Tiêu chuẩn của Phó Chủ tịch nước Việt Nam hiện nay thế nào?

1. Hiện nay ai đang giữ quyền Chủ tịch nước?

Theo Hiến pháp năm 2013 của Việt Nam, Phó Chủ tịch nước là một vị trí được Quốc hội bầu cử từ số đại biểu Quốc hội. Vị trí này được tạo ra nhằm hỗ trợ Chủ tịch nước trong việc thực hiện nhiệm vụ và có thể được Chủ tịch nước ủy nhiệm thay mình trong một số nhiệm vụ cụ thể.

Đối với trường hợp Chủ tịch nước không thể thực hiện công việc trong một khoảng thời gian kéo dài, Phó Chủ tịch nước sẽ tiếp quản các quyền hạn của Chủ tịch nước. Trong trường hợp này, Phó Chủ tịch nước sẽ tạm thời đảm nhận vai trò Chủ tịch nước và thực hiện các nhiệm vụ liên quan.

Ngoài ra, khi có tình huống thiếu vắng Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước sẽ tiếp tục giữ quyền lực của Chủ tịch nước cho đến khi Quốc hội bầu ra một Chủ tịch nước mới. Điều này đảm bảo rằng sự liên tục và ổn định trong việc lãnh đạo quốc gia được duy trì.

Hiện tại, quyền Chủ tịch nước của Việt Nam đang được đảm nhận bởi bà Võ Thị Ánh Xuân. Bà Ánh Xuân đã được bầu làm Chủ tịch nước và đang thực hiện các nhiệm vụ và trách nhiệm của vị trí này theo quy định của Hiến pháp và các luật pháp liên quan.

Vai trò của Phó Chủ tịch nước trong hệ thống chính trị Việt Nam rất quan trọng, đóng góp vào sự ổn định và phát triển của đất nước. 

Trách nhiệm chính của Phó Chủ tịch nước là hỗ trợ Chủ tịch nước trong việc thực hiện nhiệm vụ và chịu trách nhiệm thay mặt Chủ tịch nước trong một số tình huống cụ thể. Phó Chủ tịch nước được bầu cử bởi Quốc hội, tổ chức đại diện cho ý chí của nhân dân. Quá trình bầu cử đảm bảo tính dân chủ và sự đại diện của Phó Chủ tịch nước được thể hiện qua số đại biểu Quốc hội tham gia bầu cử. Điều này đảm bảo rằng người được bầu là Phó Chủ tịch nước có sự đồng thuận và sự tin tưởng từ phía Quốc hội và nhân dân.

2. Tiêu chuẩn của Phó Chủ tịch nước Việt Nam hiện nay thế nào?

Tiêu chuẩn chung

Căn cứ vào Mục 1 Phần I Quy định 214-QĐ/TW năm 2020. Theo đó: 

- Trong lĩnh vực chính trị và tư tưởng, các tiêu chuẩn chung sau đây áp dụng:

+ Tuyệt đối trung thành với lợi ích của Đảng, quốc gia, dân tộc và nhân dân; luôn tuân thủ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cùng với đường lối đổi mới của Đảng. Đây là nguyên tắc căn bản và không thể xảy đổi.

+ Cần có lập trường, quan điểm và bản lĩnh chính trị vững vàng; quyết tâm bảo vệ nền tảng tư tưởng, Cương lĩnh và đường lối của Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước; dám đấu tranh chống lại những quan điểm sai trái, thù địch.

+ Phải có tinh thần yêu nước nồng nàn và sâu sắc; luôn đặt lợi ích của Đảng, quốc gia, dân tộc và nhân dân lên trên lợi ích của các ngành, địa phương, cơ quan và cá nhân; sẵn sàng hy sinh cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, cho độc lập và tự do của Tổ quốc, cho hạnh phúc của nhân dân.

+ Tuyệt đối tuân thủ và thực hiện sự phân công của tổ chức, đồng thời tâm niệm an tâm khi thực hiện công tác. Phải tuân thủ nghiêm chỉnh kỷ luật về phát ngôn, tuân thủ nguyên tắc và quy định của Đảng về việc phát ngôn.

