1. Thế nào là công đoàn?
Theo quy định tại Điều 1 Luật Công đoàn năm 2012 quy định về vị thế và nhiệm vụ của Công đoàn, là một tổ chức chính trị - xã hội quan trọng trong hệ thống chính trị xã hội của Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Công đoàn được xác định là tổ chức đại diện cho giai cấp công nhân và người lao động, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, công nhân, và các lao động khác.
Công đoàn được thành lập trên cơ sở tự nguyện, làm nhiệm vụ đại diện cho người lao động trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của họ. Điều này bao gồm sự đại diện trong quản lý nhà nước, tham gia vào quản lý kinh tế - xã hội, và tham gia vào các hoạt động như thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp. Công đoàn cũng đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động người lao động học tập, nâng cao trình độ và kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, đồng thời xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Qua những quy định này, có thể thấy rằng mặc dù Công đoàn được thành lập dựa trên cơ sở tự nguyện, nhưng vai trò của nó không chỉ là tự nguyện mà còn là một phần quan trọng của hệ thống chính trị và xã hội Việt Nam. Công đoàn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và đại diện cho quyền lợi của người lao động, góp phần quan trọng vào sự phát triển và ổn định của xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Theo khoản 2, Điều 4 Luật Công đoàn năm 2012, Công đoàn cơ sở được định nghĩa như sau:
- Công đoàn cơ sở là tổ chức cơ sở của Công đoàn, tập hợp đoàn viên công đoàn trong một hoặc một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, được công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở công nhận theo quy định của pháp luật và Điều lệ Công đoàn Việt Nam. Điều này có nghĩa là Công đoàn cơ sở là một tổ chức cơ sở của Công đoàn, có nhiệm vụ tập hợp và đại diện cho đoàn viên công đoàn làm việc trong một hoặc một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Việc công đoàn cấp trên công nhận Công đoàn cơ sở này là dựa trên quy định của pháp luật và Điều lệ Công đoàn Việt Nam.
Ngoài ra, theo Điều 7 Luật Công đoàn năm 2012: Công đoàn cơ sở được tổ chức trong cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức khác có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Điều này chỉ ra rằng Công đoàn cơ sở không chỉ được tổ chức trong các doanh nghiệp mà còn trong nhiều loại cơ quan và tổ chức khác nhau, bao gồm cả cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức xã hội, đơn vị, tổ chức quốc tế và cả doanh nghiệp nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Điều này đảm bảo mọi người lao động, không phụ thuộc vào loại hình cơ sở mà họ làm việc, đều có quyền và cơ hội tham gia vào Công đoàn để bảo vệ và quyền lợi của họ theo quy định của pháp luật.
2. Vai trò của tổ chức công đoàn trong quan hệ lao động là gì?
Để xây dựng mối quan hệ lao động ổn định và hài hòa, Đảng và Nhà nước luôn đặt chủ trương phát triển và bảo vệ quyền lợi của người lao động. Công đoàn, như một tổ chức đại diện cho giai cấp công nhân và người lao động, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo lợi ích của người lao động và giúp họ xây dựng và ký kết các bản hợp đồng lao động có lợi.
Trong bối cảnh thị trường lao động đang ngày càng phát triển đa dạng, với sự xuất hiện của lao động từ nước ngoài, mối quan hệ lao động trở nên phức tạp và đòi hỏi sự chú ý đặc biệt. Công đoàn trở thành một công cụ quan trọng giúp người lao động hiểu rõ nội dung và quy định của hợp đồng lao động, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi của họ.
Việc thành lập các tổ chức công đoàn, doanh nghiệp công đoàn trở nên ngày càng cần thiết. Những tổ chức này đóng vai trò đại diện cho người lao động và người sử dụng lao động, giúp duy trì sự ổn định và hài hòa trong mối quan hệ lao động. Bằng cách này, quyền lợi của cả hai bên được đảm bảo, giúp tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và sản xuất. Khi lợi ích của người lao động được đảm bảo, họ có cơ hội và nền tảng vững chắc để tập trung vào chuyên môn, nâng cao tay nghề và kiến thức. Điều này không chỉ giúp họ có công việc thuận lợi mà còn đóng góp vào việc nâng cao chất lượng đời sống cá nhân và cộng đồng. Mối quan hệ lao động ổn định và hài hòa không chỉ là lợi ích của người lao động mà còn là nguồn động viên mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của xã hội.
3. Quy định tổ chức và hoạt động của Công đoàn trong quan hệ lao động
Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, ban hành ngày 12/6/2021, đã đề ra một chuỗi nhiệm vụ và giải pháp quan trọng để đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong bối cảnh mới. Mục tiêu chính của nghị quyết này là xây dựng Công đoàn Việt Nam vững mạnh toàn diện, có khả năng thích ứng và giải quyết các thách thức, thực hiện chức năng và nhiệm vụ một cách hiệu quả trong bối cảnh mới. Dưới đây là 6 nhiệm vụ và giải pháp quan trọng mà nghị quyết đã đề ra:
- Nghiên cứu và triển khai các phương thức, mô hình tập hợp đoàn viên, người lao động phù hợp với tình hình mới. Đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền, vận động để thu hút, tập hợp và định hình cho công nhân và người lao động. Tăng cường vận động, thuyết phục để người lao động tự nguyện tham gia vào việc thành lập và phát triển công đoàn ở cơ sở.
- Nâng cao hiệu quả mô hình tổ chức công đoàn 4 cấp và kết hợp chặt chẽ giữa công đoàn địa phương và công đoàn ngành. Tập trung nâng cao chất lượng công đoàn cơ sở và cấp trên, đặc biệt là trong các doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước. Củng cố và phát triển công đoàn ngành, nâng cao hiệu quả hoạt động công đoàn địa phương.
- Công đoàn cấp các cấp căn cứ vào nhu cầu và nguyện vọng chính đáng của đoàn viên và người lao động để xác định nội dung và mục tiêu hoạt động. Xây dựng niềm tin và tạo sự gắn kết giữa người lao động và tổ chức công đoàn để Công đoàn Việt Nam thực sự là tổ chức của, do và vì người lao động. Tăng cường bồi dưỡng và nâng cao nhận thức chính trị, kỷ luật lao động, và kiến thức pháp luật cho đoàn viên và người lao động.
- Rà soát và sửa đổi quy định về quản lý và sử dụng kinh phí công đoàn, tài sản công đoàn để đảm bảo công khai, minh bạch, và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Duy trì nguồn lực hiện có và khuyến khích xã hội hoá nguồn lực để Công đoàn thực hiện nhiệm vụ được giao. Tăng cường kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và giám sát tài chính, tài sản công đoàn để ngăn chặn tiêu cực và đảm bảo sự minh bạch.
- Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng đối với tổ chức và hoạt động công đoàn. Các cấp uỷ, tổ chức đảng thường xuyên lãnh đạo và định hướng tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp để đảm bảo sự phù hợp với chức năng và nhiệm vụ của tổ chức công đoàn.
- Rà soát, hoàn thiện chính sách và pháp luật về lao động và công đoàn. Tăng cường và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội với công đoàn để đảm bảo sự liên kết và hiệu quả trong hoạt động.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Quy chế chi tiêu nội bộ công đoàn cơ sở mới nhất năm 2023
Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.
