Mục lục bài viết

1. Khái niệm chức trách và nhiệm vụ được giao là gì?

Trong hoạt động của cơ quan nhà nước và tổ chức Đảng, chức trách và nhiệm vụ được giao là nền tảng để xác định quyền hạn, trách nhiệm cũng như căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành công việc của mỗi cá nhân. Các quy định mới của pháp luật về công vụ và quy định của Đảng giai đoạn 2025–2026 đã cụ thể hóa nội dung này theo hướng lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm trung tâm, gắn trách nhiệm cá nhân với vị trí việc làm và hiệu quả thực tế của công việc.

Xét về mặt hành chính học, chức trách là phần trách nhiệm chính thức gắn với một chức vụ, chức danh hoặc vị trí việc làm nhất định trong cơ quan, tổ chức. Chức trách không tồn tại độc lập mà luôn đi kèm với quyền hạn tương ứng. Mỗi cá nhân chỉ được thực hiện quyền hạn trong phạm vi chức trách được giao và phải chịu trách nhiệm đối với các quyết định, hành vi thuộc thẩm quyền của mình.

Mối quan hệ giữa chức trách và quyền hạn mang tính nguyên tắc trong quản trị công. Khi quyền hạn vượt quá chức trách sẽ làm phát sinh nguy cơ lạm quyền, trong khi chức trách lớn nhưng quyền hạn không đủ sẽ dẫn đến tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc không thể hoàn thành nhiệm vụ. Vì vậy, việc phân định rõ chức trách là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.

Khác với chức trách, nhiệm vụ được giao là những công việc, mục tiêu hoặc phần việc cụ thể do cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền phân công cho từng cá nhân trong từng giai đoạn nhất định. Nhiệm vụ thường được xác định rõ về nội dung, khối lượng công việc, thời hạn hoàn thành, yêu cầu chất lượng cũng như kết quả đầu ra cần đạt được. Đây là căn cứ trực tiếp để theo dõi tiến độ, đánh giá hiệu quả làm việc và xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức.

Từ góc độ pháp lý, thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao là quá trình cá nhân sử dụng đầy đủ năng lực chuyên môn, phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật để hoàn thành các công việc được giao đúng thẩm quyền, đúng quy trình, đúng thời hạn và bảo đảm chất lượng. Việc thực hiện không chỉ dừng lại ở hoàn thành công việc mà còn phải hướng tới hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ Nhân dân và lợi ích chung của cơ quan, tổ chức.

Trong môi trường công vụ hiện đại, việc thực hiện chức trách không chỉ được hiểu là chấp hành mệnh lệnh hành chính mà còn gắn chặt với trách nhiệm chủ động, sáng tạo và tinh thần phục vụ. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải tự giác nghiên cứu quy định pháp luật, chủ động giải quyết công việc, phối hợp với đồng nghiệp, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh và chịu trách nhiệm đối với kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình.

Đối với đảng viên, yêu cầu này còn được mở rộng sang trách nhiệm nêu gương, chấp hành Điều lệ Đảng, thực hiện các nghị quyết, quy định của Đảng và giữ gìn phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống. Việc hoàn thành chức trách không chỉ được đánh giá thông qua khối lượng công việc mà còn thông qua ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, khả năng đoàn kết nội bộ và việc thực hiện cam kết tu dưỡng, rèn luyện hằng năm.

Các quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2025 yêu cầu công chức phải trung thành với Đảng, Nhà nước, tận tụy phục vụ Nhân dân, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện quyền hạn được giao, đồng thời chủ động phối hợp trong thi hành công vụ. Đối với viên chức, Luật Viên chức năm 2025 quy định phải tuân thủ quy trình chuyên môn, thực hiện công việc đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng và chịu trách nhiệm về hoạt động nghề nghiệp của mình.

Riêng người đứng đầu cơ quan, đơn vị còn phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với kết quả hoạt động của tập thể, bao gồm công tác lãnh đạo, quản lý, chỉ đạo điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, phòng, chống tham nhũng, lãng phí và xử lý các sai phạm thuộc phạm vi quản lý. Đây là điểm thể hiện rõ nguyên tắc gắn trách nhiệm cá nhân với trách nhiệm của tập thể trong nền công vụ hiện nay.

Có thể thấy, khái niệm thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao ngày nay không còn chỉ phản ánh trách nhiệm nghề nghiệp theo nghĩa truyền thống mà đã trở thành tiêu chí pháp lý quan trọng để đánh giá năng lực, hiệu quả công tác, trách nhiệm giải trình và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của mỗi cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên. Đây cũng là căn cứ để xem xét quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật, bố trí vị trí việc làm hoặc xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật và quy định của Đảng.