Những tiêu chuẩn trên đặt ra một cách rõ ràng và mạnh mẽ nhằm đảm bảo sự đoàn kết và đồng lòng trong Đảng, đồng thời xác định một tư tưởng và lối sống đúng đắn cho các cán bộ và đảng viên. Sự tuân thủ chặt chẽ các quy định này sẽ đảm bảo tính kỷ luật và uy tín của Đảng, từ đó thúc đẩy sự phát triển và thành công trong công cuộc xây dựng đất nước.

- Trong mặt đạo đức và lối sống, các tiêu chuẩn chung sau đây được áp dụng:

+ Trở thành mẫu mực về phẩm chất đạo đức; sống một cuộc sống trung thực, khiêm tốn, chân thành, trong sáng, giản dị và bao dung. Đồng thời, tuân thủ các nguyên tắc cần, kiệm, liêm chính, chí công và vô tư.

+ Không mơ ước quyền lực, mà thay vào đó mang trong mình nhiệt huyết và trách nhiệm cao với công việc; trở thành trung tâm của sự đoàn kết và là gương mẫu trong mọi khía cạnh.

+ Tuyệt đối không tham nhũng và lãng phí, không khai thác cơ hội và lợi ích cá nhân. Ngoài ra, kiên quyết đấu tranh để ngăn chặn và đẩy lùi những dấu hiệu suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống, những hiện tượng "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ, như tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, cửa quyền và lợi ích tập thể. Không bao giờ lợi dụng chức vụ và quyền hạn của mình để trục lợi cho người thân và người quen.

+ Thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và kỷ luật của Đảng, đặc biệt là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; đồng thời, thực hiện đúng và đầy đủ quyền hạn và trách nhiệm của mình, cùng với việc chỉ đạo thực hiện đúng nguyên tắc, quy định, quy chế và quy trình liên quan đến công tác cán bộ. Kiên quyết đấu tranh với những hành vi và việc làm trái với các quy định của Đảng và Nhà nước trong công tác cán bộ.

- Về mặt trình độ:

Về mặt trình độ, để đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch nước, yêu cầu một trình độ học vấn cao. Thông thường, cần có bằng tốt nghiệp đại học trở lên, đặc biệt là trong lĩnh vực liên quan đến lý luận chính trị. Bằng cử nhân hoặc cao cấp về lý luận chính trị được coi là một lợi thế.

Ngoài ra, để đảm nhận các nhiệm vụ quản lý nhà nước, yêu cầu có trình độ quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương. Điều này đảm bảo rằng người đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch nước có kiến thức và kỹ năng quản lý chuyên sâu trong việc điều hành các hoạt động nhà nước.

Ngoài các bằng cấp chuyên ngành, yêu cầu cũng đặt ra trình độ ngoại ngữ và tin học phù hợp. Trình độ ngoại ngữ giúp Phó Chủ tịch nước có khả năng giao tiếp và làm việc trên diễn đàn quốc tế một cách hiệu quả. Trong khi đó, kiến thức tin học giúp họ sử dụng công nghệ thông tin và công cụ kỹ thuật hiện đại để quản lý và thực hiện nhiệm vụ của mình.

Tuy nhiên, trình độ học vấn chỉ là một phần trong các tiêu chí để đánh giá sự phù hợp cho vị trí Phó Chủ tịch nước. Không chỉ yêu cầu trình độ, mà còn cần có khả năng lãnh đạo, quản lý, và thấu hiểu về các vấn đề chính trị, xã hội, kinh tế và văn hóa của đất nước. Sự kết hợp giữa trình độ học vấn và những phẩm chất lãnh đạo, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng mới là yếu tố quan trọng để trở thành một Phó Chủ tịch nước hiệu quả và thành công.

- Về năng lực và uy tín

Về mặt năng lực và uy tín, để đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch nước, yêu cầu một loạt các phẩm chất và khả năng.

