1. Thuyết minh về một lễ hội dân gian - mẫu 1
Từ xưa đến nay, các lễ hội luôn là một phần không thể thiếu với đời sống tinh thần của mỗi người dân Việt Nam. Mùa xuân được coi là mùa của lễ hội bởi trong thời gian này có rất nhiều những lễ hội diễn ra với mong ước cầu cho một năm mới bình an, thịnh vượng, vạn sự như ý. Nhắc đến những lễ hội được diễn ra vào mùa xuân, lễ hội khai ấn đền Trần là một lễ hội đặc trưng. Đây là một lễ hội được tổ chức để tri ân những công lao to lớn của các vị vua nhà Trần và sự ra đời của lễ hội này cũng gắn liền với lịch sử hình thành của đền Trần.
Như chúng ta đã biết, đền Trần là một ngôi đền được xây dựng nên để thờ tự mười bốn vị vua nhà Trần cùng với những quan lại phò tá. Ngôi đền được xây dựng trên nền của Thái Miếu cũ mà đã bị quân Minh phá huỷ vào khoảng thế kỉ XV, ngày nay ngôi đền tọa lạc tại đường Trần Thừa, thành phố Nam Định. Nhà Trần xây dựng cơ đồ, sự nghiệp tại vùng đất Tức Mạc - đây được coi là vùng đất phát tích đế vương. Vào năm 1239, vua Trần đã cho xây nên các cung điện và nhà cửa ở nơi đây và đổi tên Tức Mạc thành phủ Thiên Trường và năm 1262. Khi nhà Trần suy vong, những cung điện, đền đài nguy nga tráng lệ nơi đây đã trở thành những tàn tích ghi dấu một thời vàng son, oanh liệt của lịch sử. Sau khi giặc Minh bị đánh tan, quần chúng nhân dân nơi đây vì ghi nhớ tới công lao to lớn của vương triều này nên đã xây dựng lên đền thờ để ghi nhớ công lao và hằng năm tổ chức lễ hội để con cháu đời sau luôn ghi nhớ tới công ơn ấy của những vị vua đã trị vì đất nước, đưa đất nước phát triển.
Theo những điều được ghi chép lại trong các loại sử sách, tài liệu thì ban đầu đền Trần được gọi là nhà thờ Đại Tôn. Cho tới năm 1695, đền mới được xây dựng lên bằng gỗ lim và chính thức được gọi tên là Trần Miếu vào năm 1705. Vào năm 1852, khi đền Thiên Trường trải qua một cuộc đại tu, người ta đã đào lên được một tấm bia đá, trên đó có khắc dòng chữ: 'Hưng Đạo thân vương Cố Trạch" (Dịch: Nhà của Hưng Đạo vương ở Cố Trạch). Ngay sau đó, nhân dân đã dựng lên đền Cố Trạch ở tại đây để thờ Hưng Đạo Vương cùng phụ mẫu và vợ của ông là Thiên Thành công chúa.
Quần thể khu di tích đền Trần gồm có đền thờ là: đền Thiên Trường (đền Thượng), đền Cố Trạch (đền Hạ) và đền Trùng Hoa. Để đi vào đến khu đền thờ này, trước hết ta phải đi qua ngũ môn tới một hồ nước có hình chữ nhật. Ở chính giữa phía sau hồ là đền Thiên Trường, phía Tây của đền Thiên Trường là đền Trùng Hoa còn ở phía Đông là đền Cố Trạch. Cả ba ngôi đền này cùng được xây dựng theo một lối kiến trúc và có quy mô tương đương với nhau. Mỗi đền đều gồm có toà Tiền Đường năm gian, tòa Trung Đường năm gian và toà Chính Tổng ba gian. Khi nhà Trần chống giặc Nguyên Mông, để thực hiện chính sách vườn không nhà trống nên đã cho toàn bộ quân lui về Thiên Trường. Trải qua biết bao nhiêu những biến động trong lịch sử, con ấn cũ của triều nhà Trần đã bị thất lạc. Bởi vậy mà tới năm 1822, khi mà vua Minh Mạng ghé thăm Thiên Trường đã cho khắc lại một con ấn mới với dòng chữ: "Trần triều điển cố - Tích phúc vô cương" để nhắc nhở nhân dân, con cháu đời sau nhớ về tích xưa, nghĩa cũ. Để lễ hội đền Trần có thể bắt đầu, mở màn chính là lễ khai ấn.
