninh;

+ Chỉ đạo việc quản lý cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thanh tra, kiểm tra các hoạt động thực thi công vụ của cán bộ, công chức trong hệ thống hành chính nhà nước;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo việc kiểm tra, thanh tra công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương;

+ Quyết định phân cấp hoặc ủy quyền thực hiện những nội dung thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ về quản lý công chức, viên chức trong các cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo việc quản lý, điều hành toàn bộ cơ sở vật chất, tài chính và nguồn ngân sách nhà nước để phục vụ cho sự vận hành của bộ máy nhà nước;

+ Ủy quyền cho Phó Thủ tướng Chính phủ hoặc Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ trong phạm vi thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo công tác cải cách hành chính và cải cách chế độ công vụ, công chức trong hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương;

+ Lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động của các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương và người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương.

- Trình Quốc hội phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ; trong thời gian Quốc hội không họp, trình Chủ tịch nước quyết định tạm đình chỉ công tác của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ.

- Trình Ủy ban thường vụ Quốc hội phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn nhiệm đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Trong thời gian Quốc hội không họp, quyết định giao quyền Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Nội vụ trong trường hợp khuyết Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Trong thời gian giữa hai kỳ họp Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, quyết định giao quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Nội vụ trong trường hợp khuyết Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

- Quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, cho từ chức Thứ trưởng, chức vụ tương đương thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan thuộc Chính phủ.

- Phê chuẩn việc bầu, miễn nhiệm và quyết định điều động, đình chỉ công tác, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đình chỉ công tác, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp dưới khi không hoàn thành nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao hoặc vi phạm pháp luật.

- Đình chỉ việc thi hành hoặc bãi bỏ văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên; đình chỉ việc thi hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, đồng thời đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội bãi bỏ.

- Quyết định và chỉ đạo việc đàm phán, chỉ đạo việc ký, gia nhập điều ước quốc tế thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ; tổ chức thực hiện điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

- Quyết định thành lập, sáp nhập, giải thể các cơ quan, tổ chức khác thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; quyết định thành lập hội đồng, Ủy ban hoặc ban khi cần thiết để giúp Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết những vấn đề quan trọng liên ngành;

- Triệu tập và chủ trì các phiên họp của Chính phủ.

3. Mức lương của Thủ tướng Chính phủ hiện nay

Theo quy định tại Mục 1 của Bảng lương chức vụ đối với các cán bộ lãnh đạo của nhà nước, được ban hành kèm theo Nghị quyết 730/2004/NQ-UBTVQH11, hiện nay hệ số lương của Thủ tướng Chính phủ được xác định là 12,50. Tính theo mức lương cơ sở hiện nay là 1.490.000 đồng, mức lương chức danh Thủ tướng hiện nay được xác định là 18.625.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2023, mức lương cơ sở sẽ được điều chỉnh tăng lên 1.800.000 đồng. Do đó, theo quy định, tiền lương của Thủ tướng Chính phủ mỗi tháng sẽ được điều chỉnh tăng lên thành 22.500.000 đồng/tháng.

Việc điều chỉnh mức lương cơ sở là một biện pháp quan trọng nhằm điều tiết và cải thiện thu nhập cho các cán bộ lãnh đạo nhà nước, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ, để phản ánh đúng mức độ công việc và trách nhiệm của họ trong quản lý và điều hành công việc quốc gia.

Điều này là hợp lý vì mức lương cơ sở là một yếu tố quyết định quan trọng trong việc xác định mức lương của các cán bộ lãnh đạo, được sử dụng để tính toán các khoản phụ cấp và các khoản phụ lục khác liên quan đến thu nhập hàng tháng của họ. Việc điều chỉnh mức lương cơ sở cũng phản ánh sự điều tiết linh hoạt của chính phủ trong việc điều chỉnh chính sách lương và các chính sách liên quan để đảm bảo rằng thu nhập của các cán bộ lãnh đạo nhà nước được duy trì ổn định và hợp lý trong điều kiện kinh tế xã hội hiện nay.

Ngoài ra, việc điều chỉnh mức lương cơ sở cũng phản ánh sự quan tâm và chú trọng của nhà nước đối với việc nâng cao thu nhập và đời sống của cán bộ lãnh đạo, từ đó tạo động lực và đảm bảo sự hăng say, cống hiến trong công việc của họ.

Với việc điều chỉnh này, tiền lương của Thủ tướng Chính phủ sẽ được điều chỉnh tăng thêm một khoản đáng kể, từ đó giúp cân đối thu nhập và chi phí sinh hoạt, đồng thời thúc đẩy hiệu quả làm việc và nâng cao đời sống của các cán bộ lãnh đạo, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế đang phát triển và biến động.

Bài viết liên quan: Chủ tịch nước và Thủ tướng ai to hơn? Quyền lực của ai cao hơn?

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về vấn đề: Thủ tướng Chính phủ có quyền hạn và nghĩa vụ gì? Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn và rất hân hạnh được đồng hành cùng quý khách!