Tổ chức đá gà, xóc đĩa tại lễ hội làng đầu xuân: Vui chơi giải trí hay Đánh bạc trái phép?

Sự đan xen giữa các giá trị văn hóa truyền thống và các chuẩn mực pháp lý hiện đại luôn là một chủ đề phức tạp, đặc biệt là trong bối cảnh các lễ hội làng tại Việt Nam mỗi dịp xuân về. Những trò chơi dân gian như đá gà hay các hoạt động mang tính may rủi như xóc đĩa từ lâu đã gắn liền với không gian hội hè, tượng trưng cho ước vọng về sức mạnh, sự may mắn và tính gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, ranh giới giữa một hình thức giải trí lành mạnh và hành vi đánh bạc trái phép thường rất mỏng manh, dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng cho cả người tham gia lẫn đơn vị tổ chức. Việc phân tích bản chất văn hóa, cơ sở pháp lý và các chế tài xử phạt là cần thiết để định hình lại cách thức tổ chức lễ hội trong kỷ nguyên thượng tôn pháp luật.

1. Ranh giới mỏng manh giữa trò chơi dân gian và tệ nạn cờ bạc là gì?

Trong dòng chảy lịch sử văn hóa Việt Nam, các trò chơi dân gian không đơn thuần là hoạt động giải trí mà còn là phương thức truyền tải các giá trị đạo đức, tinh thần thượng võ và khát vọng về một cuộc sống no đủ. Để hiểu rõ ranh giới pháp lý, trước hết cần bóc tách bản chất văn hóa và các yếu tố làm thay đổi đặc tính của những hoạt động này.

Phân tích bản chất của đá gà, xóc đĩa trong văn hóa truyền thống

Đá gà, hay còn gọi là chọi gà, là một thú chơi có lịch sử lâu đời, gắn liền với cư dân nông nghiệp lúa nước. Tại các lễ hội làng truyền thống, đá gà không chỉ là một cuộc đấu giữa hai sinh vật, mà là một nghệ thuật đúc kết kinh nghiệm chăn nuôi, huấn luyện và thể hiện tinh thần kiên cường của người nông dân. Những chú gà chọi được coi là biểu tượng của sự dũng mãnh, và hội đá gà thường được tổ chức để tuyển chọn những giống gà quý, đồng thời tạo ra sân chơi tinh thần cho cộng đồng sau những ngày lao động mệt nhọc. Ý nghĩa gốc rễ của nó là sự giao lưu, học hỏi kinh nghiệm và tôn vinh sức mạnh tự nhiên.

Tương tự, xóc đĩa hay các trò chơi gieo quẻ, thử vận may cũng xuất phát từ tâm lý cầu may đầu năm của người Việt. Trong văn hóa tâm linh, việc thử vận may đầu năm được coi là một cách để dự đoán về sự hanh thông của công việc và cuộc sống trong năm mới. Những trò chơi này ban đầu mang tính chất quần chúng, không đặt nặng vấn đề vật chất, chủ yếu tạo ra không khí náo nhiệt và sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng làng xã. Sự may mắn trong trò chơi thường được xem là điềm lành cho cả làng hoặc cho gia đình trong suốt cả năm.

Yếu tố ăn thua bằng tiền hoặc hiện vật làm thay đổi bản chất pháp lý

Sự biến tướng bắt đầu xuất hiện khi yếu tố "ăn thua" bằng tiền hoặc hiện vật trở thành mục đích chính thay vì giá trị giải trí hay văn hóa. Từ góc độ pháp lý, một hoạt động được coi là đánh bạc khi có sự thỏa thuận về việc thắng thua bằng tiền, tài sản hoặc hiện vật giữa các bên tham gia. Khi các bên trực tiếp đặt cược vào kết quả của cuộc đấu hoặc ván chơi, bản chất giải trí của trò chơi dân gian đã bị thay thế bởi bản chất sát phạt của tệ nạn cờ bạc.

