- 1. Ô nhiễm môi trường là gì?
- 2. Tiêu chí xác định, phân loại khu vực ô nhiễm môi trường đất
- 3. Tiêu chí xác định mức độ ô nhiễm và tính điểm đánh gái các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất
- 3.1. Xác định mức độ ô nhiễm của khu vực ô nhiễm môi trường đất
- 3.2. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về nguồn ô nhiễm
- 3.3. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về khả năng lan truyền
- 3.4. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về đối tượng bị tác động
- 3.5. Điểm đánh giá các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất
- 4. Trách nhiệm bảo vệ môi trường đất
Nội dung được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật Môi trường của Công ty luật Minh Khuê
>> Luật sư tư vấn pháp luật Môi trường, gọi: 1900 6162
Cơ sở pháp lý:
- Luật bảo vệ môi trường năm 2020
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP
- Thông tư 02/2022/TT-BTNMT
1. Ô nhiễm môi trường là gì?
Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên.
2. Tiêu chí xác định, phân loại khu vực ô nhiễm môi trường đất
Điều 16 Luật bảo vệ môi trường quy định phân loại khu vực ô nhiễm môi trường đất. Theo đó:
1. Khu vực ô nhiễm môi trường đất là khu vực đất có chất ô nhiễm vượt mức cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
2. Khu vực ô nhiễm môi trường đất được phân loại theo tiêu chí nguồn gây ô nhiễm, khả năng lan truyền, đối tượng chịu tác động.
3. Khu vực ô nhiễm môi trường đất được phân loại theo mức độ ô nhiễm, gồm khu vực ô nhiễm, khu vực ô nhiễm nghiêm trọng và khu vực ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng.
Điều 6 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT hướng dẫn nguyên tắc và tiêu chí xác định, phân loại khu vực ô nhiễm môi trường đất như sau:
1. Khu vực ô nhiễm môi trường đất được phân loại trên cơ sở tiêu chí về nguồn ô nhiễm tồn lưu, khả năng lan truyền ô nhiễm và đối tượng bị tác động.
2. Việc xác định mức độ ô nhiễm căn cứ vào tổng điểm đánh giá của các tiêu chí quy định tại khoản 3 Điều này.
3. Tiêu chí xác định mức độ ô nhiễm của khu vực ô nhiễm môi trường đất và tính điểm đánh giá các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất theo quy định tại Mẫu số 01 Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này.
4. Khu vực ô nhiễm môi trường đất được phân loại theo một trong ba mức độ sau:
a) Mức độ ô nhiễm khi khu vực ô nhiễm có tổng điểm đánh giá các tiêu chí quy định tại khoản 3 Điều này đạt dưới 40 điểm;
b) Mức độ ô nhiễm nghiêm trọng khi khu vực ô nhiễm có tổng điểm đánh giá các tiêu chí quy định tại khoản 3 Điều này đạt từ 40 điểm đến 75 điểm;
c) Mức độ ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng khi khu vực ô nhiễm có tổng điểm đánh giá các tiêu chí quy định tại khoản 3 Điều này đạt trên 75 điểm.
3. Tiêu chí xác định mức độ ô nhiễm và tính điểm đánh gái các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất
Tiêu chí xác định mức độ ô nhiễm của khu vực ô nhiễm môi trường đất và tính điểm đánh giá các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất được ban hành tại Mẫu số 01 Phụ lục I kèm theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT.
3.1. Xác định mức độ ô nhiễm của khu vực ô nhiễm môi trường đất
a) Cách xác định mức độ ô nhiễm dựa vào tổng điểm đánh giá của 3 tiêu chí: nguồn ô nhiễm tồn lưu (có điểm đánh giá là N), khả năng lan truyền của nguồn ô nhiễm (có điểm đánh giá là L) và đối tượng bị tác động (có điểm đánh giá là T).
b) Tổng điểm đánh giá của khu vực bị ô nhiễm (ký hiệu là K) không quá 100 điểm. K được tính bằng công thức sau:
K = N + L + T
c) Trong quá trình xác định mức độ ô nhiễm, nếu các tiêu chí có từ 03 (ba) chỉ tiêu thành phần trở lên “không có thông tin” thì sẽ được coi là “không đánh giá được”. Trong trường hợp này, cần điều tra, đánh giá, thu thập thêm các chỉ tiêu thành phần “không có thông tin” để tiến hành phân loại mức độ rủi ro của khu vực bị ô nhiễm.
