1. Nguyên lý về sự phát triển là gì?
Khái niệm nguyên lý về sự phát triển:
Nguyên lý là những tri thức, chân lý được kiểm nghiệm trở thành cơ sở xuất phát chỉ đạo các hoạt động của con người. Phát triển là khuynh hướng tất yếu của thế giới khách quan. Mọi sự vật hiện tượng đề vận động không ngừng và không có định hướng chỉ mọi sự biến đổi, có thể là vận động tiến lên, vận động thụt lùi và vận động lặp lại, quay về chỗ cũ. Còn phát triển có định hướng theo xu hướng từ thấp đến cao. Theo đó, nguyên lý về sự phát triển thực chất là phạm trù triết học và là một thuật ngữ được dùng nhằm mục đích để chỉ quá trình vận động của sự vật hay hiện tượng theo khuynh hướng đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. Phát triển là quá trình vận động, nhưng không phải mọi vận động đều là phát triển, mà chỉ vận động nào theo khuynh hướng đi lên thì mới được gọi là phát triển
Tính chất của nguyên lý về sự phát triển:
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, phát triển có ba tính chất cơ bản, đó là: tình khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng phong phú
- Về tính khách quan của sự phát triển: Tính khác quan của sự phát triển được biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận động và phát triển. Đây là quá trình phát sinh, phát triển và giải quyết những mâu thuẫn vố có của sự vật, nảy sinh trong sự tồn tại và vận động của sự vật, nhờ đó sự vật luôn luôn phát triển. Vậy nên nó có mang tính khách quan, tất yếu không phụ thuộc vào ý muốn, nguyện vọng, ý chí, ý thức của con người. Sự vật vẫn luôn phát triển theo khuynh hướng chung nhất của thế giới vật chất dù con người có muốn hay không muốn. Do sso, tính khách quan cỉa sự phát triển thể hiện ở chỗ nguồn gốc của nó nằm trong chính bản thân sự vật, hiện tượng, chứ không phải do tác động từ bên ngoài đặc biệt không phụ thuộc vào ý thức của con người.
- Về tính phổ biến của sự phát triển: Tính phổ biến của sự phát triển thể hiện ở các quá trình diễn ra trong mọi lĩnh vữ tự nhiên, xã hội và tư duy; trong tất cả mọi sự vật, hiện trựng và trong mọi quá trình, mọi giai đoạn của sự vật, hiện tương đó; trong mỗi quá trình biến đổi đã bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời của cái mới, phù hợp với quy luật khách quan. Chỉ trên cơ sở của sự phát triển, mọi hình thức của tư duy, nhất là các khái niệm và các phạm trù mới có thể phản ánh đúng hiện thực luôn vận động và phát triển. Trong một quá trình biến đổi đã bao hàm khả năng dẫ đến sự ra đời của cái mới, phù hợp với quy luật, không có sự vật, hiện tượng nào là đứng im, luôn luôn duy trì một trạng thái cố định trọng suốt quãng đời tồn tại của nó.
- Về tính đa dạng, phong phú của sự phát triển: Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển được thể hiện ở chỗ sự phát triển có muôn hình, muôn vẻ, biểu hiện ra bên ngoài theo vô vàn loại hình khác nhau. Phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, hiện tượng, song mỗi sự vật, mỗi hiện tượng, mỗi lĩnh vực hiện thực lại có quy trình phát triển không hoàn toàn giống nhau., tồn tại ở những không gian và thời gian khác nhau thì sự vật sẽ phát triển khác nhau. Đồng thời trong quá trình phát triển của mình, sự vật sẽ chịu nhiều sự tác động của các sự vật, hiện tượng hay quá trình khác, của rất nhiều yếu tố và điều kiện lịch sử cụ thể. Sự tác động đó có thể làm thay đổi chiều hướng phát triển của sự vật, thậm chí có thể làm cho sự vật thụt lùi tạm thời, có thể dẫn đến sự phát triển về mặt này và thối hóa ở mặt khác.
Ý nghĩa phương pháp luận của nguyên lý về sự phát triển:
- Nguyên lý về sự phát triển là cơ sở lý luận khoa học để định hướng về việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới. trừ việc nghiên cứu nguyên lý này sẽ giúp nhận thức được rằng, muốn nắm bắt được bản chất, khuynh hướng phát triển của sự vật hiện tượng thì chúng ta cần phải tuân thủ một cách có ý thức các nguyên tắc của sự phát triển, tránh tư tưởng trị trệ, bảo thủ.
