Tiếng Việt lớp 5 VNEN Bài 21A: Trí dũng song toàn

1. Hoạt động cơ bản Bài 21A Tiếng Việt lớp 5 VNEN

Câu 1 

Kể tên những người vừa mưu trí vừa dũng cảm mà em biết

Phương pháp giải:

a) Các anh hùng dân tộc thời xưa và nay.

b) Những anh hùng dân tộc em đọc trong sách báo…

Lời giải chi tiết:

Những người vừa có mưu trí vừa dũng cảm mà em biết là: Trần Quốc Toản, Lê Lợi, Võ Nguyên Giáp, Phan Đình Giót, Lý Thường Kiệt, Lê Lai, Trần Quốc Tuấn, Võ Thị Sáu, Kim Đồng, Lê Văn Tám.

Câu 2

Nghe thầy cô (hoặc bạn) đọc bài sau: Trí dũng song toàn

Mùa đông năm 1637, thám hoa Giang Văn Minh được vua Lê Thần Tông cử đi sứ Trung Quốc. Chờ rất lâu mà vẫn không được vua nhà Minh cho tiếp kiến, ông vờ khóc lóc rất thảm thiết. Vua liền hạ chỉ mời ông đến hỏi cho ra lẽ.

Thám hoa vừa khóc vừa than rằng:

- Hôm nay là ngày giỗ cụ tổ năm đời của thần, nhưng thần không có mặt ở nhà để cúng giỗ. Thật là bất hiếu với tổ tiên!

Vua Minh phán:

-Không ai phải giỗ người đã chết từ năm đời. Sứ thần khóc lóc như vậy thật không phải lẽ!

Giang Văn Minh nghe vậy, bèn tâu:

- Vậy, tướng Liễu Thăng tử trận đã mấy trăm năm, sao hàng năm nhà vua vẫn bắt nước tôi cử người mang lễ vật sang cúng giỗ?

Biết đã mắc mưu sứ thần, vua Minh vẫn phải nói:

- Từ nay trở đi, nước ngươi không phải góp giỗ Liễu Thăng nữa.

- Đồng trụ đến giờ rêu vẫn mọc.

Biết họ ngạo mạn nhắc chuyện Mã Viện dẹp cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng, Giang Văn Minh cứng cỏi đáp lại:

- Bạch Đằng thuở trước máu còn loang.

Thấy sứ thần Việt Nam dám lấy việc quân đội cả ba triều đại Nam Hán, Tống và Nguyên đều thảm bại trên sông Bạch Đằng để đối lại, vua Minh giận quá, sai người ám hại ông.

Thi hài Giang Văn Minh được đưa về nước. Vua Lê Thần Tông đến tận linh cữu ông, khóc rằng:

- Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ.

Điếu văn của vua Lê còn có câu: “Ai cũng sống, sống như ông, thật đáng sống. Ai cũng chết, chết như ông, chết như sống’’

Câu 3

Thay nhau đọc từ ngữ và lời giải nghĩa:

- Trí dũng song toàn: Vừa mưu trí vừa dũng cảm

- Thám hoa: Người đỗ thứ ba (sau trạng nguyên, bảng nhãn) trong kì thi Đình được tổ chức sau kỳ thi tiến sĩ thời xưa.

- Giang Văn Minh (1573 – 1638) : đại thần triều Lê.

- Liễu Thăng: tướng nhà Minh, năm 1427 bị nghĩa quân Lam Sơn phục kích giết chết ở ải Chi Lăng (nay thuộc tỉnh Lạng Sơn)

- Đồng trụ: tương truyền là cây cột đồng do Mã Viện, tướng nhà Hán, dựng ở biên giới sau khi đàn áp cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng

Câu 4

Cùng luyện đọc

Đọc nối tiếp 3 đoạn trong bài

- Đoạn 1: Từ đầu đến không phải lẽ!

- Đoạn 2: Tiếp theo đến  máu còn loang.

- Đoạn 3: Phần còn lại.

Câu 5

Thảo luận, trả lời câu hỏi

(1) Sứ thần Giang Văn Minh làm cách nào để vua nhà Minh bãi bỏ lệ “góp giỗ Liễu Thăng”? 

(2) Cuộc đối đáp giữa ông Giang Văn Minh với đại thần nhà Minh đã diễn ra như thế nào?