Lễ khai ấn là một nghi lễ tế tổ tiên của dòng họ nhà Trần, được tổ chức lần đầu tiên vào khoảng những năm 1239. Trong ngày này, vua sẽ mở tiệc để thiết đãi và phong tước vị cho những quan lại có công lao với triều đình ở Phủ Thiên Trường. Vào khoảng thời gian chống giặc Mông, việc tổ chức nghi lễ này bị tạm ngừng lại cho tới năm 1269, dưới thời vua Trần Thánh Tông mới được tổ chức lại. Từ thời điểm này, lễ khai ấn đền Trần được tổ chức hằng năm từ khoảng lúc mười một giờ đêm ngày mười bốn cho tới một giờ sáng ngày mười lăm. Đây cũng là một nghi thức coi như việc nhắc nhở rằng những ngày Tết Nguyên Đán đã kết thúc và mọi người cần chuẩn bị để quay lại với công việc lao động sản xuất.
Lễ khai ấn đền Trần được tổ chức vô cùng long trọng. Các làng phải rước kiệu về đền Thiên Trường để tổ chức lễ tế các vị vua Trần. Những vị bô lão sẽ tề tựu về đây với những áo dài, khăn xếp chỉnh tề để cùng với dân làng làm lễ tế và dự lễ khai ấn. Hòm ấn được đặt vô cùng ngay ngắn, trang trọng ở trên ban thờ, trong hòm ấy có hai con dấu được làm bằng gỗ. Đến đúng giờ Tý, tức khoảng mười một giờ đêm cho tới một giờ sáng, người làm lễ tế chính sẽ làm lễ ở tại đền Cố Trạch để xin đưa ấn lên kiệu và rước sang đền Thiên Trường. Khi tới đền Thiên Trường, người làm lễ sẽ dâng hương để báo cáo trời đất ở bàn thờ Trung thiên, sau đó rước ấn vào nội cung, đưa lên ban công đồng và làm lễ xin khai ấn.
Lúc đã hoàn tất xong xuôi những thủ tục trên, người bồi tế sẽ dùng một loại giấy dân gian của Việt Nam được gọi là giấy điệp lên trước tế chính. Khi chiêng trống nổi lên, người chủ tế sẽ sử dụng chiếc ấn đóng mực đỏ vào tờ giấy điệp đó, cạnh dấu son trên tờ giấy phải ghi rõ được ngày, tháng, năm và cần có sự tính toán làm sao khi viết đến chữ cuối phải là chữ sinh. Tương truyền, người may mắn có được tờ giấy điệp đã đóng ấn ấy đem về nhà treo lên những nơi trang trọng như từ đường, phủ hay tại gia sẽ giúp đuổi trừ ma quỷ, nhận được những điều tốt lành trong năm đó.
Lễ hội khai ấn đền Trần là một nghi lễ vô cùng trang trọng, nhắc nhở con cháu luôn nhớ đến công ơn của những vị vua nhà Trần ngày trước. Bên cạnh đó, việc tổ chức lễ hội khai ấn cũng là một cách để giáo dục thế hệ sau biết yêu nước, chống giặc ngoại xâm và luôn có ý thức bảo vệ, gìn giữ bờ cõi của đất nước.