- Trước hết, Phó Chủ tịch nước cần có quan điểm khách quan, toàn diện, biện chứng và lịch sử cụ thể. Họ phải có khả năng suy nghĩ sáng tạo và có tầm nhìn chiến lược. Phương pháp làm việc của họ phải tuân thủ tiêu chuẩn khoa học và họ phải có nhạy bén chính trị. Ngoài ra, Phó Chủ tịch nước cần có khả năng cụ thể hoá và lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện hiệu quả các đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Họ cũng cần có khả năng tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, nghiên cứu lý luận, phân tích và dự báo tốt.

- Phó Chủ tịch nước cần phải nắm vững tình hình chung và có kiến thức toàn diện về lĩnh vực, địa bàn, địa phương và các cơ quan, đơn vị được giao quản lý và phụ trách.

- Họ phải kịp thời nắm bắt những thời cơ và cơ hội, phát hiện mâu thuẫn, thách thức, vấn đề mới và khó, hạn chế, yếu kém trong thực tế. Họ phải chủ động đề xuất nhiệm vụ và giải pháp khả thi và hiệu quả.

- Phó Chủ tịch nước cần có tính năng động, sáng tạo, cần cù, chịu khó, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Họ phải có quyết tâm chính trị cao, hành động quyết liệt và sẵn sàng đối mặt với khó khăn và thách thức. Họ phải biết nói đi đôi với làm. Các thành tích nổi trội, kết quả và "sản phẩm" cụ thể của họ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy sự phát triển của ngành, địa phương, cơ quan và đơn vị. Họ cần thiết lập mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhân dân và phục vụ cho lợi ích của nhân dân.

- Cuối cùng, Phó Chủ tịch nước là hạt nhân quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị. Họ được cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân tin tưởng và đặt niềm tin cao vào họ.

Sức khoẻ, độ tuổi và kinh nghiệm

Trong việc xét đến sức khoẻ, độ tuổi và kinh nghiệm, có một số yếu tố quan trọng cần được xem xét khi tuyển chọn ứng viên cho một vị trí lãnh đạo.

Đầu tiên, ứng viên cần có đủ sức khoẻ để thực hiện nhiệm vụ. Điều này đảm bảo rằng họ có đủ năng lượng và khả năng vật lý để đối mặt với các thách thức và áp lực trong quá trình làm việc. Ngoài ra, tuổi bổ nhiệm và giới hạn độ tuổi cũng cần được tuân thủ theo quy định của Đảng và các cơ quan liên quan.

Thứ hai, ứng viên cần đã có kinh nghiệm và hoàn thành tốt các chức trách và nhiệm vụ trong chức danh lãnh đạo và quản lý cấp dưới trực tiếp. Điều này chứng tỏ khả năng và thành tựu của họ trong việc thực hiện các chức năng và trách nhiệm của mình. Kinh nghiệm thực tiễn cũng là một yếu tố quan trọng, cho thấy ứng viên đã có cơ hội áp dụng kiến thức và kỹ năng của mình trong môi trường thực tế.

Ngoài ra, kinh nghiệm không chỉ giới hạn trong phạm vi chức vụ hiện tại, mà còn bao gồm cả các kinh nghiệm trước đó mà ứng viên đã tích lũy được. Điều này cho thấy khả năng họ đã trải qua các tình huống khác nhau và có khả năng đối phó với những thách thức đa dạng.

Việc đánh giá sức khoẻ, độ tuổi và kinh nghiệm của ứng viên là rất quan trọng trong quá trình tuyển chọn lãnh đạo. Điều này đảm bảo rằng người được chọn sẽ có khả năng và kinh nghiệm phù hợp để đảm nhận các trách nhiệm và nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả và thành công.

Tiêu chuẩn chức danh Phó Chủ tịch nước

Căn cứ điểm 2.10 Mục 2 Phần I Quy định 214-QĐ/TW năm 2020. Theo đó tiêu chuẩn chức danh Phó Chủ tịch nước được quy định như sau: 

Để đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch nước, cần tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương. Ngoài ra, cần có những phẩm chất và năng lực sau:

- Đầu tiên, ứng viên cần có kiến thức cần thiết về các lĩnh vực quan trọng như đối nội, đối ngoại, an ninh, quốc phòng và tư pháp. Điều này đảm bảo rằng họ có hiểu biết sâu sắc và nhất quán về các vấn đề quốc gia và quốc tế. Ngoài ra, ứng viên cần có uy tín cao trong xã hội, được người dân tin tưởng và kính trọng.

