Mục lục bài viết

1. Vai trò của UBND xã trong hoạt động quản lý hành chính - tư pháp

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, chính quyền cấp xã gồm chính quyền xã, phường, thị trấn. Chính quyền địa phương ở xã là cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân xã và Ủy ban nhân dân xã.

Quản lý hành chính – tư pháp được hiểu là “quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với hoạt động hành chính – tư pháp, dựa trên các quy luật khách quan của đời sống kinh tế - xã hội nhằm phát triển kinh tế - xã hội, duy trì và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm thực hiện các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, đồng thời góp phần hỗ trợ tích cực cho hoạt động tư pháp”. Như vậy, dựa vào khái niệm trên thì quản lý hành chính – tư pháp thuộc chức năng quản lý của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương. Quản lý hành chính - tư pháp của chính quyền địa phương ở xã chủ yếu thuộc về Ủy ban nhân dân xã.

Hoạt động quản lý hành chính – tư pháp của Ủy ban nhân dân xã đã thể hiện được vai trò quản lý của cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương trong quá trình thực thi quyền lực nhà nước, cụ thể:

- Ủy ban nhân dân xã có vai trò tổ chức triển khai và thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực hành chính – tư pháp

Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã là “tổ chức và đảm bảo việc thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn xã”[3]. Như vậy, ở xã chủ thể trực tiếp tổ chức triển khai thực hiện các quy định của pháp luật, đưa các quy định của pháp luật đi vào đời sống là Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ở xã. Ủy ban nhân dân chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân trong việc quản lý tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.

- Thông qua hoạt động quản lý hành chính - tư pháp, Ủy ban nhân dân xã góp phần quan trọng trong việc bảo đảm thực hiện các quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân

Xã là nơi gần dân nhất, sát dân nhất, cũng là cấp nắm được tình hình Nhân dân ở địa phương thông qua hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức và những người làm việc không chuyên trách ở các ấp. Với đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng, cơ cấu ngày càng hợp lý, trình độ, năng lực cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Thông qua các hoạt động thường xuyên, mang tính phổ biến như đăng ký khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha mẹ con, khai tử, chứng thực các hợp đồng, giao dịch, các giấy tờ văn bản,… thuộc thẩm quyền của cấp xã làm phát sinh các quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân với nhau và giữa cá nhân với nhà nước theo quy định. Trên cơ sở các mối quan hệ xã hội phát sinh đã được đăng ký, chính là cơ sở để nhà nước ta bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp cho các cá nhân.

- Trong quá trình quản lý hành chính – tư pháp, Ủy ban nhân dân xã góp phần duy trì và đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội

Để xã hội phát triển hài hòa, ổn định Nhà nước phải tạo ra môi trường chính trị ổn định. Môi trường chính trị ổn định là nền tảng để thực hiện các mục tiêu khác như kinh tế, xã hội, văn hóa… Trách nhiệm chung của các cơ quan quản lý là bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, duy trì cuộc sống ổn định cho Nhân dân, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Hoạt động quản lý hành chính – tư pháp giúp Ủy ban nhân dân xã nắm được những thông tin cơ bản của cá nhân về nhân thân, các mối quan hệ nhân thân cũng như những thay đổi phát sinh trong quá trình cá nhân sinh sống và làm việc tại địa phương.

Trên cơ sở Ủy ban nhân dân xã đã quản lý được những thông tin cơ bản về nhân thân của một người sẽ giúp cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình điều tra, truy cứu trách nhiệm của cá nhân khi vi phạm pháp luật. Hơn thế nữa, là tiến tới mục đích phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật.

2. UBND xã được ban hành văn bản QPPL trong trường hợp nào?

Căn cứ Điều 4 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của nước ta hiện nay bao gồm

- Hiến pháp.

- Bộ luật, luật (gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.

- Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.

- Nghị định của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

- Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

- Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

- Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước.

- Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh).

- Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

- Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

- Nghị quyết của Hội đồng nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện).

- Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp huyện.

- Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã).

- Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên thì Ủy ban nhân dân cấp xã được ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng văn bản mang tên là Quyết định.

Tuy nhiên, UBND cấp xã chỉ được ban hành Quyết định dưới dạng là văn bản quy phạm pháp luật để quy định những vấn đề được luật giao theo quy định tại Điều 30 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015.

3. Mối quan hệ giữa HĐND, UBND cấp xã với các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở

HĐND, UBND cấp xã là một bộ phận cấu thành nên hệ thống tổ chức chính quyền địa phương, có những mối quan hệ cả theo chiều ngang và chiều dọc. Tùy theo từng quan hệ, HĐND, UBND cấp xã có thể là chủ thể, khách thể quản lý nhà nước. Việc xác định đúng vị trí pháp lý của chính quyền cấp xã trong các mối quan hệ là hết sức cần thiết, để đảm bảo tính thống nhất, dân chủ trong tổ chức, điều hành, tránh sự chồng chéo, thiếu trách nhiệm hoặc lộng hành cục bộ trong quản lý.

- Quan hệ giữa UBND với HĐND cấp xã:

Đây là mối quan hệ phức tạp, bao gồm quan hệ trực tuyến, quan hệ theo chức năng và cả mối quan hệ hai chiều phụ thuộc. Uỷ ban nhân dân và Hội đồng nhân dân cấp xã không phải là hai hệ thống mà là một cơ cấu thống nhất gồm hai bộ phận tạo nên chính quyền địa phương. Hai bộ phận này có chức năng khác nhau (chức năng ra nghị quyết, giám sát và chức năng điều hành). Hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân thể hiện bằng chất lượng các nghị quyết, không trái Hiến pháp, pháp luật và chỉ thị của cấp trên. Nghị quyết có tính khả thi và được Uỷ ban nhân dân thực hiện tốt thì hoạt động của chính quyền địa phương mới đạt hiệu quả cao.

UBND do HĐND bầu ra, là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương. Nên mối quan hệ giữa UBND với HĐND là mối quan hệ phụ thuộc của cơ quan hành chính Nhà nước vào cơ quan quyền lực Nhà nước cùng cấp. UBND phải chịu sự kiểm tra, giám sát của HĐND cùng cấp. HĐND ra các nghị quyết có tính chất bắt buộc phải thực hiện đối với UBND.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Trách nhiệm của UBND xã trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu? của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về UBND xã được ban hành văn bản QPPL trong trường hợp nào? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!