Tính mới thương mại của thiết kế bố trí được quy định như thế nào?

1. Thiết kế bố trí là gì?

Quyền sở hữu trí là quyền của cá nhân, tổ chức đối với một sản phẩm được tạo ra do óc sáng tạo của con người. Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi bổ sung năm 2022, quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ. Quyền sở hữu trí tuệ được chia thành ba nhóm quyền chính: (1) quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả; (2) Quyền sở hữu công nghiệp; (3) quyền đối với giống cây trồng.
Trong đó quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.
Như vây, thiết kế bố trí mạch bán dẫn (gọi tắt là thiết kế bố trí) là một đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp. Luật sở hữu trí tuệ định nghĩa thiết kế bố trí như sau: Thiết kế bố trí là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết giữa các phần tử trong mạch tích hợp bán dẫn. (Khoản 15 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2022).
Về mặt kỹ thuật có thể hiểu mạch tích hợp bán dẫn là sản phẩm dới dạng thành phẩm hoặc bán thành phẩm, trong đó các phần tử với ít nhất một phần tử tích cực và một số hoặc tất cả các mối liên kết được gắn liền bên trong hoặc các bên trên tấm vật liệu bán dẫn nhằm thực hiện chức năng điện tử. Mạch tích hợp bán dẫn đồng nghĩa với IC, chip, mạch vi điện tử.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với thiết kế bố trí được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo quy định của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

2. Quy định của pháp luật vè tính mới thương mại của thiết kế bố trí

2.1 Điều kiện chung đối với thiết kế bố trí được bảo hộ

Điều kiện chung đối với thiết kế bố trí được bảo hộ được quy định tại Điều 68 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2022. Theo đó, thiết kế bố trí được bảo hộ nếu đáp ứng các yêu cầu sau:
- Thứ nhất, có tính nguyên gốc;
- Thứ hai, có tính thương mại. 

2.2 Tính nguyên gốc của thiết kế bố trí

Thiết kế bố trí được coi là có tính nguyên gốc nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:
Thứ nhất, là kết quả lao động sáng tạo của chính tác giả;
Thứ hai, chưa được những người sáng tạo thiết kế bố trí và những nhà sản xuất mạch tích hợp bán dẫn biết đến một cách rộng rãi;
Xuất phát từ việc thiết kế bố trí còn có sự liên kết của các phần tử nên pháp luật cũng quy định đối với thiết kế bố trí là sự kết hợp của các phần tử, các mối liên hệ thông thường chỉ được coi là có tính nguyên gốc nến toàn bộ sự kết hợp đó có tính nguyên gốc.

2.3 Tính mới thương mại của thiết kế bố trí

Tính mới thương mại của thiết kế bố trí được quy định tại Điều 71 Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó,
- Thiết kế bố trí được coi là có tính thương mại nếu chưa được khai thác thương mại tại bất kỳ nơi nào trên thế gưới trước ngày nộp đơn đăng ký.
- Thiết kế bố trí không bị coi là mất tính mới thương mại nếu đơn đăng ký thiết kế bố trí được nộp trong thời hạn hai nằm kể từ ngày thiết kế bố trí đó đã được người có quyền đăng ký theo quy định tại Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ hoặc người được người đó cho phép khai thác nhằm mục đích thương mại lần đầu tiên tại bất kỳ nơi nào trên thế giới. 
- Khai thác thiết kế bố trí nhằm mục đích thương mại là hành vi phân phối công khai nhằm mục đích thương mại đối với mạch tích hợp bán dẫn được sản xuất theo thiết kế bố trí hoặc hàng hóa chứa mạch tích hợp bán dẫn đó. 

3.Các đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa thiết kế bố trí.