- Thứ hai, ứng viên cần có khả năng tập hợp, quy tụ và tăng cường sự đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng sự đồng thuận xã hội theo đường lối của Đảng. Họ cần có khả năng xây dựng mối quan hệ tốt với các tầng lớp và tầng lớp nhân dân, khuyến khích sự tham gia và đóng góp của mọi người vào quá trình phát triển đất nước.

- Thứ ba, ứng viên cần có năng lực lãnh đạo và điều hành theo chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được phân công. Họ cần có khả năng đưa ra quyết định sáng suốt, tổ chức và điều phối các hoạt động một cách hiệu quả, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định và quy trình hành chính.

- Cuối cùng, ứng viên cần là Uỷ viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương trong một nhiệm kỳ đầy đủ và đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ tại các vị trí lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh hoặc tại các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương. Điều này chứng tỏ khả năng và thành tựu của họ trong việc quản lý và lãnh đạo trong các vị trí trước đó.

Những tiêu chuẩn chức danh trên đảm bảo rằng người được chọn sẽ có đủ phẩm chất và năng lực để đảm nhận vị trí Phó Chủ tịch nước một cách hiệu quả và thành công.

3. Trình tự bầu Phó Chủ tịch nước

Quy trình bầu Phó Chủ tịch nước được quy định chi tiết trong Nghị quyết 102/2015/QH13, Nội quy kỳ họp của Quốc hội. Quy trình này bao gồm các bước sau:

- Đầu tiên, Chủ tịch nước sẽ trình danh sách đề cử các ứng viên để Quốc hội bầu Phó Chủ tịch nước.

- Ngoài danh sách do Chủ tịch nước đề nghị, các đại biểu Quốc hội cũng có quyền giới thiệu thêm ứng cử viên hoặc tự ứng cử vào vị trí Phó Chủ tịch nước. Những người được giới thiệu ứng cử cũng có quyền rút khỏi danh sách ứng cử.

- Các đại biểu Quốc hội sẽ thảo luận về danh sách ứng cử tại Đoàn đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội có thể họp với các Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội và mời Chủ tịch nước tham dự để trao đổi về các vấn đề có liên quan.

- Ủy ban thường vụ Quốc hội sẽ báo cáo kết quả thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội cho Quốc hội.

- Chủ tịch nước sẽ báo cáo Quốc hội về việc giải trình và tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

- Sau đó, Ủy ban thường vụ Quốc hội sẽ trình Quốc hội quyết định về danh sách người ứng cử do các đại biểu Quốc hội giới thiệu hoặc tự ứng cử.

- Quốc hội sẽ thảo luận và biểu quyết để thông qua danh sách ứng cử và bầu Phó Chủ tịch nước.

- Quốc hội sẽ thành lập Ban kiểm phiếu để tiến hành quá trình bỏ phiếu.

- Quốc hội sẽ bầu Phó Chủ tịch nước bằng hình thức bỏ phiếu kín, đảm bảo sự riêng tư và trung thực trong quá trình bỏ phiếu.

- Ban kiểm phiếu sẽ công bố kết quả kiểm phiếu và biểu quyết.

- Cuối cùng, Quốc hội sẽ thảo luận và biểu quyết thông qua nghị quyết để chính thức bầu Phó Chủ tịch nước.

Quy trình này đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc bầu Phó Chủ tịch nước, đồng thời tạo điều kiện cho các đại biểu Quốc hội thảo luận và đưa ra quyết định sau khi xem xét kỹ lưỡng các ứng cử viên.

Xem thêm >>Chủ tịch nước từ chức thì Phó chủ tịch nước nắm quyền đến khi nào?