(3) Hành động sai người ám hại ông Giang Văn Minh của vua nhà Minh đã nói lên điều gì?

(4) Vì sao có thể nói ông Giang Văn Minh là người trí dũng song toàn?

Lời giải chi tiết:

(1) Để vua Minh bãi bỏ lệnh góp giỗ Liễu Thăng, Giang Văn Minh đã bày mưu như sau: Vờ than khóc vì không có mặt ở nhà giỗ cụ tổ năm đời, để vua Minh mắc mưu nói rằng không ai lại đi giỗ cụ tổ năm đời. Sau đó ông mới nhắc chuyện phải góp giỗ Liễu Thăng dù đã mấy trăm năm trôi qua để vua Minh dù biết bị mắc mưu vẫn phải hạ lệnh bãi bỏ.

(2) Hôm nay là ngày giỗ cụ tổ năm đời của thần, nhưng thần không có mặt ở nhà để cúng giỗ. Thật là bất hiếu với tổ tiên! – thám hoa vừa khóc vừa than.

Không ai phải giỗ người đã chết từ năm đời. Sứ thần khóc lóc như vậy thật không phải lẽ! – Vua Minh phán

Vậy, tướng Liễu Thăng tử trận đã mấy trăm năm, sao hằng năm nhà vua vẫn bắt nước tôi cử người mang lễ vật sang cúng giỗ? – Giang Văn Minh bèn tâu

Từ nay trở đi, nước ngươi không phải góp giỗ Liễu Thăng nữa – Vua Minh phải nói dù biết đã mắc mưu.

(3) Hành động sai người ám hại ông Giang Văn Minh của vua nhà Minh cho thấy sự hèn hạ, nhục nhã của ông ta trước tinh thần bất khuất, kiên cường của Giang Văn Minh. Chỉ vì thua Giang Văn Minh trong khi đấu trí mà đớn hèn dùng kế ám hại ông.

(4) Có thể nói Giang Văn Minh là người trí dũng song toàn vì Giang Văn Minh vừa có mưu trí lại anh dũng, bất khuất. Giữa triều đình nhà Minh, ông biết dùng mưu để vua nhà Minh buộc phải bỏ lệ góp giỗ Liễu Thăng cho nước Việt; để giữ thể diện và danh dự cho đất nước, ông dũng cảm, không sợ chết, dám đối lại một vế đối với tràn đầy lòng tự hào dân tộc

Câu 6

Thi đọc

- Mỗi nhóm chọn một đoạn để luyện đọc.

- Nhóm 5 em đọc phân vai: người dẫn chuyện, Giang Văn Minh, vua nhà Minh, đại thần nhà Minh, vua Lê Thần Tông.

- Cả nhóm thi đọc phân vai trước lớp.

- Lớp bình chọn nhóm đọc tốt nhất.

2. Hoạt động thực hành bài 21A Tiếng Việt lớp 5 VNEN

Câu 1: Cùng chơi: Thi ghép nhanh các thẻ từ. 

Mỗi nhóm có một bộ thẻ từ. Ghép thẻ từ "công dân" với các thẻ từ: "gương mẫu", "ý thức", "nghĩa vụ", "quyền", "danh dự", "bổn phận", "trách nhiệm" để điền thành cụm từ có nghĩa.

Trả lời

Ví dụ mẫu:

-Công dân gương mẫu

-Ý thức công dân

-Nghĩa vụ công dân

-Danh dự công dân

-Trách nhiệm công dân

-Bổn phận công dân

-Quyền công dân

-Công dân danh dự

Câu 2: Chọn nghĩa ở cột A thích hợp với mỗi cụm từ ở cột B 

Trả lời

a)-2

b)-3

c)-1

Câu 3: Viết đoạn văn theo đề bài sau:

Viết 3-4 câu nêu cảm nghĩ của em về câu nói của Bác Hồ khi đến thăm đền Hùng: "Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước".

Trả lời

“Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” là câu nói mà bác Hồ đã nói cùng với các chiến sĩ trong một lần tới thăm đền Hùng ở Phú Thọ. Câu nói vừa cho thấy được bác đã dành một sự biết ơn to lớn cho công lao dựng nước của các vua Hùng, đồng thời cũng nhắc nhở mỗi một người dân chúng ta cần phải cùng nhau góp công, góp sức giữ gìn giang sơn, đất nước tươi đẹp mà người xưa đã dựng xây. Là một học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường, em nghĩ mình cần phải học tập tốt, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức để mai này góp công sức đưa đất nước sánh vai với các cường quốc năm châu trên thế giới.

