1. Vai trò và tác dụng của việc đọc sách đối với đời sống tinh thần của con người
a. Vai trò của việc đọc sách
- Sách là kho tài liệu khổng lồ, kiến thức của người xưa tự thời xuất hiện chữ viết. Mọi kiến thức, kinh nghiệm của biết bao nhiêu thế hệ đều được lưu trữ trong sách.
- Sách là những cột mốc đánh dấu những bước tiến triển vượt bậc của nhân loại trong từng thời đại. Trải qua chiều dài thăng trầm của lịch sử, sách là nhân chứng của những thành tựu rực rỡ của loài người.
b. Tác dụng của việc đọc sách
- Đọc sách là một cách để con người ta:
+ Lưu giữ những kiến thức, quan niệm của người xưa về mọi lĩnh vực trong cuộc sống.
+ Tiếp thu lời dạy của bậc tiền nhân tích lũy trong suốt mấy nghìn năm.
+ Tự ngẫm lại, soi xét lại bản thân mình thông qua lời dạy của cố nhân trong sách.
+ Tự trang bị cho mình kinh nghiệm, kiến thức, bài học đắt giá để chinh chiến trên chặng đường sau này.
- Đọc sách là một phần không thể thiếu của học vấn - đây là phương pháp hữu ích để bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, khả năng của bản thân một cách chủ động mà không phụ thuộc vào người khác.
- Đọc sách không chỉ giúp còn người mở mang kiến thức, tầm hiểu biết mà còn bồi đắp thêm vào đời sống tinh thần của con người, cho tâm hồn con người trở nên phong phú, giàu có hơn, biết nhạy cảm với những điều tốt đẹp, biết lên án những điều sai trái trong cuộc sống.
- Những kẻ có thái độ coi thường việc đọc sách, không xem trọng sách là những kẻ phủ nhận công sức dày công gây dựng của các bậc tiền nhân. Chính thái độ ấy sẽ làm cho kẻ đó không bao giờ có thể thành công trong cuộc sống.
2. Các vướng mắc, quan niệm lệch lạc mà nhiều người mắc phải trong việc đọc sách ngày nay
- Sách quá nhiều khiến chúng ta không biết lựa chọn loại sách nào, loại sách nào chất lượng, loại sách nào không để đọc:
+ Ngày xưa, điều kiện không phát triển như bây giờ. Số lượng sách còn ít, cũng không có các phương tiện hỗ trợ việc đọc sách. Vì vậy việc tìm sách để đọc là rất khó khăn. Ngày nay, sách vở nhiều, các công cụ hỗ trợ việc đọc sách cũng hiện đại và nhiều vô kể, vì vậy người đọc thường "liếc qua rất nhiều nhưng đọng lại rất ít". Hơn nữa, người đọc ngày nay thường có tâm lý chọn sách theo vẻ bề ngoài. Tức là sách nào in ấn đẹp, bìa sách trang trí ấn tượng, tên sách hấp dẫn thì sẽ mua chứ không cần biết nội dung bên trong là gì. có khi nhiều người chỉ mua sách vì hứng thú nhất thời, sau đó mua về lại bỏ xó không đụng đến. Như thế chẳng phải rất lãng phí hay sao.
+ Bên cạnh đó, nhiều người có thói quen đọc sách quá nhiều mà không ngẫm nghĩ. Chỉ đọc để lấy số lượng, đọc được có khi đến hàng trăm quyển nhưng đến khi được hỏi lại về nội dung lại không nói lại được. Đọc sách cũng như ăn cơm, cầm phải có thời gian để tiêu hóa. Nếu như ăn quá nhiều và dồn dập sẽ dẫn đến việc không thể tiêu hóa được. Lâu dần sẽ dẫn tới bệnh tật. Đọc hàng trăm quyển sách mà không đọng lại được thứ gì thì chẳng bằng đọc một cuốn sách mà nghiền ngẫm suy nghĩ sâu sắc về cuốn sách đó. Thay vì tập trung vào số lượng, đọc sách cần ở chất lượng rất nhiều. Bởi lẽ không phải cứ đọc thật nhiều sách thì sẽ tiếp thu hết bằng ấy kiến thức.
- Sách quá nhiều khiến chúng ta hoang mang, không biết nên lựa chọn như thế nào:
+ Bất cứ lĩnh vực nào tồn tại trên thế giới ngày nay đều có rất nhiều sách cũng như thông tin liên quan. Vì số lượng sách khổng lồ như vậy nên khi người đọc muốn tìm hiểu về một vấn đề nào đó thì rất khó lựa chọn cho mình những cuốn sách phù hợp. Có những loại sách viết rất sâu sắc thể hiện sự dày công nghiên cứu của tác giả, nhưng cũng có những cuốn sách nội dung rất hời hợt, chủ yếu là sao chép lại từ những cuốn sách khác. Thường những cuốn sách có nội dung không đảm bảo thì lại được đầu tư về mặt hình thức rất nhiều, ví dụ như in ấn, màu sách, bìa sách,... Điều này một phần đánh vào tâm lý những người thích vẻ bề ngoài hào nhoáng, đẹp đẽ. Thấy sách đẹp là mua mà không cần biết nội dung bên trong có đảm bảo hay không.
