Trả lời: Chào bạn, về vấn đề của bạn chúng tôi đã nghiên cứu và xin được phân tích như sau
Nội dung phân tích
1. Đạo luật Xixêrông
Tác phẩm của Xixêrông (103 - 43 trước Công nguyên), nhà tư tưởng La Mã cổ đại, viết năm 52 trước Công nguyên, vào thời điểm cuộc đấu tranh giữa các tầng lớp bình dân, thị tộc, nông dân nghèo với các đẳng cấp thượng lưu quý tộc, đại điển chủ, quan chức đang diễn ra gay gắt trong lòng xã hội La Mã cổ đại./
Các thiết chế dân chủ của thời cộng hoà cản trở tham vọng của các tầng lớp thượng lưu đang hướng tới thiết lập chế độ độc tài quân sự, còn các tầng lớp thị dân, bình dân, nông dân nghèo đang đấu tranh đòi duy trì, phục hổi các thiết chế dân chủ của thời cộng hoà, nhất là trong các vấn đề ruộng đất mà trong thời kì cộng hoà luôn luôn được xem là sở hữu chung của toàn xã hội, mọi người đều có phần bằng nhau. Các cuộc cải cách hòng phục hồi các thiết chế dân chủ của thời cộng hoà, nhất là trong các quan hệ ruộng đất đều bị viện nguyên lão gồm các đại diện của giới thượng lưu vô hiệu hoá, Xixêrông - người đại diện cho quyền lợi của giới quý tộc đại điển chủ, người phát ngôn của các tầng lớp này, đưa ra cả một hệ thống các quan điểm về pháp luật.
2. Hệ thống quan niệm, tư tưởng của Xixêrông
Theo Xixêrông, bản chất của pháp luật là lí trí chân thực thể hiện lẽ công bằng được viết ra cho con người một cách vĩnh viễn, không thay đổi. Xixêrông kiên định tuyên bố: nếu các đạo luật hiện hành ở một quốc gia nào đó mà trái với lẽ công bằng thì đó không phải là pháp luật. Tuy nhiên, phải thấy rằng, theo Xixêrông hợp với lẽ công bằng là tất cả những gì không xa lạ với lợi ích của tầng lớp quý tộc, giai cấp thống trị. Nhưng ông đã quên hoặc cố ý không hề nhắc đến lợi ích của những người nô lệ, cũng như của phái thị dân. Hơn nữa, khi xem xét pháp luật từ phương diện lẽ công bằng, sự hợp lí, vô hình chung Xixêrông đã xem pháp luật như một phạm trù đạo đức cũng như một phạm trù quan hệ với các quy luật tự nhiên. Cũng chính từ mối quan hệ ấy, Xixêrông xem pháp luật La Mã là một phần của pháp quyền tự nhiên có sắn trong thiên nhiên. Theo ông, trước khi một đạo luật được con người viết ra, hay đúng hơn, trước khi cả nhà nước được thiết lập thì cái pháp quyền tự nhiên đó đã tồn tại và bản thân nhà nước cũng là một cấu tạo pháp quyển nhất định. Trong tỉnh thần đó, nhà nước và pháp luật là một thể thống nhất có tính pháp luật. Từ đó cũng có thể nói, quan toà là đạo luật biết nói và đạo luật là quan toà. Theo Xixêrông, nhà nước được xem là một nhà nước pháp quyền không phải ở chỗ nó chấp hành các đạo luật mà nó đã thông qua mà ở chỗ, xét theo nguồn gốc, chính nó cũng là pháp luật - pháp luật tự nhiên. Pháp luật chính là cội nguồn tất yếu của nhà nước và pháp luật, đó là pháp luật tự nhiên được hình thành từ tính hợp lí của bản ngã loài người và thế giới mà trong đó con người đang sống. Pháp luật là sự kết tỉnh những điều thánh thiện nhất của tự nhiên, Trời - Đất,
Từ toàn bộ lập luận, lí giải mang tính học thuyết của Xixêrông về các đạo luật, về pháp quyển tự nhiên, về nguồn gốc pháp quyền của nhà nước có thể nhận ra một đặc trưng được xem như là một ưu điểm mà Xixêrõng cũng như giới luật gia La Mã nói chung đã đóng góp cho sự hình thành một cơ SỞ lí thuyết cho sự lí giải các phạm trù, khái niệm luật học về nhà nước, về pháp luật, mở đường xây dựng một hệ thống khái niệm của học thuyết về pháp luật, về nhà nước với tính cách là đối tượng nghiên cứu của luật học.