Câu 4

a) Nghe thầy cô đọc và viết vào vở: Trí dũng song toàn (từ Thấy sứ thần Việt Nam … đến hết)

b) Đổi bài với bạn để soát và sửa lỗi.

Lời giải chi tiết:

Thấy sứ thần Việt Nam dám lấy việc quân đội cả ba triều đại Nam Hán, Tống và Nguyên đều thảm bại trên sông Bạch Đằng để đối lại, vua Minh giận quá sai người ám hại ông.

Thi hài Giang Văn Minh được đưa về nước. Vua Lê Thần Tông đến tận linh cữu ông, khóc tha:

- Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ.

Điếu văn của vua Lê còn có câu: “Ai cũng sống, sống như ông, thật đáng sống. Ai cũng chết, chết như ông, chết như sống”

Câu 5: Thi tìm và viết các từ:

Chứa tiếng bằng đầu bằng r, d hoặc gi, có nghĩa như sau:

- Giữ lại để dùng về sau

- Biết rõ, thành thạo

- Đồ đựng đan bằng tre, nứa, đáy phẳng, thành cao (thường dùng để đựng cua, cá)

Chứa tiếng có thanh hỏi hoặc thanh ngã, có nghĩa như sau:

- Dám đương đầu với khó khăn, nguy hiểm

- Lớp mỏng bên ngoài của cây, quả

- Đồng nghĩa với giữ gìn

Trả lời

a. Chứa tiếng bằng đầu bằng r, d hoặc gi, có nghĩa như sau:

Giữ lại để dùng về sau => dành dụm, để dành

Biết rõ, thành thạo => rành rọt, rành mạch, rành rẽ

Đồ đựng đan bằng tre, nứa, đáy phẳng, thành cao (thường dùng để đựng cua, cá) => giỏ

b. Chứa tiếng có thanh hỏi hoặc thanh ngã, có nghĩa như sau:

Dám đương đầu với khó khăn, nguy hiểm => dũng cảm, quả cảm

Lớp mỏng bên ngoài của cây, quả => vỏ

Đồng nghĩa với giữ gìn => bảo vệ

Câu 6: Chọn bài a hoặc b:

a. Chọn để điền r, d hay gi vào mỗi chỗ trống trong bài thơ “Dáng hình ngọn gió”. Viết lại các từ có chứa tiếng vừa điền vào vở

b. Chọn để đặt dấu hỏi hay dấu ngã trên các chữ in đậm trong mẫu chuyện vui “Sợ mèo không biết”. Viết lại các từ chứa tiếng vừa điền dấu thanh vào vở

Sợ mèo không biết

Một người bênh hoang (1) tương, suốt ngày ngỡ mình là chuột. Cuối cùng được ra viện nhưng anh ta cứ đứng tần ngần (2) mai ở cổng viện mà không đi. Một bác sĩ thấy lạ bèn hỏi. Bệnh nhân sợ (3) hai (4) giai thích:

- Bên (5) công có một con mèo

Bác sĩ bảo:

- Nhưng anh viết mình không (6) phai là chuột cơ mà

Anh chàng trả lời:

- Tôi biết như vậy có ăn thua gì. (7) Nhơ con mèo nó không biết điều ấy thì sao.

Trả lời

a. (1) rầm (2) rì, (3) dạo nhạc, (4) dịu, (5) rào, (6) giờ, (7) dáng

b. (1) tưởng, (2) mãi, (3) hãi, (4) giải, (5) cổng, (6) phải, (7) nhỡ 

3. Hoạt động ứng dụng bài 21A Tiếng Việt lớp 5 VNEN

Kể lại cho người thân nghe câu chuyện "Trí dũng song toàn". Trao đổi với người thân về ý nghĩa của câu chuyện.

Trả lời

Kể chuyện: "Trí dũng song toàn" 

Ý nghĩa câu chuyện: Truyện ca ngợi sứ thần Giang Văn Minh là người trí dũng song toàn, bất khuất, mưu trí và anh dũng.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Tiếng Việt lớp 5 VNEN Bài 21A: Trí dũng song toàn mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Bài viết liên quan: Bài tập ôn hè môn Tiếng Việt lớp 5 chọn lọc hay nhất