2. Thuyết minh về một lễ hội dân gian - mẫu 2
Từ bao đời nay, trong đời sống văn hoá tâm linh và tinh thần của người dân Việt Nam những lễ hội đã trở thành một phần quan trọng không thể thiếu được. Một trong những lễ hội được coi như là điểm tựa cho văn hoá, tâm linh chính là lễ hội Đền Hùng (hay còn gọi là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương) được tổ chức thường niên vào ngày mùng 10 tháng 3 Âm lịch hằng năm:
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba
Khắp miền truyền mãi câu ca
Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm
Theo những ghi chép lịch sử, lễ hội đền Hùng đã được tổ chức từ lâu đời.
Lễ hội đền Hùng là một trong những lễ hội lớn của cả quốc gia. Cứ năm năm một lần (vào những năm chẵn), ngày giỗ tổ được tổ chức theo nghi lễ của quốc gia, vào những năm còn lại sẽ do tỉnh Phú Thọ tổ chức. Lễ hội này được tổ chức vô cùng long trọng và có hai phần chính là phần lễ và phần hội.
Mở đầu lễ hội đền Hùng là phần lễ với lễ rước kiệu và lễ dâng hương. Lễ rước kiệu được tổ chức vô cùng long trọng và trang nghiêm tại đền Thượng, trong một khung cảnh với lộng lẫy cờ hoa. Ngay từ chiều ngày mùng 9 tháng Ba Âm lịch, các làng đã nô nức đưa kiệu đặt lễ vật của mình về tập trung tại nhà bảo tàng dưới chân núi để chuẩn bị cho ngày hôm sau. Tới sớm ngày mùng 10, các đoàn đại biểu của Trung ương, địa phương tập trung lại, có xe tiêu binh rước vòng hoa dẫn đầu để đi tới chân núi Hùng để tiến hành nghi lễ. Các đoàn đại biểu xếp thành hàng đi theo sau kiệu lễ, tiếng nhạc của phường bát âm và đội múa sinh tiền cũng bắt đầu vang lên. Khi đoàn người tới cửa "Điện Kính Thiên", tất cả đều dừng lại, thành kính dâng lễ vào thượng cung đền Thượng. Sau khi lễ rước kiệu kết thúc, lễ dâng hương ngay lập tức được tiến hành. Đây là lúc mà những người con nước Việt từ khắp mọi miền Tổ quốc đã tề tựu về đây dâng lên những nén hương, bày tỏ lòng thành kính, luôn ghi nhớ đến cội nguồn, gốc tích.
Khi phần lễ được tổ chức xong cũng là thời điểm phần hội bắt đầu trở nên náo nhiệt, tưng bừng ở xung quanh khu di tích đền Hùng. Phần hội mang tới cho những người tham gia sự vui vẻ, thoải mái và hào hứng. Trong phần này, các trò chơi dân gian quen thuộc như đu quay, đấu vật, đánh cờ tướng... được tổ chức và thu hút rất nhiều người đến xem và tham gia. Ngoài ra, đây cũng là một dịp để truyền bá những nét đẹp văn hoá của địa phương đến với du khách từ những nơi khác trong nước đến cũng như bạn bè quốc tế. Đặc biệt, trong phần hội không thể thiếu đi những màn giao lưu văn hoá, văn nghệ, nhất là những làn điệu hát Xoan, hát Ghẹo vô cùng hấp dẫn, mang đậm dấu ấn của mảnh đất Phú Thọ. Bên cạnh những hoạt động văn hoá, thể thao, trong khu vực diễn ra lễ hội cũng có những gian hàng lưu niệm bày bán các vật phẩm để du khách ghé thăm có thể mua về làm quà.
Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, đời sống vật chất cũng đã dần được ổn định thì chúng ta càng cần phải bảo tồn, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hoá, tinh thần cao đẹp. Với mỗi người dân Việt Nam, lễ hội đền Hùng luôn là một dịp để chúng ta bày tỏ sự thành kính, ghi nhớ công lao dựng nước của tổ tiên ngày trước để giờ đây chúng ta có được một cuộc sống tốt đẹp hơn.