Pháp luật Việt Nam quy định rất rõ rằng mọi hành vi chơi bài, đá gà hay xóc đĩa mà có mục đích được, thua bằng tiền, tài sản, hiện vật đều bị coi là hành vi đánh bạc trái phép. Ranh giới này được xác lập dựa trên ý chí của người tham gia: nếu tham gia để thi thố tài năng và nhận giải thưởng từ Ban tổ chức thì là hoạt động văn hóa; nếu tham gia để chiếm đoạt tài sản của nhau thông qua việc cá cược thì đó là tội phạm hoặc vi phạm hành chính. Sự thay đổi này không chỉ làm méo mó các giá trị văn hóa mà còn trực tiếp xâm phạm trật tự công cộng và an toàn xã hội.

2. Tổ chức đá gà, xóc đĩa tại lễ hội bị phạt hành chính bao nhiêu tiền?

Hệ thống pháp luật Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự. Hiện tại, các hành vi này vẫn được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 144/2021/NĐ-CP, nhưng từ ngày 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực với nhiều mức phạt được điều chỉnh tăng cao nhằm bảo đảm tính răn đe.

Dẫn chiếu Nghị định 144/2021/NĐ-CP và các quy định hiện hành

Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi đánh bạc trái phép như xóc đĩa, tá lả, đá gà... với mục đích ăn thua bằng tiền hoặc hiện vật mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Mức phạt được phân định rõ ràng dựa trên vai trò của đối tượng vi phạm là người chơi trực tiếp hay người đứng ra tổ chức.

Ngoài hình thức phạt tiền, các đối tượng vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (như tiền mặt, điện thoại, con gà chọi, quân vị...) và biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Sự điều chỉnh theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP

Từ ngày 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP sẽ thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Điểm mới nổi bật của Nghị định này là việc điều chỉnh mức xử phạt để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội và thu nhập bình quân đầu người, vốn đã tăng khoảng 1,57 lần so với năm 2021. Theo quy định mới, mức phạt tiền đối với hành vi đánh bạc trái phép có thể lên đến 20.000.000 đồng tùy theo mức độ vi phạm. Các hành vi như tổ chức cá cược trong hoạt động vui chơi giải trí để ăn tiền cũng sẽ bị xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực phòng, chống tệ nạn xã hội có thể lên đến 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức.

3. Khi nào hành vi đánh bạc tại lễ hội xuân bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Hành vi đánh bạc trái phép không chỉ dừng lại ở mức độ vi phạm hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thỏa mãn các điều kiện về định lượng tiền hoặc các dấu hiệu nhân thân của người vi phạm.

Phân tích định lượng tiền và các dấu hiệu nhân thân

Theo quy định tại Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), một cá nhân thực hiện hành vi đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào (đá gà, xóc đĩa, cá cược qua mạng...) sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong các trường hợp sau:

• Giá trị tiền hoặc hiện vật dùng để đánh bạc trị giá từ 5.000.000 đồng trở lên.
• Giá trị tiền hoặc hiện vật dưới 5.000.000 đồng nhưng người vi phạm đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi đánh bạc hoặc hành vi quy định tại Điều 322 (tổ chức đánh bạc) mà chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý.
• Đã bị kết án về tội đánh bạc hoặc tội tổ chức đánh bạc, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Cần lưu ý rằng, số tiền dùng để đánh bạc không chỉ bao gồm số tiền thu giữ trực tiếp tại chiếu bạc, mà còn bao gồm cả tiền thu giữ trên người các đối tượng nếu có căn cứ xác định số tiền đó đã hoặc sẽ được dùng để đánh bạc, cũng như tiền ở những nơi khác mà có đủ bằng chứng liên quan đến cuộc bạc.