Những đối tượng không được bảo hộ dưới dạng thiết kế bố trí được quy định tại Điều 69 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ dung năm 2022. Những đối tượng đó bao gồm:
- Nguyên lý, quy trình, hệ thống, phương pháp được thực hiện bởi mạch tích hợp bán dẫn.
- Thông tin, phần mềm chứa trong mạch tích hợp bán dẫn.
Những đối tượng trên không được đăng ký bảo hộ dưới dạng thiết kế bố trí bởi vì những nguyên lý, quy trình, hệ thống, phương pháp hay những thông tin, phầm mềm không đảm bảo tính mới thương mại bởi đã được nhiều người biết đến và sử dụng. 

4. Đăng ký thiết kế bố trí

4.1 Quyền đăng ký thiết kế bố trí

Pháp luật quy định các đối tượng được đăng ký thiết bố trí bao gồm:
- Tác giả tạo ra thiết kế bằng công sức và chi phí của mình
- Tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả dưới hình thức giao việc, thuê việc trừ các trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
- Trường hợp có nhiều tổ chức, cá nhân cùng nhau tạo ra hoặc đầu tư để tạo ra thiết kế bố trí thì các tổ chức, cá nhân đó đều có quyền đăng ký và quyền đăng ký và quyền đăng ký đó chỉ được thực hiện nếu được tất cae các tổ chức, cá nhân đồng ý.
- Người có quyền đăng ký thiết kế bố trí có quyền chuyển giao quyền đăng ký cho tổ chức, cá nhân khác dưới hình thức hợp đồng bằng văn bản, để thừa kế hoặc thừa kế theo quy định của pháp luật, kể cả trường hợp đã nộp đơn đăng ký.

4.2 Các bước tiến hành thủ tục đăng ký thiết kế bố trí

Bước 1: Tiếp nhận đơn đăng ký thiết kế bố trí.
Người đăng ký có thể nộp đơn trực tiếp hoặc gửi qua bưu điện đến trụ sở Cục Sở hữu trí tuệ
Hồ sơ đăng ký bao gồm: 
- 02 tờ khai đăng ký thiết kế bố trí, đanh máy theo mẫu số 02-TKBT Phụ lục A Thông tư 01/2007/TT-BKHCN
- 04 bộ bản vẽ, ảnh chụp thiết kế bố trí
- Thông tin về chức năng, cấu tạo của mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí.
- Mẫu mạch tích hợp bán dẫn sản xuất theo thiết kế bố trí nếu thiết kế bố trí được khai thác thương mại
- Chứng từ nộp phí, lệ phí 
Bước 2: Thẩm định hình thức đơn đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn:
Thời hạn thẩm định: 01 tháng kể từ ngày nộp đơn
Bước 3: Công bố đơn
Đơn đăng ký thiết kế bố trí được công bố dưới hình thức cho phép tra cứu trực tiếp tại cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp nhưng không được sao chép; đối với thông tin bí mật trong đơn thì chỉ có cơ quan có thẩm quyền và các bên liên quan trong quá trình thực hiện thủ tục hủy bỏ hiệu lực văn bản bảo hộ hoặc quá trình thực hiện thủ tục xử lý hành vi xâm phạm quyền mới được phép tra cứu.
Các thông tin cơ bản về đơn đăng ký thiết kế bố trí và văn bản bảo hộ thiết kế bố trí được công bố trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày cấp văn bằng bảo hộ.
Hiệu lực của văn bằng bảo hộ: Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí có hiệu lực từ ngày cấp và chấm dứt vào ngày sớm nhất trong số những ngày sau đây:
- Kết thúc mười năm kể từ ngày nộp đơn
- Kết thúc mười năm từ từ ngày thiết kế bố trí được người có quyền đăng ký hoặc người được cho phép khai thác thương mại lần đầu tiên tại bất kỳ nơi nào trên thế giới
- Kết thúc mười lăm năm kể từ ngày tạo ra thiết kế bố trí.

Công ty Luật Minh Khuê rất mong gửi đến quý khách hàng những thông tin hữu ích. Nếu có bất kỳ câu hỏi hoặc vấn đề thắc mắc, quý khách hàng có thể liên hệ đến tổng đài tư vấn pháp luật miễn phí thông qua hotline: 1900.6162 hoặc có thể gửi yêu cầu chi tiết đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn. Rất trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng.