1. Quy định pháp luật về Ban dân nguyện
1.1. Ban dân nguyện là gì?
Công tác dân nguyện là những hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, thỉnh nguyện của nhân dân để tiến hành xem xét, giải quyết vì mục tiêu xây dựng chính quyền, đất nước, bảo vệ lợi ích hợp pháp cho người dân và lợi ích chung của toàn xã hội. Đồng thời thể chế hóa nguyện vọng chính đáng của nhân dân thành đường lối, chính sách và pháp luật của Nhà nước.
Ban dân nguyện là cơ quan thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội có chức năng tham mưu, giúp đỡ Ủy ban thường vụ Quốc hội trong công tác dân nguyện. Tính đến nay, Ban Dân nguyện đã tồn tại, hoạt động và phát triển được tròn 20 năm. Việc thành lập Ban Dân nguyện đã đánh dấu sự thay đổi về đánh giá tầm quan trọng của công tác dân nguyện của Quốc hội rằng cần thiết phải có một cơ quan nhất định để đảm nhiệm một phần công việc liên quan đến nguyện vọng của Nhân dân.
1.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của Ban dân nguyện
Quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của Ban dân nguyện được quy định cụ thể theo Điều 2 Nghị quyết 1156/2016/UBTVQ13. Ban dân nguyện có nhiệm vụ và quyền hạn trong việc giúp đỡ và tham mưu cho Ủy ban thường vụ Quốc hội trong những trường hợp sau:
- Trong việc tổ chức công tác tiếp dân của các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội theo quy định của pháp luật về tiếp công dân.
- Tổ chức tiếp nhận đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân gửi đến Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Tổng thư ký Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và Ban dân nguyện để nghiên cứu. Khi cần thiết, chuyển đơn, thư đến cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền giải quyết và theo dõi, đôn đốc việc giải quyết, trả lời công dân. Tổng hợp, phân loại, chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết.
- Xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri để báo cáo tại kỳ họp Quốc hội khi Ủy ban thường vụ Quốc hội phối hợp với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
- Theo dõi, đôn đốc các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri. Giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, tổng hợp báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri và xây dựng báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri để trình Quốc hội.
- Tổ chức và tiến hành các hoạt động giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân theo chỉ đạo của Ủy ban thường vụ Quốc hội, giúp Ủy ban thường vụ Quốc hội xây dựng báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân để trình Quốc hội.
- Tổng hợp kết quả tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn, thư và kết quả giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân của Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội, định kỳ báo cáo Ủy ban thường vụ Quốc hội.
- Hướng dẫn Đoàn đại biểu Quốc hôi, đại biểu Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân và đại biểu Hội đồng nhân dân về công tác dân nguyện.
- Thông qua việc thực hiện công tác dân nguyện, nghiên cứu, đề xuất với Ủy ban thường vụ Quốc hội những vấn đề liên quan đến chủ trương, chính sách, pháp luật.
- Ngoài ra còn thực hiện nhiệm vụ khác do Ủy ban thường vụ Quốc hội giao.
Ban dân nguyện bao gồm Trưởng Ban, các Phó Trưởng Ban và vụ giúp việc là Vụ dân nguyện. Tổ chức và nhiệm vụ của Vụ dân nguyện do Trưởng Ban dân nguyện phối hợp với Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội quy định.
2. Ai bổ nhiệm, miễn nhiệm Trưởng Ban dân nguyện?
Trưởng Ban dân nguyện là người trực tiếp chịu trách nhiệm trước Ủy ban thường vụ Quốc hội về tổ chức và hoạt động của Ban dân nguyện. Trưởng Ban dân nguyện có nhiệm vụ, quyền hạn được quy định cụ thể tại Điều 4 Nghị quyết 1156/2016/UBTVQH13 như sau
- Tổ chức quản lý và điều hành hoạt động của Ban dân nguyện theo quy định pháp luật.
- Chịu sự lãnh đạo và chỉ đạo của Ủy an thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội giữ mối quan hệ với Thường trực Hội đồng dân tộc, Thường trực Ủy ban của Quốc hội, Tổng thư ký Quốc hội, các cơ quan thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội và các cơ quan, tổ chức hữu quan trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ban dân nguyện.
- Phối hợp với Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội trong việc tuyển dụng, sử dụng, quản lý, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, cách chức công chức của Vụ dân nguyện.
- Tổ chức việc thực hiện công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế của Ban dân nguyện
Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với Trưởng Ban dân nguyện thuộc thẩm quyền của Ủy ban thường vụ Quốc hội bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức được quy định tại Điều 3 Nghị quyết 1156/2016/UBTVQH13.
3. Vai trò, ý nghĩa của công tác dân nguyện
- Thể hiện rõ nét quan điểm chính trị của Đảng và tinh thần của Hiến pháp về quyền lực nhân dân. Quan điểm chính trị tôn trọng và thực hiện công tác lãnh đạo, công tác dân vận, thể chế hóa chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật dựa trên cơ sở ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
- Có vai trò quan trọng bảo đảm thực hiện quyền lực và kiểm soát quyền lực nhà nước và kiểm soát quyền lực nhà nước ở tất cả hệ thống các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức nhà nước cũng như các chủ thể khác như Đảng, Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị xã hội khác khi thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý.
- Khẳng định bản chất Nhà nước pháp quyền của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, đồng thời thể hiện rõ nét tính chất dân chủ của sinh hoạt xã hội trong nhà nước. Qua đó thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa cơ quan quyền lực nhà nước với người trao gửi quyền lực nhà nước.
- Góp phần tăng cường mối quan hệ của Quốc hội, Hội đồng nhân dân nói riêng, hệ thống cơ quan nhà nước và nhân dân. Từ đó giúp hỗ trợ việc giải quyết nhiều vấn đề cụ thể trong đời sống xã hội, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn các quan hệ kinh tế, xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, hướng tới xây dựng một quốc gia hưng thịnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Trong hai mươi năm hoạt động, Ban Dân nguyện từ chỗ là cơ quan chuyên môn thực hiện những nhiệm vụ của một cơ quan hành chính đã chuyển dần sang những hoạt động mang tính giám sát và nhận được nhiều phản hổi tốt từ dư luận xã hội và sự tán đồng của các cử tri. Điều đó thể hiện sự thay đổi liên tục và có tính bước ngoặt trong tư duy và nhận thức về công tác dân nguyện. Từ một cơ quan được giao thực hiện một số việc về dân nguyện, dần dần Ủy ban thường vụ Quốc hội đã bổ sung thêm các nhiệm vụ vốn là thuộc về công tác dân nguyện cho Ban Dân nguyện theo đúng vị trí, vai trò, năng lực, hiệu quả của các hoạt động. Bên cạnh đó nhà nước cần tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn, sự trao đổi giữa các đại biểu dân cử, các cơ quan làm công tác dân nguyện của Quốc hội với Hội đồng nhân dân để nâng cao nhận thức và hiệu quả hoạt động dân nguyện.
Bài viết liên quan: Cán bộ công chức được bổ nhiệm có bắt buộc là Đảng viên hay không?
Trên đây là bài viết liên quan đến chủ đề: Ai bổ nhiệm, miễn nhiệm Trưởng Ban dân nguyện? mà Luật Minh Khuê gửi đến các bạn. Luật Minh Khuê mong rằng đã mang đến cho các bạn những thông tin hữu ích. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về mặt pháp lý xin vui lòng liên hệ với số hotline: 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn.