Xixêrông cũng đã phát triển một loạt ý niệm về các vấn đề pháp luật quốc tế, nói riêng, về các cuộc chiến tranh giữa các quốc gia và với Xixêrông đã ra đời các khái niệm chiến tranh chính nghĩa và chiến tranh phí nghĩa, nhưng tiêu chí mà ông đưa ra để phân biệt hai loại chiến tranh lại hoàn toàn xuất phát từ lập trường chính trị của ông: chiến tranh phi nghĩa là một cuộc chiến tranh được tiến hành mà không có nguyên nhân và không có sự tuyên chiến một cách chính thức. Theo đó mà xác định một cuộc chiến tranh xâm lược, nô dịch, ăn cướp cũng sẽ được xem là chính nghĩa, khi kẻ gây chiến có những lí do để tiến hành chiến tranh và tuyên chiến một cách chính thức, đàng hoàng.
Hệ thống quan niệm, tư tưởng của Xixêrông mang đậm tính chính trị, tính giai cấp - thể hiện và bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, chủ nô La Mã.
Câu hỏi: Chào luật sư, tôi đang nghiên cứu về đề tài hình thức pháp luật. Mong luật sư làm sáng tỏ giúp tôi về vấn đề hình thức bên trong và hình thức bên ngoài pháp luật . Xin cảm ơn luật sư!
Trả lời: Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi về công ty Luật Minh Khuê, về vấn đề của bạn chúng tôi xin được giải đáp như sau
3. Hình thức pháp luật
3.1 Hình thức pháp luật là gì ?
Hình thức pháp luật là khái niệm chỉ ra ranh giới giữa pháp luật với các quy phạm xã hội khác, là phương thức hay dạng tồn tại cũng như quy mô, cách tổ chức các yếu tố cấu tạo theo pháp luật được xem xét dưới hai góc độ là cách thức tổ chức các yếu tố cấu tạo nên pháp luật và phương thức tồn tại của pháp luật và tương ứng với nó là hình thức bên trong và hình thức bên ngoài như sau
3.2 Hình thức bên trong của pháp luật
Hình thức bên trong của pháp luật là sự liên kết, sắp xếp của các bộ phận, các yếu tố cấu tạo nên hệ thống pháp luật. Hình thức bên trong của pháp luật gồm các chính sách pháp luật, nguyên tắc pháp lý, các quy phạm pháp luật, chế định pháp luật và ngành luật. Giữa chúng có mối quan hệ chặt chữ với nhau, trong đó chính sách pháp luật và các nguyên tắc pháp lý giữ vai trò chỉ đạo và định hướng cho toàn bộ hệ thống pháp luật. Hình thức bên trong phản ánh khá cơ bản bản chất của pháp luật, vì chính sách pháp luật của một nhà nước được thể hiện đầu tiên trong các quan điểm hay nguyên tắc pháp lý định hướng cho nội dung của pháp luật. Trên cơ sở định hướng của các nguyên tắc này, toàn bộ hệ thống pháp luật sẽ được hình thành với những biểu hiện cụ thể ở các cấp độ khác nhau từ ngành luật, chế định pháp luật đến các quy phạm pháp luật cụ thể.
Ngành luật được hiểu là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh một lĩnh vực quan hệ xã hội nhất định với phương pháp điều chỉnh tương ứng. Để nhận biết một ngành luật, có thể dựa vào đối tượng điều chỉnh của nó là loại quan hệ xã hội nào, với những tính chất gì và dựa vào cách thức được sử dụng để tác động lên các quan hệ xã hội ấy. Trong đó chế định pháp luật là một tập hợp các quy phạm pháp luật để điều chỉnh một nhóm quan hện xã hội có tính chất giống nhau hoặc có quan hệ mật thiết với nhau. Quy phạm pháp luật là quy tắc chung mà các thành viên trong xã hội phải coi là chuẩn mực để tuân theo trong những phạm vi xác định, là tế bào cấu tạo nên hê thống pháp luật.