3.2. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về nguồn ô nhiễm
a) Tiêu chí về nguồn ô nhiễm bao gồm các chỉ tiêu thành phần sau:
- Chỉ tiêu về mức độ vượt quy chuẩn của chất ô nhiễm có mặt tại khu vực môi trường bị ô nhiễm có điểm đánh giá là N1;
- Chỉ tiêu về số thông số ô nhiễm vượt quy chuẩn của các chất gây ô nhiễm có mặt trong khu vực có điểm đánh giá là N2;
- Chỉ tiêu về khối lượng hay diện tích khu vực môi trường ô nhiễm có điểm đánh giá là N3.
b) Điểm đánh giá tiêu chí về nguồn ô nhiễm được xác định bằng tổng điểm đánh giá của các chỉ tiêu thành phần. Cụ thể:
N = N1 + N2 + N3
3.3. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về khả năng lan truyền
a) Tiêu chí về khả năng lan truyền bao gồm các chỉ tiêu thành phần sau:
- Chỉ tiêu về độ dốc của khu vực bị ô nhiễm có điểm đánh giá là L1;
- Chỉ tiêu về khoảng cách từ khu vực đến nguồn nước có điểm đánh giá là L2;
- Chỉ tiêu về che phủ tại khu vực bị ô nhiễm có điểm đánh giá là L3;
- Chỉ tiêu về cỡ hạt của đất khu vực bị ô nhiễm có điểm đánh giá là L4.
b) Điểm đánh giá tiêu chí về khả năng lan truyền của nguồn ô nhiễm tồn lưu được xác định bằng tổng điểm đánh giá của các chỉ tiêu thành phần. Cụ thể:
L = L1 + L2 + L3 + L4
3.4. Cách xác định điểm đánh giá của tiêu chí về đối tượng bị tác động
a) Tiêu chí về đối tượng bị tác động bao gồm các chỉ tiêu thành phần sau:
- Chỉ tiêu về tác động đến sức khỏe cộng đồng có điểm đánh giá là T1;
- Chỉ tiêu về mật độ dân cư có điểm đánh giá là T2;
- Chỉ tiêu về tác động đến các nguồn sinh sống của cộng đồng địa phương có điểm đánh giá là T3;
- Chỉ tiêu về tác động đến hệ sinh thái tự nhiên có điểm đánh giá là T4.
b) Điểm đánh giá tiêu chí về đối tượng bị tác động được xác định bằng tổng điểm đánh giá của các chỉ tiêu thành phần. Cụ thể:
T = T1 + T2 + T3 + T4
3.5. Điểm đánh giá các tiêu chí của khu vực ô nhiễm môi trường đất
BẢNG 1 Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 02/2022/TT-BTNMT
| Tiêu chí | Chỉ tiêu thành phần | Điểm |
| I. Tiêu chí về nguồn ô nhiễm (tối đa 50 điểm) | ||
| 1. Chỉ tiêu về mức độ vượt quy chuẩn của chất gây ô nhiễm tại khu vực bị ô nhiễm môi trường (ký hiệu là N1) | Vượt quy chuẩn kỹ thuật từ trên 100 lần trở lên | 20 điểm |
| Vượt quy chuẩn kỹ thuật từ trên 20 đến 100 lần | 15 điểm | |
| Vượt quy chuẩn kỹ thuật từ trên 1 đến 20 lần | 10 điểm | |
| 2. Chỉ tiêu về số thông số ô nhiễm vượt quy chuẩn hiện hành (ký hiệu là N2) | Số thông số vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 5 trở lên | 15 điểm |
| Số thông số vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 2 đến 4 | 10 điểm | |
| Số thông số vượt quy chuẩn kỹ thuật là 1 | 05 điểm | |
| 3. Chỉ tiêu về khối lượng hoặc diện tích khu vực bị ô nhiễm (ký hiệu là N3) | Khối lượng đất bị ô nhiễm lớn hơn 1000 m3 hoặc diện tích khu vực bị ô nhiễm lớn hơn 1.000 m2 | 15 điểm |
| Khối lượng đất bị ô nhiễm từ 500 m3 đến 1.000 m3 hoặc diện tích khu vực bị ô nhiễm từ 500 m2 đến 1.000 m2 | 10 điểm | |
| Khối lượng đất bị ô nhiễm nhỏ hơn 500 m3 hoặc diện tích khu vực bị ô nhiễm nhỏ hơn 500 m2 | 05 điểm | |