Hình phạt theo Điều 321 (Tội đánh bạc)

Điều 321 quy định hai khung hình phạt chính đối với người phạm tội:

Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Hình phạt theo Điều 322 (Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc)

Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc quy định tại Điều 322 Bộ luật Hình sự nhắm vào những người đóng vai trò chủ mưu, cầm đầu hoặc cung cấp địa điểm cho việc đánh bạc trái phép. Một người bị khởi tố theo Điều này khi:

• Tổ chức cho 10 người đánh bạc trở lên trong cùng một lúc hoặc tổ chức 02 chiếu bạc trở lên với tổng số tiền dùng để đánh bạc từ 5.000.000 đồng trở lên.
• Tổng số tiền dùng đánh bạc trong cùng một lần trị giá 20.000.000 đồng trở lên.
• Sử dụng địa điểm thuộc quyền sở hữu/quản lý của mình để cho 10 người đánh bạc trở lên hoặc 02 chiếu bạc trở lên trong cùng một lúc với tổng tiền từ 5.000.000 đồng.
• Có các tình tiết khác như lắp đặt trang thiết bị phục vụ đánh bạc, phân công người canh gác, phục vụ, sắp đặt lối thoát khi bị vây bắt.

Khung hình phạt cơ bản cho tội danh này là phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Trường hợp thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên hoặc có tính chất chuyên nghiệp, mức hình phạt tù có thể từ 05 năm đến 10 năm.

Đáng chú ý, trong các đề xuất mới năm 2025, Bộ Công an đã đề xuất nâng mức định lượng tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội đánh bạc từ 5.000.000 đồng lên 10.000.000 đồng và nâng mức tiền tối đa cho khung 1 từ 50.000.000 đồng lên 100.000.000 đồng nhằm phản ánh đúng giá trị tiền tệ hiện tại.

4. Ban tổ chức lễ hội làng có phải chịu trách nhiệm khi để xảy ra đánh bạc?

Lễ hội làng là hoạt động văn hóa cộng đồng, nhưng trách nhiệm quản lý nhà nước đối với an ninh trật tự trong lễ hội lại thuộc về những cá nhân và tổ chức cụ thể. Việc để tệ nạn cờ bạc hoành hành trong khu vực lễ hội không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của địa phương mà còn khiến Ban tổ chức phải đối mặt với các chế tài pháp lý.

Trách nhiệm quản lý theo Nghị định 110/2018/NĐ-CP

Nghị định 110/2018/NĐ-CP về quản lý và tổ chức lễ hội quy định rất rõ trách nhiệm của người đứng đầu và Ban tổ chức. Theo đó, Ban tổ chức lễ hội có các nghĩa vụ:

• Xây dựng và triển khai phương án bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội và phòng chống cháy nổ trong khu vực diễn ra lễ hội.
• Thông báo số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận các phản ánh của người tham gia lễ hội về các hành vi vi phạm pháp luật.
• Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu địa phương trong việc quản lý, không để xảy ra các hoạt động mê tín dị đoan và cờ bạc.

Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đăng ký lễ hội có quyền yêu cầu tạm ngừng tổ chức lễ hội nếu phát hiện việc tổ chức gây mất an ninh, trật tự hoặc có các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng như đánh bạc có tổ chức.

Chế tài đối với tập thể và cá nhân buông lỏng quản lý

Nếu để xảy ra tình trạng đánh bạc công khai trong khu vực lễ hội mà không có biện pháp can thiệp hoặc báo cáo kịp thời, Ban tổ chức sẽ bị xử lý theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP và các quy định liên quan.

Ngoài ra, Ban tổ chức còn có trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại nếu việc buông lỏng quản lý gây ra tổn thất về tài sản cho người tham gia lễ hội. Biện pháp khắc phục hậu quả thường thấy là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ các hoạt động sai quy định.

5. Làm thế nào để tổ chức các trò chơi hội làng đúng quy định pháp luật?

Để bảo tồn nét đẹp của các trò chơi dân gian như đá gà mà vẫn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an ninh trật tự, đơn vị tổ chức cần thực hiện một quy trình chuẩn hóa từ khâu đăng ký đến khâu vận hành thực tế.

