Trách nhiệm phòng ngừa tai nạn lao động hàng hải và bệnh nghề nghiệp

1. Trách nhiệm phòng ngừa tai nạn lao động hàng hải và bệnh nghề nghiệp

Theo quy định tại Điều 71 Bộ luật Hàng hải Việt Nam 2015 thì trách nhiệm phòng ngừa tai nạn lao động hàng hải và bệnh nghề nghiệp được quy định cụ thể như sau:

* Chủ nhân tàu đảm nhận nhiều trách nhiệm quan trọng, đồng thời cũng chịu trách nhiệm về việc tối ưu hóa điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn cho thủy thủ trên tàu biển. 

​- Chủ tàu chịu trách nhiệm mua bảo hiểm tai nạn và bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu. Tham gia vào các chương trình bảo hiểm bắt buộc dành cho thủy thủ theo quy định, đảm bảo sự an toàn và bảo vệ cho họ trong quá trình làm việc trên biển.

​- Chủ tàu có trách nhiệm xây dựng và thực hiện các biện pháp an toàn và vệ sinh lao động phù hợp với quy định hiện hành. Tổ chức hướng dẫn và huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động trước khi thủy thủ bắt đầu nhiệm vụ hoặc khi có thay đổi công việc. Tổ chức huấn luyện định kỳ về an toàn và vệ sinh lao động theo quy định pháp luật.

​- Kiểm tra và đánh giá các yếu tố nguy hiểm và có hại trên tàu. Đề xuất và triển khai các biện pháp để loại trừ hoặc giảm thiểu rủi ro và nguy hiểm. Nâng cao điều kiện làm việc và chăm sóc sức khỏe cho thủy thủ, đảm bảo môi trường làm việc an toàn và lành mạnh.

- Chủ nhân tàu đảm nhận một loạt trách nhiệm quan trọng nhằm đảm bảo an toàn và trách nhiệm xã hội cho thuyền viên trong quá trình làm việc trên tàu biển. Điều này bao gồm việc mua các loại bảo hiểm tai nạn và trách nhiệm dân sự chủ tàu, cũng như tham gia vào các chương trình bảo hiểm bắt buộc theo quy định, nhằm bảo vệ quyền lợi của thủy thủ trong mọi tình huống.

- Đặc biệt, chủ tàu còn có nhiệm vụ xây dựng và thực hiện các biện pháp an toàn, vệ sinh lao động, và bệnh nghề nghiệp phù hợp với các quy định hiện hành. Điều này bao gồm việc hướng dẫn và tổ chức huấn luyện về an toàn và vệ sinh lao động cho thuyền viên trước khi họ bắt đầu nhiệm vụ trên tàu biển, hoặc khi có sự thay đổi trong công việc hoặc khi có công việc đòi hỏi mức độ rủi ro cao.

- Chủ tàu cũng chịu trách nhiệm tổ chức định kỳ huấn luyện về an toàn và vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật, đồng thời thực hiện kiểm tra và đánh giá các yếu tố nguy hiểm. Họ cần đề xuất và thực hiện các biện pháp để loại trừ, giảm thiểu mối nguy hiểm, cũng như cải thiện điều kiện lao động và chăm sóc sức khỏe cho thuyền viên.

- Ngoài ra, chủ tàu phải phân định rõ trách nhiệm cụ thể cho thuyền viên đối với công tác an toàn lao động và vệ sinh lao động trên tàu. Đối với tàu có từ năm thuyền viên trở lên, chủ tàu cần thiết lập và quy định nhiệm vụ cũng như quyền hạn của Ban An toàn Lao động. Họ cũng phải đảm bảo trang bị đầy đủ và hướng dẫn sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân, bảo hộ lao động, và các thiết bị khác để phòng ngừa tai nạn cho thuyền viên, với yêu cầu rõ ràng về chất lượng theo quy định. Những biện pháp này đồng lòng giúp tăng cường an toàn và trách nhiệm xã hội trong ngành công nghiệp biển.

- Chắc chắn rằng mọi khía cạnh của an toàn lao động trên tàu biển được đảm bảo đầy đủ và hiệu quả là một ưu tiên hàng đầu đối với chủ tàu. Điều này bao gồm việc đặt ra các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn cho máy móc, thiết bị và vật tư trên tàu. Để đảm bảo tính an toàn tuyệt đối, chúng cần phải trải qua quá trình kiểm định kỹ thuật chặt chẽ trước khi được đưa vào sử dụng. Thêm vào đó, chúng cũng phải trải qua các đợt kiểm định định kỳ liên tục trong suốt quá trình sử dụng, theo những đúng quy định của pháp luật. Điều này không chỉ giúp đảm bảo hiệu suất tốt nhất mà còn nâng cao độ tin cậy và an toàn của tất cả những người làm việc trên tàu.

