Trường hợp nào Tòa án ra quyết định cấm tiếp xúc khi có hành vi bạo lực gia đình?

Theo quy định tại Điều 26 của Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2022, Tòa án có quyền ra quyết định cấm tiếp xúc trong những trường hợp cụ thể. Điều này đặt ra những nguyên tắc và điều kiện rõ ràng để áp dụng biện pháp này, nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người bị bạo lực gia đình.

Trong trường hợp mà Tòa án nhân dân đang thụ lý hoặc giải quyết vụ án dân sự giữa người bị bạo lực gia đình và người có hành vi bạo lực gia đình, quyết định cấm tiếp xúc có thể được đưa ra nếu hành vi bạo lực gây tổn hại hoặc đe dọa đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người bị bạo lực gia đình. Điều kiện để áp dụng biện pháp này bao gồm có đơn yêu cầu của người bị bạo lực gia đình hoặc người giám hộ, người đại diện theo pháp luật của người bị bạo lực gia đình, cũng như sự đồng ý của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền nếu họ là người đề xuất đơn này.

Nếu Tòa án tự mình ra quyết định cấm tiếp xúc trong trường hợp đặc biệt cần bảo vệ tính mạng của người bị bạo lực gia đình, quyết định này có hiệu lực trong thời gian không quá 04 tháng.

Quan trọng là rằng, Quyết định cấm tiếp xúc sẽ có hiệu lực ngay sau khi được ký ban hành và được gửi đến người có hành vi bạo lực gia đình, người bị bạo lực gia đình, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Trưởng Công an xã, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố nơi cư trú của người bị bạo lực gia đình và Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp. Điều này đảm bảo tính hữu hiệu và nhanh chóng của biện pháp phòng ngừa, giúp bảo vệ những người yếu đuối khỏi nguy cơ bạo lực gia đình.

 

Theo quy định tại khoản 1 Điều 19 của Nghị định 76/2023/NĐ-CP (nghị định này có hiệu lực từ ngày 25/12/2023) hướng dẫn Luật Phòng chống bạo lực gia đình, những hành vi vi phạm quyết định cấm tiếp xúc được xác định rõ để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của biện pháp này.

Đối với người không thuộc trường hợp quy định tại Điều 18 Nghị định 76/2023/NĐ-CP, việc xác định vi phạm quyết định cấm tiếp xúc xảy ra khi họ thực hiện một trong những hành vi sau đây:

(1) Đến gần người bị bạo lực gia đình trong phạm vi 100m mà không có tường ngăn hoặc vách ngăn bảo đảm an toàn. Nhấn mạnh vào việc đảm bảo không gian an toàn trong phạm vi 100m, quy định này đặt ra tầm quan trọng của việc tạo ra một môi trường nơi người bị bạo lực gia đình có thể cảm thấy an tâm và bảo đảm. Sự hiện diện của tường ngăn hoặc vách ngăn trong khoảng cách này không chỉ là một biện pháp phòng ngừa mà còn là một biểu hiện rõ ràng về sự chấp nhận xã hội và hỗ trợ tốt nhất cho nạn nhân.

Việc không tuân thủ quy định này không chỉ đơn thuần là một hành vi vi phạm cấm tiếp xúc, mà còn là sự bất tôn trọng đối với quyết định của cơ quan pháp luật, và đặt người có hành vi bạo lực gia đình vào tình trạng phá rối an ninh và an toàn của nạn nhân. Điều này không chỉ đòi hỏi sự trừng phạt hợp lý mà còn đòi hỏi sự giáo dục và can thiệp để thay đổi hành vi, nhằm xây dựng một xã hội không chấp nhận hành vi bạo lực gia đình và tôn trọng quyền lợi của mọi cá nhân

(2) Không đến gần người bị bạo lực, nhưng sử dụng điện thoại, thư điện tử hoặc phương tiện, công cụ để thực hiện hành vi bạo lực gia đình với người không được tiếp xúc. Hành vi này là một hình thức tác động không gian, khi người có hành vi bạo lực tận dụng công nghệ để tiếp tục hành vi xâm hại, tạo ra một môi trường đe dọa không thể dự đoán. Việc sử dụng điện thoại, thư điện tử, hay các phương tiện khác không chỉ là vi phạm rõ ràng quyết định cấm tiếp xúc mà còn là một cách thức tinh vi để duy trì sự kiểm soát và làm tổn thương tinh thần của người bị bạo lực gia đình.

Hành vi này không chỉ là một biểu hiện của sự thách thức trực tiếp quy định pháp luật mà còn tạo ra tình trạng căng thẳng và lo sợ không dễ dàng giảm nhẹ. Đối diện với tình hình này, hệ thống pháp luật cần áp dụng biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn sự lạm dụng công nghệ trong việc thực hiện hành vi bạo lực gia đình, bảo vệ an toàn và tâm lý của người bị bạo lực

Đối với người có hành vi bạo lực gia đình vi phạm quyết định cấm tiếp xúc, Nghị định 76/2023/NĐ-CP quy định rõ ràng về biện pháp xử lý. Trong trường hợp này, áp dụng biện pháp tạm giữ người theo thủ tục hành chính nhằm ngăn chặn bạo lực gia đình, tuân theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Điều này nhấn mạnh tính cấp thiết và quyết liệt trong việc ngăn chặn và xử lý người có hành vi bạo lực gia đình, nhằm bảo vệ nạn nhân và duy trì trật tự xã hội.

 

Theo quy định tại Điều 27 của Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2022, quá trình giám sát việc thực hiện quyết định cấm tiếp xúc là một bước quan trọng nhằm đảm bảo rằng biện pháp này được thực hiện một cách hiệu quả và nghiêm túc. Cụ thể, các đối tượng giám sát và nhiệm vụ của họ được quy định như sau:

   - Khi nhận được quyết định cấm tiếp xúc theo quy định tại Điều 25 và Điều 26 của Luật, Công an xã sẽ đứng đầu và chủ trì, phối hợp với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố và các tổ chức liên quan ở cấp cơ sở.

   - Cùng nhau, họ sẽ tổ chức việc giám sát thực hiện quyết định cấm tiếp xúc và phân công người thực hiện nhiệm vụ giám sát.

   - Người được phân công giám sát có trách nhiệm theo dõi quá trình thực hiện quyết định cấm tiếp xúc.

   - Khi phát hiện người có hành vi bạo lực gia đình vi phạm quyết định cấm tiếp xúc, người này có quyền yêu cầu người vi phạm thực hiện nghiêm quyết định cấm tiếp xúc.

   - Trong trường hợp vi phạm tiếp tục, người được phân công giám sát sẽ báo cáo ngay lập tức cho Trưởng Công an xã để xử lý theo quy định của pháp luật.

   - Trường hợp người có hành vi bạo lực gia đình được tiếp xúc với người bị bạo lực gia đình (theo quy định tại khoản 7 Điều 25 và khoản 6 Điều 26 của Luật), thành viên khác của gia đình có trách nhiệm giám sát để đảm bảo không xảy ra hành vi bạo lực gia đình.

   - Họ cũng có nhiệm vụ báo cáo ngay lập tức nếu phát hiện bất kỳ vi phạm nào đối với quyết định cấm tiếp xúc, giúp tăng cường tính liên quan và hiệu quả của biện pháp phòng ngừa.