| II. Tiêu chí về khả năng lan truyền (tối đa 25 điểm) | ||
| 1. Chỉ tiêu về độ dốc của khu vực ô nhiễm (ký hiệu là L1) | Độ dốc lớn hơn 50% | 6 điểm |
| Độ dốc từ 5% đến 50% | 3 điểm | |
| Độ dốc nhỏ hơn 5% | 0 điểm | |
| 2. Chỉ tiêu về khoảng cách đến nguồn nước (ký hiệu là L2) | Khoảng cách gần nhất từ khu vực bị ô nhiễm đến nguồn nước mặt nhỏ hơn 100m hoặc đến mực nước ngầm nhỏ hơn 5m | 8 điểm |
| Khoảng cách gần nhất từ khu vực bị ô nhiễm đến nguồn nước mặt trong vòng 100-500m, hoặc đến mực nước ngầm trong vòng 5-20m | 4 điểm | |
| Khoảng cách gần nhất từ khu vực bị ô nhiễm đến nguồn nước mặt lớn hơn 500m, hoặc đến mực nước ngầm lớn hơn 20m | 2 điểm | |
| 3. Chỉ tiêu về che phủ tại khu vực bị ô nhiễm (ký hiệu là L3) | Khu vực bị ô nhiễm không được che phủ bởi thực vật | 6 điểm |
| Khu vực bị ô nhiễm được che phủ bởi thực vật dưới 10% | 4 điểm | |
| Khu vực bị ô nhiễm được che phủ bởi thực vật từ 10% trở lên | 2 điểm | |
| Khu vực bị ô nhiễm được bê tông hóa bề mặt | 0 điểm | |
| 4. Chỉ tiêu về cỡ hạt của đất tại khu vực bị ô nhiễm (ký hiệu là L4) | Đất bề mặt (20 cm) là đất sỏi | 5 điểm |
| Đất bề mặt (20 cm) là đất cát | 4 điểm | |
| Đất bề mặt (20 cm) là đất mùn | 2 điểm | |
| Đất bề mặt (20 cm) là đất sét | 0 điểm | |
| III. Tiêu chí về đối tượng bị tác động (tối đa 25 điểm) | ||
| 1. Chỉ tiêu về tác động đến sức khỏe cộng đồng (ký hiệu là T1) | Trên 30% số người trong ít nhất 100 người được hỏi sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong 1.000m khẳng định sức khỏe của họ bị tác động bởi khu vực bị ô nhiễm. | 8 điểm |
| Từ 15% đến 30% số người trong ít nhất 100 người được hỏi sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong 1.000m khẳng định sức khỏe của họ bị tác động bởi khu vực bị ô nhiễm. | 5 điểm | |
| Từ 5% đến nhỏ hơn 15% số người trong ít nhất 100 người được hỏi sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong 1.000m khẳng định sức khỏe của họ bị tác động bởi khu vực bị ô nhiễm. | 2 điểm | |
| Có ít hơn 5% số người trong ít nhất 100 người được hỏi sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong 1.000m khẳng định sức khỏe của họ bị tác động bởi khu vực bị ô nhiễm. | 0 điểm | |
| 2. Chỉ tiêu về mật độ dân cư (ký hiệu là T2) | Có hơn 500 người sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong bán kính 1.000m | 5 điểm |
| Có từ 100 đến 500 người sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong bán kính 1.000m | 3 điểm | |
| Có từ 5 đến 49 người sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong bán kính 1.000m | 1 điểm | |
| Có ít hơn 4 người sống xung quanh khu vực bị ô nhiễm với phạm vi trong bán kính 1.000m | 0 điểm | |
| 3. Chỉ tiêu về tác động đến các nguồn sinh sống của cộng đồng địa phương (ký hiệu là T3) | Nhiều hơn 20% tỷ lệ người dân trong khu vực hoặc trong phạm vi cách 1.000m sử dụng nguồn nước và/hoặc đất tại khu vực bị ô nhiễm để sinh sống và canh tác | 6 điểm |
| Từ 1% đến nhỏ hơn 20% tỷ lệ người dân trong khu vực hoặc trong phạm vi cách khu vực 1.000m sử dụng nguồn nước và/hoặc đất tại khu vực bị ô nhiễm để sinh sống và canh tác | 3 điểm | |