3.3 Hình thức bên ngoài của pháp luật
Những yếu tố cấu tạo nên pháp luật được thể hiện dưới những hình thức cụ thể chỉ ra pháp luật được hình thành bằng cách nào đồng thời cho biết căn cứ pháp lý trực tiếp để áp dụng pháp luật được gọi là hình thức bên ngoài của pháp luật. Đó là những phương thức tồn tại và cách thức biểu hiện ra bên ngoài của pháp luật, chứa các quy phạm pháp luật.
Hình thức bên ngoài của pháp luật cho biết pháp luật hình thành từ đâu ( hay chỉ ra kết quả của các con đường hình thành của pháp luật ), có biểu hiện như thế nào, mặt khác nó cũng cho ta biết khi thực hiện và áp dụng pháp luật thì phải dựa vào căn cứ pháp lý nào đồng thời cũng chỉ ra ranh giới giữa pháp luật với các quy phạm xã hội khác, chúng được biểu hiện ra dưới các dạng chủ yếu là tập quán pháp , tiền lệ pháp và văn bản quy phạm pháp luật.
Trong đó: tập quán pháp là hình thức của pháp luật tồn tại dưới dạng những phong tục, tập quán đã được lưu truyền trong đời sống xã hội được nhà nước thừa nhận thành những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc đối với xã hội.
Có thể nói đây là hình thức pháp luật cổ điển nhất, ra đời rất sớm cùng với sự tan rã của chế độ cộng sản nguyên thủy. Các quy phạm xã hội thể hiện dưới dạng các phong tục, tập quán đã điều chỉnh quan hệ xã hội trước đó còn tiếp tục phát huy tác dụng trong xã hội có giai cấp phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị chính là cơ sở để hình thành nên các quy phạm pháp luật. Tập quán pháp có ưu điểm là có nguồn gốc trực tiếp từ chính cuộc sống nên nó gần gũi với các đối tượng điều chỉnh trong cuộc sống hàng ngày, dễ tạo ra thói quen tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên do phần lớn tập quán được hình thành một cách tự phát nên thiếu cơ sở khoa học, mang tính cục bộ nên tính quy phạm phổ biến cũng sẽ bị hạn chế và vì có hình thức truyền miệng nên việc áp dụng nó có thể không thống nhất, ngoài ra nó còn mang tính bảo thủ và rất khó thay đổi nên không thể đáp ứng linh hoạt các yêu cầu trong cuộc sống.
Tiền lệ pháp là hình thức pháp luật tồn tại dưới dạng các phán quyết của các chủ thể có thẩm quyền khi giải quyết các vụ việc cụ thể được nhà nước thừa nhận làm khuôn mẫu cho việc giải quyết các vụ việc tương tự về sau. Do được hình thành nhanh, thủ tục gọn lại có tính xác định cụ thể nên hiện nay tiền lệ pháp được khá nhiều quốc gia sử dụng, đặc biệt là ở các nước thuộc hệ thống pháp luật Common Law. Tuy nhiên do có nguồn gốc từ hoạt động của các cơ quan không có chức năng xây dựng hay sáng tạo pháp luật nên tính chất pháp lý của chúng không cao. Mặt khác sự phụ thuộc vào các chi tiết của vụ việc trước sẽ làm hạn chế phần nào tính linh hoạt của các chủ thể áp dụng do tính bất di bất dịch của tình huống mẫu trong các vụ việc đã được giải quyết.
Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa đựng các quy tắc xử sự chung do các chủ thể có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục và hình thức luật định, được nhà nước bảo đàm thực hiện và được sử dụng nhiều lần trong cuộc sống. Văn bản quy phạm pháp luật có thể được thể hiện như văn bản chúng ta thường thấy ngày nay nhưng cũng có thể được thể hiện trên bia đá đồng, đất nung,... khi mà giấy viết chưa được pháp minh.
Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về vấn đề mà bạn đang quan tâm. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra bản tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo. Trường hợp trong bản tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong bản tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề, rất mong nhận được phản ánh của quý khách tới địa chỉ email Tư vấn pháp luật qua Email hoặc tổng đài tư vấn trực tuyến 1900.6162. Chúng tôi sẵn sàng giải đáp.
Trân trọng./.