 

2. Đối tượng áp dụng quy định về chức trách nhiệm vụ

Các quy định về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao không áp dụng chung cho mọi chủ thể mà được xác định theo từng nhóm đối tượng trong hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước. Việc phân định này dựa trên vị trí pháp lý, tính chất công việc, quyền hạn được giao và quan hệ công vụ hoặc quan hệ với tổ chức Đảng.

Đối với cán bộ, việc thực hiện chức trách được điều chỉnh chủ yếu theo Luật Cán bộ, công chức năm 2025. Đây là những người được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội. Chức trách của cán bộ chủ yếu mang tính lãnh đạo, quản lý, hoạch định chủ trương, tổ chức thực hiện chính sách và chịu trách nhiệm chính trị đối với kết quả hoạt động của cơ quan hoặc địa phương mình phụ trách.

Đối với công chức, Luật Cán bộ, công chức năm 2025 quy định công chức là những người được tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng, Nhà nước và tổ chức chính trị – xã hội. Điểm mới của Luật năm 2025 là thống nhất chế độ công vụ từ trung ương đến cấp xã, đồng thời quản lý công chức theo vị trí việc làm thay vì chủ yếu theo ngạch như trước đây. Mỗi công chức phải thực hiện đúng chức trách gắn với vị trí việc làm, chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ và hiệu quả của từng nhiệm vụ được giao.

Đối với viên chức, Luật Viên chức năm 2025 quy định đây là những người làm việc theo chế độ hợp đồng tại các đơn vị sự nghiệp công lập. Chức trách của viên chức không mang tính quyền lực nhà nước mà tập trung vào việc cung cấp dịch vụ công trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học và các lĩnh vực sự nghiệp khác. Viên chức phải tuân thủ quy chuẩn chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, quy trình nghiệp vụ và các nội dung đã cam kết trong hợp đồng làm việc.

Đối với đảng viên, việc thực hiện chức trách được điều chỉnh đồng thời bởi Điều lệ Đảng, Quy định số 366-QĐ/TW và Hướng dẫn số 43-HD/BTCTW năm 2025. Dù đang giữ chức vụ lãnh đạo, là công chức, viên chức, người lao động trong doanh nghiệp hay đã nghỉ hưu, đảng viên đều có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người đảng viên, chấp hành nghị quyết, quy định của Đảng và hoàn thành bản cam kết tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu hằng năm.

Trong thực tiễn, nhiều cá nhân đồng thời mang nhiều tư cách pháp lý. Chẳng hạn, một Giám đốc Sở vừa là công chức lãnh đạo, quản lý, vừa là đảng viên giữ chức vụ trong cấp ủy. Khi đó, việc đánh giá chức trách, nhiệm vụ sẽ được thực hiện đồng thời theo quy định của pháp luật về công vụ và quy định của Đảng. Điều này bảo đảm việc đánh giá toàn diện cả về kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn lẫn trách nhiệm chính trị, đạo đức và trách nhiệm nêu gương.

 

3. Cách xác định và đánh giá kết quả thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao

Việc đánh giá kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao từ năm 2026 được thực hiện theo hướng lấy hiệu quả công việc làm trung tâm. Các quy định mới đã chuyển từ phương thức nhận xét mang tính định tính sang đánh giá bằng tiêu chí cụ thể, sản phẩm đầu ra và kết quả hoàn thành nhiệm vụ.

Đối với công chức, Nghị định số 335/2025/NĐ-CP là căn cứ pháp lý quan trọng để thực hiện đánh giá. Đối với viên chức, việc đánh giá được thực hiện theo Nghị định số 233/2026/NĐ-CP. Trong hệ thống Đảng, Quy định số 366-QĐ/TW và Hướng dẫn số 43-HD/BTCTW năm 2025 quy định việc kiểm điểm, đánh giá đảng viên gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và trách nhiệm cá nhân.

Một trong những điểm mới nổi bật là áp dụng thang điểm 100 để lượng hóa kết quả đánh giá. Trong đó, nhóm tiêu chí chung chiếm tối đa 30 điểm, bao gồm phẩm chất chính trị, đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, văn hóa công vụ, năng lực chuyên môn và tinh thần đổi mới sáng tạo. Nhóm tiêu chí về kết quả thực hiện nhiệm vụ chiếm tối đa 70 điểm, phản ánh trực tiếp khối lượng công việc, chất lượng sản phẩm, tiến độ và hiệu quả thực hiện.