| Nhỏ hơn 1% tỷ lệ người dân trong khu vực hoặc trong phạm vi cách khu vực 1.000m sử dụng nguồn nước và/hoặc đất tại khu vực bị ô nhiễm để sinh sống và canh tác | 0 điểm | |
| 4. Chỉ tiêu về tác động đến hệ sinh thái tự nhiên (ký hiệu là T4) | Có dấu hiệu chắc chắn một hệ sinh thái bị tác động xấu | 6 điểm |
| Nghi ngờ hệ sinh thái trong khu vực bị ảnh hưởng | 3 điểm | |
| Hệ sinh thái không bị ảnh hưởng | 0 điểm | |
| Không có thông tin | 3 điểm | |
4. Trách nhiệm bảo vệ môi trường đất
Điều 19 Luật bảo vệ môi trường 2022 quy định về trách nhiệm bảo vệ môi trường đất như sau:
Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm sau đây:
a) Quy định chi tiết tiêu chí xác định, phân loại khu vực ô nhiễm môi trường đất theo mức độ ô nhiễm;
b) Chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan có liên quan trong việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch xử lý, cải tạo và phục hồi ô nhiễm môi trường đất đặc biệt nghiêm trọng thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 15 của Luật này; tổ chức điều tra, đánh giá và công khai thông tin về chất lượng môi trường đất;
c) Trình Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch xử lý, cải tạo và phục hồi khu vực ô nhiễm môi trường đất đặc biệt nghiêm trọng thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 15 của Luật này;
đ) Tổng hợp danh mục các khu vực ô nhiễm môi trường đất; xây dựng, cập nhật vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia và công bố thông tin về các khu vực ô nhiễm môi trường đất trên phạm vi cả nước.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thực hiện việc xử lý, cải tạo và phục hồi khu vực ô nhiễm môi trường đất quốc phòng, đất an ninh và khu vực khác theo quy định của pháp luật.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm sau đây:
a) Thực hiện điều tra, đánh giá, xác định và khoanh vùng các khu vực có nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, khu vực ô nhiễm môi trường đất trên địa bàn và xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm;
b) Xử lý khu vực ô nhiễm môi trường đất, khu vực ô nhiễm môi trường đất nghiêm trọng thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 15 của Luật này;
c) Báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường về các khu vực có dấu hiệu ô nhiễm môi trường đất liên tỉnh, khu vực ô nhiễm môi trường đất đặc biệt nghiêm trọng;
d) Cập nhật thông tin về khu vực ô nhiễm môi trường đất trên địa bàn vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu môi trường theo quy định.
Trách nhiệm bảo vệ môi trường đất trước hết đặt lên vai các chủ thể mang tính quyền lực nhà nước tuy vậy, ý thức bảo vệ môi trường sống nói chung, bảo vệ tài nguyên đất nói riêng là ở chính cá nhân mỗi con người, mỗi nhà đầu tư.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900 6162 để được giải đáp.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
Bộ phận tư vấn pháp luật Môi trường - Công ty luật Minh Khuê