+ Chính vì thực trạng có quá nhiều sách, sách tạp nham cả chất lượng và kém chất lượng như vậy đã dẫn đến sự khó lựa chọn cho độc giả. Thêm nữa là một số người chỉ ham về số lượng sách, đọc nhiều sách nhưng chỉ toàn những cuốn sách vô bổ, kém chất lượng. Người đọc không chịu bỏ thời gian nghiên cứu loại sách nào là tốt, là cần thiết cho mình mà cứ mua đại. Từ đó gây nên tình trạng lãng phí thời gian, tiền bạc, công sức vào những cuốn sách nhạt nhẽo, viết toàn những điều tầm thường mà ai cũng biết, không có tác dụng trong việc bồi dưỡng kiến thức, hiểu biết cho con người. Không chỉ có vậy, đọc quá nhiều những cuốn sách vô bổ sẽ khiến con người trở nên mụ mị, quá tải. Thậm chí còn tiếp nhận những kiến thức sai lệch dẫn đến bị lệch lạc trong suy nghĩ, ảnh hưởng tiêu cực đến việc hình thành nhân cách.
3. Phương pháp chọn sách và đọc sách mà tác giả đúc rút
a. Phương pháp chọn sách:
- Người đọc phải xác định rõ lĩnh vực mình muốn tìm hiểu, nghiên cứu là lĩnh vực gì. Chỉ khi xác định được mục tiêu thì chúng ta mới có phương pháp để hiện thực hóa mục tiêu đó.
- Khi đã xác định được mục tiêu thì cần chọn nguồn để chọn sách. Cần tìm những nguồn cung cấp sách uy tín để chọn sách vì ở đó là nơi lưu trữ những cuốn sách giá trị của nhân loại biết bao nhiêu đời nay.
- Việc chọn sách để đọc giống như việc chọn bạn để chơi. Chọn bạn tốt để chơi thì chúng ta sẽ được học tập từ những ưu điểm của bạn, biết nhìn bạn để cố gắng nỗ lực, phấn đấu hoàn thiện bản thân, còn nếu chọn phải bạn xấu thì không sớm thì muộn sẽ bị lây nhiễm những thói hư tật xấu của bạn. Dần dà đến cả những ưu điểm vốn có của mình cũng không còn giữ được nữa. Gần mực thì đen mà gần đèn thì rạng. Chúng ta phải chọn những loại sách chất lượng, cô đọng, không lan man mà vẫn nắm được ý nghĩa cốt lõi của vấn đề. Có như vậy, chúng ta không cần đọc quá nhiều sách gây loãng, mà chỉ cần đọc 1 cuốn sách chất lượng mà nghiền ngẫm suy nghĩ trăn trở về nó thì tức là chúng ta đã thành công trong việc chọn sách và đọc sách.
- Chọn sách nên hướng vào hai loại:
+ Kiến thức phổ thông
+ Kiến thức chuyên sâu
b. Phương pháp đọc sách
- Một cuốn sách hay không bao giờ ta có thể chỉ đọc qua một lần mà bỏ xuống được. Ta sẽ phải lật đi lật lại cuốn sách và đọc lại. Không chỉ đọc bằng mát mà chúng ta đọc bằng cả tâm hồn, cảm nhận bằng cả tâm hồn để thấy rõ tấm lòng mà người cầm bút đặt vào trang sách.
- Người đọc phải đọc bằng tất cả niềm say mê, hứng thú. Việc tiếp nhận kiến thức một cách chủ động bao giờ cũng hiệu quả hơn khi chúng ta bị ép buộc phải làm điều đó.
- Không đọc quá nhiều sách, không nên chỉ đọc để lấy số lượng mà nên chú trọng vào chất lượng.
- Đọc cân bằng cả về kiến thức phổ thông và kiến thức chuyên sâu đẻ có kiến thức khái quát về lĩnh vực. Trước khi muốn nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực gì thì ít nhất cần nắm được kiến thức cơ bản cốt lõi về lĩnh vực đó.
- Đọc sách không chỉ là việc tích lũy tri thức mà còn là việc rèn luyện tư cách, chuyện học làm người, rèn đức tính kiên trì, nhẫn nại. Càng nghiền ngẫm sách, con người ta càng trở nên bình tâm để suy xét về mọi sự của cuộc đời. Đọc sách là cách con người trui rèn đức tính, để phần con không lấn át phần người.
Trên đây là bài viết Tổng hợp những điều đã phân tích trong bài Bàn về đọc sách, Luật Minh Khuê hy vọng đã đem đến cho bạn đọc những thông tin bổ ích.