Mỗi vị trí việc làm phải được xây dựng danh mục nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và tiêu chuẩn đánh giá cụ thể. Việc hoàn thành chức trách không còn được xác định bằng những nhận xét chung mà được đo lường thông qua tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ, số lượng sản phẩm, chất lượng công việc và thời gian thực hiện.

Hoạt động đánh giá không chỉ diễn ra vào cuối năm mà được thực hiện thường xuyên theo tháng và quý. Kết quả đánh giá định kỳ sẽ được tổng hợp làm căn cứ xếp loại cuối năm. Trường hợp công việc chậm tiến độ mà không có nguyên nhân khách quan được cấp có thẩm quyền xác nhận thì điểm đánh giá đối với nhiệm vụ đó sẽ bị giảm theo quy định.

Căn cứ tổng điểm và các điều kiện kèm theo, cán bộ, công chức, viên chức được xếp loại thành bốn mức gồm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ và không hoàn thành nhiệm vụ.

Để được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, cá nhân không chỉ phải đạt từ 90 điểm trở lên mà còn phải hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ đúng hạn, có tỷ lệ nhiệm vụ vượt yêu cầu theo quy định và khắc phục đầy đủ các hạn chế đã được chỉ ra trước đó.

Mức hoàn thành tốt nhiệm vụ áp dụng đối với cá nhân đạt từ 70 đến dưới 90 điểm và hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng.

Mức hoàn thành nhiệm vụ áp dụng khi đạt từ 50 đến dưới 70 điểm và vẫn bảo đảm hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ, trong đó số nhiệm vụ chậm tiến độ không vượt quá giới hạn theo quy định.

Cá nhân sẽ bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ nếu tổng điểm dưới 50 hoặc thuộc các trường hợp bị xử lý kỷ luật, có kết luận suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, để xảy ra tham nhũng, lãng phí trong phạm vi quản lý hoặc không hoàn thành tỷ lệ nhiệm vụ tối thiểu theo kế hoạch.

Quy định mới cũng xác lập nguyên tắc trách nhiệm của người đứng đầu. Mức xếp loại của người đứng đầu không được cao hơn mức xếp loại của tập thể cơ quan, đơn vị mình phụ trách. Đồng thời, tỷ lệ cá nhân được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bị giới hạn nhằm bảo đảm tính khách quan và hạn chế bệnh thành tích.

Đối với các trường hợp xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng làm ảnh hưởng đến tiến độ công việc, hội đồng đánh giá sẽ xem xét toàn diện nguyên nhân khách quan trước khi quyết định mức xếp loại, bảo đảm tính công bằng và phù hợp với thực tế.

 

4. Hướng dẫn viết bản kiểm điểm thực hiện chức trách nhiệm vụ của đảng viên, viên chức

Theo Hướng dẫn số 43-HD/BTCTW năm 2025, bản kiểm điểm cuối năm là căn cứ quan trọng để đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, đảng viên và viên chức. Nội dung kiểm điểm phải trung thực, khách quan, có số liệu minh chứng và gắn trực tiếp với kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Phần đầu của bản kiểm điểm cần đánh giá những ưu điểm và kết quả đạt được. Nội dung phải thể hiện việc chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, giữ gìn phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần phục vụ Nhân dân.

Đối với nội dung thực hiện chức trách, nhiệm vụ, người viết cần liệt kê cụ thể các nhiệm vụ đã hoàn thành, tỷ lệ hoàn thành công việc, số lượng hồ sơ hoặc sản phẩm đã xử lý, sáng kiến được áp dụng, kết quả chuyển đổi số, hiệu quả phối hợp công tác và những thành tích nổi bật. Các nội dung này nên được lượng hóa bằng số liệu để tăng tính thuyết phục.

Đối với người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, bản kiểm điểm cần bổ sung nội dung đánh giá trách nhiệm nêu gương, kết quả lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và kết quả hoạt động của tập thể thuộc phạm vi quản lý.

Phần hạn chế, khuyết điểm phải phản ánh đúng những tồn tại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, tránh trình bày chung chung hoặc né tránh trách nhiệm. Mỗi hạn chế cần được phân tích rõ nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan để làm cơ sở xây dựng giải pháp khắc phục.

Nếu có yêu cầu giải trình của cấp có thẩm quyền hoặc liên quan đến hạn chế của tập thể, cá nhân phải làm rõ trách nhiệm của mình đối với từng nội dung cụ thể, không đùn đẩy trách nhiệm cho người khác.

Phần phương hướng, biện pháp khắc phục cần xác định rõ từng giải pháp, thời gian thực hiện và mục tiêu hoàn thành trong năm tiếp theo. Các giải pháp phải phù hợp với những hạn chế đã được chỉ ra trong phần kiểm điểm.

Cuối bản kiểm điểm, cá nhân tự đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ trên cơ sở kết quả thực hiện công việc, đối chiếu với các tiêu chí chấm điểm theo quy định để đề xuất mức xếp loại chất lượng phù hợp.

 

5. Trách nhiệm cá nhân trong việc triển khai nghị quyết gắn với chức trách được giao

Việc triển khai nghị quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước không chỉ là trách nhiệm của tập thể mà còn là nghĩa vụ của từng cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên trong phạm vi chức trách của mình.

Hằng năm, mỗi cá nhân phải xây dựng bản cam kết tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trên cơ sở các nghị quyết, chương trình, kế hoạch của cấp có thẩm quyền và nhiệm vụ của vị trí việc làm đang đảm nhiệm. Nội dung cam kết phải được cụ thể hóa thành các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ có thể kiểm tra, đánh giá.

Việc triển khai nghị quyết phải gắn trực tiếp với công việc chuyên môn. Chẳng hạn, khi thực hiện chủ trương về chuyển đổi số, cán bộ, công chức, viên chức phải chủ động ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, giảm thời gian xử lý hồ sơ và cải tiến quy trình làm việc theo yêu cầu của cơ quan.

Các quy định mới cũng yêu cầu mỗi cá nhân phải chủ động đổi mới phương pháp làm việc, nâng cao trách nhiệm giải trình, tích cực phối hợp với đồng nghiệp và chịu trách nhiệm đối với toàn bộ quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.

Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và Luật Viên chức năm 2025 xác định rõ hành vi trốn tránh, thoái thác hoặc đùn đẩy trách nhiệm là hành vi bị nghiêm cấm. Cá nhân vi phạm có thể bị xem xét xử lý kỷ luật và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá, xếp loại cuối năm.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng khuyến khích và bảo vệ những cán bộ, công chức có tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là cơ sở để xây dựng môi trường công vụ chuyên nghiệp, minh bạch và lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm mục tiêu.

 

6. Các câu hỏi thường gặp về thực hiện chức trách nhiệm vụ trong cơ quan nhà nước

Câu hỏi: Bị xếp loại "Không hoàn thành nhiệm vụ" thì có ảnh hưởng gì?

Trả lời: Theo quy định mới, kết quả đánh giá này có thể là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét bố trí vào vị trí việc làm thấp hơn, xử lý kỷ luật hoặc cho thôi việc đối với công chức, viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và Luật Viên chức năm 2025.

Câu hỏi: Nếu nhiệm vụ chậm tiến độ do thiên tai, dịch bệnh hoặc nguyên nhân khách quan thì có bị trừ điểm không?

Trả lời: Không. Khi nguyên nhân khách quan được cấp có thẩm quyền xác nhận, việc đánh giá sẽ được xem xét trên cơ sở điều kiện thực tế và không áp dụng cơ học việc giảm điểm hay xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ.

Câu hỏi: Công chức, viên chức chuyển công tác giữa năm sẽ được đánh giá như thế nào?

Trả lời: Cơ quan nơi công tác cuối cùng trong năm sẽ chủ trì việc đánh giá, đồng thời phải lấy ý kiến nhận xét của cơ quan cũ nếu người đó đã làm việc tại cơ quan cũ từ đủ thời gian theo quy định. Kết quả đánh giá được tổng hợp trên cơ sở toàn bộ quá trình công tác trong năm.

Câu hỏi: Việc đánh giá theo vị trí việc làm có điểm gì khác trước đây?

Trả lời: Thay vì chủ yếu căn cứ vào ngạch, thâm niên hoặc nhận xét chung, việc đánh giá hiện nay được thực hiện theo vị trí việc làm và sản phẩm đầu ra. Mỗi cá nhân được giao nhiệm vụ cụ thể, có tiêu chuẩn chất lượng, tiến độ và khối lượng rõ ràng để làm căn cứ đánh giá khách quan hơn.

Câu hỏi: Người đứng đầu có được xếp loại cao hơn tập thể cơ quan mình phụ trách không?

Trả lời: Không. Theo các quy định hiện hành, mức xếp loại của người đứng đầu không được cao hơn mức xếp loại của tập thể cơ quan, đơn vị do mình quản lý. Quy định này nhằm gắn trách nhiệm cá nhân của người lãnh đạo với kết quả hoạt động chung của tập thể.

Ngoài ra, quý bạn đọc cũng có thể xem thêm các nội dung khác về thực hiện nhiệm vụ như: