Bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) vào danh sách nghỉ lễ hưởng lương?

1. Sự dịch chuyển tư duy chính trị về vị thế của văn hóa trong kỷ nguyên phát triển mới

Trong dòng chảy lịch sử và tiến trình phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, văn hóa luôn được xác định là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và là động lực nội sinh quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa tầm quan trọng của văn hóa vào trong đời sống lao động thông qua các cơ chế nghỉ lễ hưởng lương mới thực sự được đẩy mạnh trong thời gian gần đây. Đề xuất bổ sung ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam vào danh sách các ngày nghỉ lễ chính thức, nơi người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, không chỉ là một thay đổi về mặt lịch trình hành chính mà còn là một tuyên ngôn mạnh mẽ về việc ưu tiên các giá trị con người và tinh thần.

Cơ sở pháp lý cao nhất cho đề xuất này xuất phát từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, một văn kiện mang tính bước ngoặt do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành vào đầu năm 2026. Nghị quyết này nhấn mạnh rằng để Nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa và đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội cần có những khoảng thời gian nghỉ ngơi chính thức để thực hành lối sống văn hóa, văn minh. Sự thống nhất của Bộ Chính trị trong việc chọn ngày 24/11 làm ngày nghỉ lễ hưởng lương phản ánh một chiến lược quản trị quốc gia hiện đại: khi kinh tế đạt đến một ngưỡng nhất định, sự thụ hưởng tinh thần phải được đặt lên hàng đầu để tái tạo năng lượng cho lực lượng lao động.

Tiếp nối chủ trương đó, Chính phủ đã nhanh chóng ban hành Nghị quyết số 30/NQ-CP vào ngày 24/02/2026 để triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW. Nhiệm vụ cụ thể được giao cho các cơ quan chức năng là thực hiện quy trình sửa đổi, bổ sung Điều 112 của Bộ luật Lao động 2019, nhằm biến chủ trương của Đảng thành quy định pháp luật bắt buộc. Việc bổ sung một ngày nghỉ lễ vào cuối năm, một giai đoạn vốn trống vắng các kỳ nghỉ dài sau đợt Quốc khánh tháng 9, mang lại sự cân bằng tâm lý cần thiết cho người lao động trước khi bước vào giai đoạn tăng tốc sản xuất phục vụ Tết Nguyên đán.

2. Nguồn gốc lịch sử và giá trị văn hóa sâu sắc của mốc thời gian 24/11

2.1. Sự kiện Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946

Để hiểu tại sao ngày 24/11 lại được lựa chọn để trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam, cần phải ngược dòng thời gian về những năm đầu sau khi nước nhà giành được độc lập. Ngày 24/11/1946 đã đi vào sử sách dân tộc khi Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được khai mạc trọng thể tại Nhà hát Lớn, Thủ đô Hà Nội. Trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những thử thách sống còn của vận mệnh dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành thời gian đến dự và trực tiếp chỉ đạo Hội nghị, khẳng định tầm nhìn vượt thời đại về vai trò của văn hóa.

Tại diễn đàn này, Người đã đưa ra một luận điểm mang tính cương lĩnh cho toàn bộ nền văn hóa cách mạng Việt Nam: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi". Theo tư tưởng của Người, văn hóa không phải là một lĩnh vực tách rời hay phụ thuộc vào chính trị hay kinh tế, mà nó chính là ngọn đuốc dẫn đường, giúp quốc dân có tinh thần vì nước quên mình, vì lợi ích chung mà quên đi lợi ích cá nhân. Hội nghị năm 1946 đã đặt nền móng cho việc xây dựng một nền văn hóa mới: dân tộc, khoa học và đại chúng, làm vũ khí sắc bén trong cuộc kháng chiến kiến quốc. Việc chọn ngày khai mạc hội nghị này làm Ngày Văn hóa Việt Nam chính là sự tri ân và tiếp nối mạch nguồn tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trong thời đại mới.

2.2. Phân tích giá trị của Ngày Văn hóa Việt Nam so với Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam

Một điểm quan trọng cần làm rõ là sự khác biệt và mối liên hệ giữa Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11). Ngày 23/11 hằng năm đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định là Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam nhằm kỷ niệm việc Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 65/SL vào năm 1945. Sắc lệnh 65 là văn bản pháp lý đầu tiên về bảo tồn di sản văn hóa, thể hiện tầm nhìn bảo vệ các giá trị truyền thống, các di tích và hiện vật quý giá của tổ tiên ngay từ những ngày đầu cách mạng.

Trong khi Ngày Di sản Văn hóa (23/11) tập trung vào việc bảo tồn các giá trị quá khứ, bảo vệ các thực thể văn hóa đã hình thành qua hàng ngàn năm, thì Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) mang ý nghĩa rộng lớn và bao trùm hơn. Ngày 24/11 hướng đến cả hiện tại và tương lai, nhấn mạnh vào việc sáng tạo các giá trị văn hóa mới, xây dựng con người mới và lối sống văn minh trong xã hội đương đại. Sự kết hợp giữa hai ngày này tạo thành một "Tuần lễ Văn hóa" liên tục vào cuối tháng 11, tạo điều kiện thuận lợi để cả nước tổ chức các hoạt động tôn vinh, triển lãm và biểu diễn nghệ thuật quy mô lớn.

3. Nội dung chi tiết đề xuất bổ sung ngày nghỉ lễ hưởng lương

3.1. Chủ thể đề xuất và quy trình lập pháp hiện tại

Việc hiện thực hóa đề xuất này là một nỗ lực đồng bộ của hệ thống chính trị Việt Nam. Sau khi Bộ Chính trị thống nhất chủ trương trong Nghị quyết 80-NQ/TW, Chính phủ đã giao cho Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trực tiếp là Cục Việc làm, chủ trì nghiên cứu và đề xuất phương án sửa đổi Luật. Đây là một phần của chiến lược thể chế hóa các nghị quyết của Đảng vào cuộc sống lao động hằng ngày của người dân.

Tính đến quý I năm 2026, đề xuất này đang ở giai đoạn hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội khóa XVI xem xét. Quy trình lập pháp của Việt Nam đòi hỏi các bước chặt chẽ từ việc đánh giá tác động, lấy ý kiến các hiệp hội doanh nghiệp (như VCCI), đại diện người lao động (Tổng Liên đoàn Lao động) đến việc thẩm tra của các Ủy ban của Quốc hội. Sự ủng hộ mạnh mẽ từ các cấp lãnh đạo cao nhất cho thấy khả năng thông qua của đề xuất này là rất lớn, với dự kiến áp dụng chính thức bắt đầu từ năm 2026.

3.2. Lý do và mục tiêu cốt lõi của đề xuất

Đề xuất không chỉ nhằm mục đích tăng thêm thời gian nghỉ ngơi mà còn hướng tới các mục tiêu chiến lược dài hạn về con người. Thứ nhất, việc nghỉ lễ giúp nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, cho phép họ có thời gian tham gia các lễ hội, triển lãm hoặc đơn giản là dành thời gian cho gia đình trong không gian văn hóa. Thứ hai, đây là sự động viên tinh thần to lớn đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, những người làm công tác văn hóa, khẳng định nghề nghiệp của họ được xã hội trân trọng ở mức độ cao nhất. Cuối cùng, việc thiết lập một ngày nghỉ lễ chính thức sẽ tạo ra cú hích để toàn xã hội đề cao và thực hành lối sống văn hóa, văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ vững bản sắc dân tộc.

4. Tổng quan hệ thống ngày nghỉ lễ hưởng lương tại Việt Nam hiện nay

Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc thêm ngày 24/11, cần nhìn vào bức tranh tổng thể về các ngày nghỉ lễ theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019. Hiện nay, người lao động Việt Nam có tổng cộng 11 ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương trong một năm. Việc bổ sung thêm 01 ngày nghỉ vào 24/11 sẽ nâng tổng số lên 12 ngày, một con số đánh dấu bước tiến mới trong việc tiệm cận với tiêu chuẩn phúc lợi của khu vực.

Hệ thống ngày nghỉ hiện tại của Việt Nam mang đậm tính lịch sử và chính trị, tập trung nhiều vào nửa đầu năm. Giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 12 hiện chỉ có duy nhất đợt nghỉ Quốc khánh vào tháng 9. Do đó, việc bổ sung ngày 24/11 vào cuối tháng 11 được đánh giá là một sự sắp xếp khoa học, giúp giãn cách áp lực công việc cho người lao động trong quý cuối cùng của năm. Đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, họ còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ, một sự linh hoạt cần thiết để thu hút nhân tài toàn cầu.

5. Quyền lợi của người lao động và cơ chế tính lương trong ngày lễ 24/11

5.1. Quyền nghỉ ngơi và hưởng nguyên lương

Khi ngày 24/11 chính thức được đưa vào luật, người lao động sẽ có quyền nghỉ làm việc và được hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động đang áp dụng. Đây là quyền lợi cơ bản không thể bị xâm phạm, áp dụng cho tất cả các loại hình lao động, bao gồm cả nhân viên đang trong thời gian thử việc. Doanh nghiệp không được tự ý trừ lương hoặc bắt buộc người lao động phải làm bù vào ngày khác để "trả nợ" thời gian nghỉ này.

Trong trường hợp ngày 24/11 trùng với ngày nghỉ hằng tuần (thường là thứ Bảy hoặc Chủ nhật), căn cứ theo Khoản 3 Điều 111 Bộ luật Lao động 2019, người lao động sẽ được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Chế độ nghỉ bù này giúp đảm bảo tổng số ngày nghỉ lễ trong năm không bị hao hụt do sự ngẫu nhiên của lịch thiên văn, từ đó bảo vệ tối đa quyền lợi tái tạo sức lao động.

5.2. Phân tích kỹ thuật cách tính lương làm thêm giờ

Đối với các đơn vị kinh doanh dịch vụ, vận tải hoặc các nhà máy sản xuất theo dây chuyền liên tục không thể dừng, việc huy động lao động làm việc vào ngày 24/11 phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về tiền lương làm thêm giờ tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019.

Làm việc vào ban ngày (từ giờ bắt đầu làm việc bình thường đến trước 22 giờ)

Người lao động đi làm vào ngày này sẽ được trả lương ít nhất bằng 300% đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm. Cần lưu ý rằng mức 300% này chưa bao gồm tiền lương của ngày nghỉ lễ mà người lao động mặc nhiên được hưởng. Như vậy, tổng số tiền người lao động nhận được cho một ngày làm việc vào lễ 24/11 sẽ tương đương 400% lương ngày thường (100% lương ngày lễ + 300% lương làm thêm).

Làm việc vào ban đêm (từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau)

Pháp luật quy định chế độ bảo vệ sức khỏe và bù đắp cao hơn cho lao động ban đêm vào dịp lễ. Theo đó, người lao động sẽ được hưởng:

• Ít nhất 300% tiền lương làm thêm giờ ngày lễ.
• Cộng thêm ít nhất 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương của ngày làm việc bình thường.
• Cộng thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày nghỉ lễ (tức là 20% của mức 300%).

Tổng hợp các mức này, người lao động làm việc vào ban đêm ngày lễ sẽ nhận được khoảng 490% so với lương của một ngày làm việc bình thường. Đây là một chi phí đáng kể mà các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ khi lập kế hoạch sản xuất kinh doanh.

6. Đánh giá tác động đa chiều: Kinh tế, Xã hội và Văn hóa

6.1. Góc nhìn kinh tế: Kích cầu du lịch và thách thức về năng suất

Việc bổ sung thêm 01 ngày nghỉ lễ chính thức tạo ra một "cú hích" quan trọng cho ngành dịch vụ và du lịch nội địa. Với việc ngày 24/11 thường rơi vào thời điểm cuối năm, đây là cơ hội vàng để kích cầu các chuyến du lịch ngắn ngày, thúc đẩy tiêu dùng tại các trung tâm thương mại và các khu vui chơi giải trí. Sự gia tăng thời gian nghỉ ngơi không chỉ giúp người dân phục hồi thể lực mà còn thúc đẩy "kinh tế ban đêm" thông qua các hoạt động lễ hội văn hóa diễn ra trên khắp cả nước.

Tuy nhiên, từ phía cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, việc thêm ngày nghỉ lễ đồng nghĩa với việc gia tăng chi phí nhân công và có thể làm gián đoạn tiến độ sản xuất đối với các đơn hàng gấp. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng Việt Nam cần phải cân đối giữa việc tăng ngày nghỉ và duy trì năng suất lao động tổng thể để không làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế. Dẫu vậy, xu hướng chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ sang coi trọng giá trị con người đang trở thành kim chỉ nam cho các chính sách mới.

6.2. Góc nhìn xã hội: Nâng cao chất lượng sống và gắn kết gia đình

Ngày nghỉ lễ 24/11 mang lại giá trị vô hình to lớn trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần của người lao động. Trong một xã hội hiện đại với cường độ làm việc cao, những ngày nghỉ lễ là dịp hiếm hoi để các gia đình đoàn tụ, gắn kết và thực hiện các hoạt động cộng đồng. Điều này góp phần bồi đắp "vốn xã hội", tạo ra một bức tranh xã hội ổn định và hạnh phúc hơn. Việc có thêm thời gian nghỉ ngơi cũng giúp giảm thiểu tình trạng kiệt sức (burnout) của lực lượng lao động, từ đó gián tiếp nâng cao hiệu quả làm việc khi họ quay trở lại công sở.

6.3. Góc nhìn văn hóa: Khẳng định bản sắc và quảng bá hình ảnh quốc gia

Việc chính thức hóa Ngày Văn hóa Việt Nam là cách tốt nhất để giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử dân tộc và lòng tự hào văn hóa. Đây không chỉ là một ngày nghỉ, mà là một cơ hội để quảng bá các loại hình nghệ thuật truyền thống, các di sản văn hóa phi vật thể đến với du khách quốc tế và chính người dân trong nước. Các sự kiện văn hóa diễn ra trong ngày này sẽ tạo nên một dấu ấn đậm nét về hình ảnh một Việt Nam hiện đại nhưng luôn trân trọng cội nguồn, từ đó nâng cao "sức mạnh mềm" của quốc gia trên trường quốc tế.

7. So sánh vị thế ngày nghỉ của Việt Nam trong khu vực ASEAN

Một trong những luận điểm quan trọng nhất ủng hộ việc tăng thêm ngày nghỉ lễ là vị thế hiện tại của Việt Nam so với các nước láng giềng. Ngay cả khi đã cộng thêm ngày 24/11, tổng số ngày nghỉ lễ của Việt Nam vẫn thuộc nhóm thấp nhất trong khối ASEAN.

Số liệu trên cho thấy việc bổ sung thêm ngày 24/11 là một sự điều chỉnh cần thiết và hoàn toàn có cơ sở thực tiễn để đảm bảo người lao động Việt Nam không bị tụt hậu về quyền lợi nghỉ ngơi so với người lao động trong khu vực. Sự thay đổi này phản ánh sự chuyển mình của Việt Nam từ một công xưởng gia công sang một quốc gia chú trọng đến chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc.

8. Tổng kết và Kiến nghị chiến lược

Đề xuất bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) vào danh sách nghỉ lễ hưởng lương là một quyết sách đúng đắn, mang lại lợi ích đa tầng cho quốc gia, doanh nghiệp và người lao động.

Về mặt chính trị và văn hóa, nó khẳng định sự nhất quán trong tư tưởng "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi", biến những giá trị tinh thần trừu tượng thành những quyền lợi thực tiễn cho nhân dân.

Về mặt kinh tế và lao động, đây là một bước đi can đảm để nâng cao phúc lợi xã hội, thúc đẩy du lịch và dịch vụ, đồng thời tạo ra một nhịp độ làm việc - nghỉ ngơi khoa học hơn cho lực lượng lao động.

Dù sẽ có những thách thức ngắn hạn về chi phí vận hành cho doanh nghiệp, nhưng nhìn về dài hạn, sự thụ hưởng văn hóa và sự hài lòng của người lao động sẽ là chìa khóa để nâng cao năng suất bền vững và sự ổn định xã hội. Việc thông qua và áp dụng chính thức ngày nghỉ lễ 24/11 từ năm 2026 sẽ đánh dấu một cột mốc mới trong lịch sử phát triển chính sách lao động và văn hóa của nước nhà, hướng tới một Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc và đậm đà bản sắc dân tộc.