- Chủ tàu cũng chịu trách nhiệm xây dựng một hệ thống phân loại rõ ràng, đảm bảo rằng những người không có nhiệm vụ cụ thể không được phép tiếp cận những khu vực trên tàu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn. Điều này không chỉ ngăn chặn rủi ro không mong muốn mà còn tăng cường sự tập trung và hiệu quả trong công việc của những người có nhiệm vụ cụ thể.

- Ngoài ra, việc xây dựng một kế hoạch ứng cứu khẩn cấp chặt chẽ đối với các tai nạn lao động hàng hải là bước quan trọng để đối mặt với mọi tình huống không mong muốn. Chủ tàu cần tổ chức các buổi diễn tập hàng năm để đảm bảo mọi người làm việc trên tàu biển đều hiểu và thực hành các biện pháp an toàn trong trường hợp khẩn cấp. Điều này không chỉ giúp nâng cao sẵn sàng của đội ngũ thuyền viên mà còn đảm bảo rằng mọi tai nạn sẽ được giải quyết một cách hiệu quả và kịp thời, bảo vệ tối đa sức khỏe và an toàn của mọi thành viên trong đội tàu.

* Nhiệm vụ của Thuyền trưởng không chỉ giới hạn ở việc đôn đốc, mà còn kết nối chặt chẽ với việc kiểm tra thường xuyên và định kỳ, nhằm đảm bảo rằng các biện pháp an toàn lao động và vệ sinh lao động được thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả. Thuyền trưởng không chỉ là người giữ lá cờ an toàn trên tàu mà còn là người đóng vai trò quan trọng trong việc khắc phục mọi điều kiện mất an toàn trên tàu, tạo nên một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh cho thuyền viên.

- Trách nhiệm của Thuyền trưởng cũng bao gồm việc liên tục đánh giá và nâng cao chất lượng của các biện pháp an toàn và vệ sinh lao động, tạo ra một quy trình hệ thống và liên tục theo dõi sự tuân thủ của thuyền viên. Ngoài ra, Thuyền trưởng không chỉ là người đứng trước tình hình, mà còn là người tiên đoán và phòng tránh mọi tình huống không mong muốn, đặc biệt là khi phát hiện điều kiện mất an toàn trên tàu. Trong trường hợp này, việc báo cáo ngay lập tức đến chủ tàu để có những biện pháp khắc phục tức thì là quan trọng.

- Thuyền trưởng, như một nhà lãnh đạo, không chỉ giữ trách nhiệm về an toàn mà còn chịu trách nhiệm về tinh thần đồng đội và huấn luyện, xây dựng một đội ngũ làm việc mạnh mẽ và có ý thức về an toàn. Bằng cách này, Thuyền trưởng không chỉ là người điều khiển tàu mà còn là người dẫn dắt đội ngũ thuyền viên đến một tầm cao mới về an toàn và hiệu suất làm việc.

* Thuyền viên không chỉ đơn thuần là những nhân viên trên tàu biển, mà còn là những người mang theo một trách nhiệm quan trọng đối với an toàn lao động và vệ sinh lao động. Thuyền viên không chỉ thực hiện một cách đầy đủ mà còn đóng góp tích cực vào việc thực hiện những biện pháp an toàn và vệ sinh lao động được chủ tàu thiết lập. Họ là những chiến sĩ an toàn đích thực, luôn giữ cho môi trường làm việc trên tàu an toàn và lành mạnh.

- Đồng thời, thách thức và trách nhiệm của thuyền viên càng được nâng cao khi Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đưa ra danh mục chi tiết về các loại máy, thiết bị trên tàu biển, áp đặt yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn và vệ sinh lao động. Điều này đòi hỏi thuyền viên không chỉ thực hiện theo hướng dẫn của chủ tàu mà còn phải tuân thủ theo những tiêu chuẩn và quy định chặt chẽ được đề xuất bởi cơ quan quản lý. Thuyền viên trở thành những người chịu trách nhiệm không chỉ đối với bản thân mình mà còn đối với toàn bộ cộng đồng làm việc trên tàu.

- Thuyền viên, trong tâm huyết của mình, trở thành những người góp phần quan trọng vào việc xây dựng và duy trì một môi trường làm việc an toàn, đồng thời thể hiện sự cam kết của họ đối với quy định an toàn lao động và vệ sinh lao động. Sự hiểu biết và tuân thủ của thuyền viên đối với những yêu cầu nghiêm ngặt này không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là đóng góp quan trọng vào sự thành công và an toàn của cả tàu biển.

2. Trách nhiệm của chủ tàu hoặc thuyền trưởng khi xảy ra tai nạn lao động hàng hải

Tại Điều 70 của Bộ Luật Hàng Hải Việt Nam 2015, quy định về trách nhiệm của chủ tàu hoặc thuyền trưởng khi xảy ra tai nạn lao động hàng hải đã đặt ra một chuỗi trách nhiệm chi tiết và đồng bộ. 

Khi tai nạn lao động xảy ra, chủ tàu hoặc thuyền trưởng không chỉ có trách nhiệm khai báo mà còn phải tuân theo các quy định cụ thể của pháp luật về lao động. Trong trường hợp tàu đang hoạt động trong vùng nước cảng biển, việc thông báo sẽ được gửi đến Cảng Vụ Hàng Hải. Trong khi đó, nếu tàu đang hoạt động trong vùng biển Việt Nam hoặc vùng biển quốc tế, chủ tàu hoặc thuyền trưởng phải báo cáo tai nạn cho Cơ quan Quản lý Nhà nước về Hàng Hải. Đối với trường hợp tàu đang hoạt động ở vùng biển nước ngoài, thông báo sẽ được gửi đến cơ quan đại diện của Việt Nam.

Ngoài sự rõ ràng về trách nhiệm báo cáo, điều cần lưu ý là chủ tàu hoặc thuyền trưởng không chỉ là người thực hiện nghĩa vụ pháp lý mà còn là những người đảm bảo rằng mọi bước tiến được thực hiện đầy đủ và kịp thời. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và tính minh bạch của mọi vụ tai nạn lao động, góp phần quan trọng vào việc xây dựng một ngành hàng hải an toàn và bền vững.

3. Trách nhiệm của chủ tàu khi có thuyền viên bị tai nạn lao động hàng hải, bệnh nghề nghiệp

Theo Điều 69 của Bộ Luật Hàng Hải Việt Nam 2015, về trách nhiệm của chủ tàu đối với thuyền viên bị tai nạn lao động hàng hải và bệnh nghề nghiệp, các cam kết và chi trả được quy định một cách chi tiết và công bằng, đảm bảo quyền lợi và phúc lợi của thuyền viên.

- Đầu tiên và quan trọng nhất, chủ tàu chịu trách nhiệm thanh toán mọi chi phí liên quan đến điều trị y tế của thuyền viên. Từ việc sơ cứu ban đầu cho đến khi thuyền viên hoàn toàn bình phục hoặc khi được xác định là bệnh mãn tính, tất cả các chi phí, bao gồm phẫu thuật, trang thiết bị điều trị cần thiết, thuốc men, cũng như chi phí ăn ở, đều được chủ tàu đảm bảo. Điều này không chỉ là một nghĩa vụ pháp lý mà còn thể hiện sự quan tâm và chăm sóc của chủ tàu đối với sức khỏe và phúc lợi của đội ngũ thuyền viên.

- Thứ hai, chủ tàu cam kết trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động của thuyền viên trong thời gian điều trị. Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ chủ tàu đảm bảo sự an tâm tâm lý cho thuyền viên trong quá trình họ phục hồi mà còn giữ cho họ không phải lo lắng về vấn đề tài chính trong những thời kỳ khó khăn.

- Chủ tàu chịu trách nhiệm thanh toán chi phí mai táng trong trường hợp thuyền viên tử vong trên tàu hoặc trên bờ trong thời gian đi tàu. Điều này không chỉ là một sự đảm bảo tài chính cho gia đình của thuyền viên mà còn thể hiện sự tôn trọng và quan tâm sâu sắc từ phía chủ tàu đối với những người đã hy sinh trong dịch vụ biển.

- Chủ tàu có trách nhiệm vận chuyển thi thể hoặc tro cốt của thuyền viên bị tử vong về địa điểm hồi hương. Điều này không chỉ là một nghĩa vụ pháp lý mà còn là một hành động nhân đạo, giúp tạo điều kiện cho gia đình thuyền viên có thể tìm kiếm sự an ủi và tâm huyết cuối cùng cho người thân của họ.

- Tuy nhiên, chủ tàu cũng được quyền từ chối thanh toán chi phí cho thuyền viên trong một số trường hợp cụ thể. Nói rõ hơn, khi thuyền viên gặp tai nạn hoặc bệnh ngoài thời gian đi tàu, hoặc khi tình trạng đó xảy ra do hành vi cố ý của chính thuyền viên, chủ tàu sẽ không phải chịu trách nhiệm về chi phí liên quan. Điều này là một biện pháp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc xác định trách nhiệm tài chính.

- Hơn nữa, chủ tàu có nghĩa vụ bảo vệ và trả lại tài sản của thuyền viên bị bệnh, bị thương hoặc tử vong và để lại trên tàu. Điều này không chỉ là một hành động đúng đắn và đạo đức, mà còn giúp giảm bớt gánh nặng tinh thần và tài chính cho thân nhân của thuyền viên trong những thời điểm khó khăn.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Mức phạt khi không khám sức khỏe định kỳ, không khám bệnh nghề nghiệp, không bố trí công việc phù hợp với sức khỏe người lao động bị bệnh nghề nghiệp, bị tai nạn lao động. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.