1. Thế nào là tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông?
Hiện nay, trong quá trình sử dụng thì tiền cũng có thể bị rách, nát, hoặc hư hỏng, khiến nó không còn đủ tiêu chuẩn lưu thông và sử dụng được như lúc ban đầu. Nhà nước đã đưa ra quy định và tiêu chuẩn để thu hồi và quản lý tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.
Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông bao gồm các loại tiền giấy (tiền cotton và tiền polymer) và tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành, nhưng bị rách, nát, hư hỏng, hoặc biến dạng theo quy định về tiêu chuẩn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được quy định trong Thông tư số 25/2013/TT-NHNN.
Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là những đồng tiền giấy (bao gồm tiền cotton và tiền polymer) và tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành, đang lưu hành nhưng đã bị rách, nát, hư hỏng, hoặc biến dạng theo quy định về tiêu chuẩn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông tại Thông tư.
Điều này có nghĩa là việc thu hồi và đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông áp dụng cho các loại tiền giấy (cotton và polymer) và tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước ban hành, khi chúng không đáp ứng được tiêu chuẩn tiền lưu thông quy định. Những loại tiền này có thể bị rách, nát, hư hỏng do quá trình lưu thông hoặc bảo quản, hoặc có lỗi kỹ thuật từ quá trình in, đúc của nhà sản xuất, chẳng hạn như giấy in bị gấp nếp, mất hình ảnh hoặc màu in, lấm bẩn mực in và các lỗi khác liên quan đến quá trình in, đúc tiền.
Quy định này giúp nhà nước quản lý chặt chẽ việc sử dụng và lưu thông tiền, đảm bảo tính chất tiền giữ được trong điều kiện an toàn và đáng tin cậy cho người dân và nền kinh tế quốc gia.
2. Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được quy định như thế nào?
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho các tổ chức và cá nhân thông qua việc niêm yết công khai mẫu tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông và quy định cụ thể về quy trình thu, đổi tiền này. Quy trình này bao gồm tuyển chọn, phân loại và giám định tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.
(i) Quy định về những trường hợp tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông: Theo Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 02/12/2013 của Ngân hàng Nhà nước, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông bao gồm các loại tiền giấy (tiền cotton và tiền polymer) và tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành, nhưng bị rách, nát, hư hỏng hoặc biến dạng theo quy định về tiêu chuẩn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được quy định như sau:
- Tiền giấy bị rách nát, hư hỏng do quá trình lưu thông: Các đặc điểm như mờ nhạt hình ảnh hoa văn, chữ, số; nhàu, nát, nhoè, bẩn, cũ; hoặc bị rách rời nhưng còn nguyên tờ tiền. Tiền kim loại bị mòn, han gỉ, hư hỏng một phần hoặc toàn bộ hình ảnh, hoa văn, chữ, số và lớp mạ trên đồng tiền.
- Tiền giấy bị rách nát, hư hỏng do quá trình bảo quản: Các đặc điểm như thủng lỗ, bị rách mất một phần; tiền được can dán lại; cháy hoặc biến dạng do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao; giấy in, màu sắc, đặc điểm kỹ thuật bảo an của đồng tiền bị biến đổi do tác động của hóa chất; viết, vẽ, tẩy xóa hoặc đồng tiền bị mục hoặc biến dạng nhưng không do hành vi hủy hoại. Tiền kim loại bị cong, vênh, thay đổi định dạng, hình ảnh thiết kế do tác động của ngoại lực hoặc nhiệt độ cao; bị ăn mòn do tiếp xúc với hoá chất.
- Tiền bị lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất như giấy in bị gấp nếp làm mất hình ảnh hoặc mất màu in, lấm bẩn mực in và các lỗi khác trong khâu in, đúc.
(ii) Niêm yết mẫu tiêu biểu tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông: Ngân hàng Nhà nước công bố mẫu tiêu biểu tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, đóng vai trò làm cơ sở để thực hiện việc thu, đổi, tuyển chọn và phân loại tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Các mẫu tiền này được niêm yết công khai để người dân và tổ chức có thể nắm rõ về các tiêu chuẩn và đặc điểm cụ thể của tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, từ đó thực hiện quy trình thu hồi và quản lý tiền một cách chính xác và đáng tin cậy.
(iii) Quy định về đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông:
- Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do nhóm nguyên nhân khách quan và bị lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị thu đổi tiền có trách nhiệm thực hiện việc thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng tiền đổi và không yêu cầu thủ tục giấy tờ phức tạp.
- Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do nhóm nguyên nhân chủ quan, khách hàng nộp hiện vật tiền cho Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị thu đổi. Các đơn vị nhận và xét đổi tiền theo các điều kiện sau:
+ Tiền giấy bị rách nát, hư hỏng không phải do hành vi hủy hoại.
+ Trường hợp tờ tiền bị cháy, thủng, rách mất một phần thì diện tích còn lại phải bằng hoặc lớn hơn 60% so với diện tích tờ tiền cùng loại. Nếu được can dán thì phải có diện tích tối thiểu bằng 90% so với diện tích tờ tiền cùng loại và đảm bảo nguyên gốc, nguyên bố cục của một tờ tiền (bao gồm mặt trước, mặt sau; trên, dưới; bên phải, bên trái), đồng thời nhận biết được các yếu tố bảo an.
+ Đối với tiền polymer bị cháy hoặc biến dạng co nhỏ lại do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao, thì diện tích còn lại tối thiểu phải bằng 30% so với diện tích tờ tiền cùng loại và vẫn giữ nguyên bố cục của một tờ tiền, đồng thời nhận biết được ít nhất hai trong các yếu tố bảo an như: yếu tố hình ẩn trong cửa sổ nhỏ, mực không màu phát quang, phát quang hàng số sêri, dây bảo hiểm, yếu tố IRIODIN, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Dựa trên các điều kiện xét đổi trên, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị thu đổi tiền thực hiện đổi cho khách hàng mà không thu phí đổi tiền, đảm bảo tiến trình đổi tiền nhanh chóng và tiện lợi cho người dân và tổ chức.
3. Giám định tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông được thực hiện như thế nào?
Quy định về giám định tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông theo Điều 7 Thông tư 25/2013/TT-NHNN có mục tiêu chính là đảm bảo tính chính xác, đáng tin cậy và an toàn của tiền khi lưu thông trong nền kinh tế. Điều này là cực kỳ quan trọng để duy trì sự tin tưởng của người dân và các doanh nghiệp vào hệ thống tiền tệ và giao dịch tài chính.
Theo quy định, trước khi tiền bị đưa vào quá trình giám định, đơn vị thu đổi tiền phải xác định chính xác nguyên nhân khiến tiền bị không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông bao gồm các loại tiền giấy (tiền cotton và tiền polymer) và tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành, nhưng đã bị rách nát, hư hỏng hoặc biến dạng theo quy định về tiêu chuẩn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.
Đối với các trường hợp tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do nguyên nhân khách quan và lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất, các đơn vị như Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị thu đổi có trách nhiệm tiến hành thu, đổi tiền ngay cho khách hàng có nhu cầu. Trong trường hợp này, không giới hạn số lượng tiền và không yêu cầu thủ tục giấy tờ phức tạp.
Tuy nhiên, đối với các trường hợp tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do nguyên nhân chủ quan, khách hàng cần nộp hiện vật cho đơn vị thu đổi để tiến hành giám định. Các đơn vị nhận và xét đổi tiền theo các điều kiện cụ thể được quy định bởi Thông tư. Trong trường hợp tờ tiền bị cháy, thủng, rách mất một phần, diện tích còn lại phải bằng hoặc lớn hơn 60% so với diện tích tờ tiền cùng loại; nếu được can dán thì phải có diện tích tối thiểu bằng 90% so với diện tích tờ tiền cùng loại và đảm bảo nguyên gốc, nguyên bố cục một tờ tiền (mặt trước, mặt sau; trên, dưới; bên phải, bên trái), đồng thời nhận biết được các yếu tố bảo an.
Cục Phát hành và Kho quỹ hoặc Chi cục Phát hành và Kho quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiến hành giám định tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông trong thời gian 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị giám định từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh và Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước. Sau khi xét định kết quả giám định, Cục Phát hành và Kho quỹ sẽ thông báo bằng văn bản và trả lại hiện vật cho đơn vị đề nghị giám định.
Để đảm bảo tính an toàn trong quá trình vận chuyển, đơn vị đề nghị giám định sẽ chịu trách nhiệm tổ chức vận chuyển tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Việc này nhằm đảm bảo tiền được giữ gìn trong tình trạng an toàn và không bị thất thoát trong quá trình vận chuyển từ đơn vị thu đổi tới Cục Phát hành và Kho quỹ hoặc Chi cục Phát hành và Kho quỹ tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Bài viết liên quan: Hành vi nào bị cói là vi phạm pháp luật về bảo vệ đồng tiền Việt Nam?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn thông qua hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