Hướng dẫn đăng ký hoạt động văn hóa, thể thao trong lễ hội

Mọi hoạt động diễn ra trong lễ hội làng, đặc biệt là các trò chơi có tính chất thi đấu, phải nằm trong kịch bản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

• Gửi văn bản báo cáo/đăng ký: Đơn vị tổ chức phải gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền (Phòng Văn hóa và Thông tin cấp huyện đối với lễ hội cấp xã tổ chức; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với lễ hội cấp huyện tổ chức) trước ngày khai mạc ít nhất 30 ngày.
• Nội dung hồ sơ: Văn bản đăng ký phải nêu rõ tên lễ hội, sự cần thiết, thời gian, địa điểm, quy mô và đặc biệt là danh mục các trò chơi dân gian sẽ tổ chức. Kèm theo đó là danh sách Ban tổ chức và phương án đảm bảo an ninh trật tự.
• Xác nhận và thẩm định: Trong thời hạn 20 ngày (với cấp Bộ) hoặc 11-12 ngày (với cấp xã/huyện), cơ quan chức năng sẽ thẩm định tính hợp pháp của các trò chơi và chương trình hoạt động. Nếu hồ sơ không có ý kiến phản đối sau thời gian quy định, lễ hội mới được coi là tổ chức hợp lệ.

Khuyến nghị về việc giám sát và loại bỏ các yếu tố cá cược ăn tiền

Để ngăn chặn triệt để sự biến tướng của các trò chơi dân gian thành tệ nạn đánh bạc, Ban tổ chức cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý sau:

• Thiết lập quy chế giải thưởng minh bạch: Tất cả các trò chơi dân gian như đá gà, xóc đĩa (nếu được phép tổ chức dưới dạng vui chơi có thưởng) phải có cơ cấu giải thưởng rõ ràng bằng hiện vật (cờ lưu niệm, bằng khen, quà tặng) hoặc tiền mặt do Ban tổ chức trao tặng. Tuyệt đối không để người chơi tự thỏa thuận đặt cược trực tiếp với nhau hoặc đặt cược với khán giả.
• Khoanh vùng khu vực tổ chức: Các trò chơi này nên được tổ chức tại các địa điểm mở, dễ quan sát, có sự túc trực thường xuyên của lực lượng an ninh hoặc lực lượng bảo vệ lễ hội. Việc tổ chức trong các lều bạt kín hoặc khu vực hẻo lánh thường là dấu hiệu của việc đánh bạc trá hình.
• Tuyên truyền và thông tin: Sử dụng hệ thống loa phát thanh và bảng biển để tuyên truyền về bản chất văn hóa của trò chơi và các chế tài xử phạt hành vi đánh bạc. Việc công khai số điện thoại đường dây nóng ngay tại khu vực chơi sẽ tạo ra sự giám sát từ cộng đồng.
• Ký cam kết: Với các chủ gà chọi hoặc người chơi tham gia thi đấu, Ban tổ chức có thể yêu cầu ký cam kết không tổ chức cá cược dưới mọi hình thức. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị truất quyền thi đấu và bàn giao cho cơ quan công an xử lý.

Sự tồn tại của đá gà và xóc đĩa trong lễ hội làng Việt Nam là minh chứng cho sức sống bền bỉ của các giá trị văn hóa dân gian. Tuy nhiên, để những nét đẹp này không trở thành "vỏ bọc" cho tệ nạn xã hội, đòi hỏi một sự thượng tôn pháp luật tuyệt đối từ cả người dân và các đơn vị quản lý. Ranh giới giữa vui chơi giải trí và đánh bạc trái phép tuy mỏng manh nhưng đã được luật hóa rõ ràng qua các mức định lượng tiền và mục đích ăn thua.

Việc nâng cao mức xử phạt trong các Nghị định mới như Nghị định 282/2025/NĐ-CP và sự siết chặt trách nhiệm của Ban tổ chức theo Nghị định 110/2018/NĐ-CP thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc xây dựng môi trường lễ hội văn minh, an toàn. Người dân khi tham gia lễ hội cần tỉnh táo để phân biệt giữa các trò chơi thi thố tài năng lành mạnh và các cạm bẫy cờ bạc, tránh biến niềm vui đầu xuân thành những rắc rối pháp lý nghiêm trọng. Chỉ khi mỗi cá nhân và tổ chức đều ý thức được trách nhiệm của mình, các lễ hội làng mới thực sự là nơi tôn vinh các giá trị truyền thống và gắn kết cộng đồng một cách đúng nghĩa.