- Nhằm mục đích để nhận thức và giải quyết được bất cứ những vấn đề gì thì trong thực tiễn một mặt sẽ cần phải đặt sự vật theo khuynh hướng đi lên của nó. Khi nghiên cứu hay nhìn nhận các sự vật, hiện tượng, để nhận thức và giải quyết được bất cứ những vấn đề gì trong thực tiễn, chúng ta phải đặt nó trong sự vận động và phát triển. Cần phải nắm được sự vật không chỉ như là cái nó đang có, đang hiện hữu trước mắt, mà còn pahir nắm được khuynh hướng phát triển trong tương lai, khả năng chuyển hóa của nó. Bằng tư duy khoa học, cần làm rõ xu hướng chủ đạo của tất cả những biến đổi khác nhau đó. Nguyên lý của sự phát triển cho thấy trong hoạt động nhận thức và trong hoạt động thực tiễn của con người cần phải tôn trọng quan điểm phát triển. Quan điểm này đòi hỏi con người vừa phải tiếp nhận vừa giải quyết một vấn đề cụ thể, đặt chúng trong trạng thái động và nằm trong khuynh hướng phát triển chung.
- Quan điểm phát triển giúp khắc phục tư tưởng bảo thủ trì trệ, định kiến trong nhận thức và hoạt động thực tiễn của chúng ta. Nếu chúng ta tuyết đối hóa nhận thức, đặc biệt là nhận thức khoa học về sự vật hay hiện tượng nào đó thì các khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn sẽ không thể phát triển và thực tiễn sẽ dậm chân tại chỗ. Chính vì thế, chúng ta cần phải chăm chỉ hoạt động, tăng cường phát huy nỗ lực của bản thân trong việc thực hiện hóa quan điểm phát triển vào nhận thức và cải tạo sự vật nhằm phục vụ nhu cầu, lợi ích của chúng ta và của toàn xã hội.
- Quan điểm phát triển đòi hỏi phải chủ động tìm ra phương pháp thúc đẩy sự phát triển của sự vật, hiện tượng. Vận dụng quan điểm về sự phát triển vào hoạt động thực tiễn nhằm mục đích thúc đẩy các sự vật phát triển theo đúng quy luật vốn có của nó, đòi hỏi chúng ta cần phải tích cực, chủ động nghiên cứu, tìm ra được những mâu thuẫn trong mỗi sự vật, hiện tượng thông qua hoạt động thực tiễn. Từ đó, xác định giải pháp phù hợp để giải quyết vấn đề, giải quyết mâu thuẫn nhằm thúc đẩy sự vật hiện tượng phát triển.
- Sớm phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển, chống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ, định kiến. Đặc điểm của sự phát triển là quá trình trải qua nhiều giai đoạn, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, mỗi giai đoạn đều có đặc điểm, tính chất, hình thức khác nhau. Trên cơ sở này xác định những phương pháp nhận thức và những cách tác động phù hợp căn cứ vào từng giai đoạn hoàn cảnh cụ thể nhằm thúc đẩy sự vật tiến triển nhanh hơn hoặc là kìm hãm sự phát triển của nó tùy thuộc vào sự phát triển đó có lợi hay là có hại đối với đời sống con người.
- Trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng đối tượng mới phải biết kế thừa các yếu tố tích cực từ đối tượng cũ và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới. Trong sự phát triển luôn có sự kế thừa, chúng ta phải chủ động phát hiện, cổ vũ cái mới phù hợp và tìm cách thúc đẩy để cái mới đó chiếm vai trò chủ đạo. Trong quá trình thay thế đối tượng cũ bằng cách đối tượng mới phải được tìm cách kế thừa những bộ phận, thuộc tính, các yếu tố tích cực ... từ đối tượng cũ, đồng thời kiên quyết loại bỏ những gì thuộc cái cũ mà lạc hậu, cản trở sự phát triển và phát triển sáng tạo chúng trong điều kiện mới.
- Việc vận dụng quan điểm về sự phát triển vào hoạt động thực tiễn cũng là nhằm mục đích thúc đẩy các sự vật phát triển theo đúng như quy luật vốn có của nó và đòi hỏi chúng ta cũng sẽ cần phải tìm ra được những mâu thuẫn của sự vật hay các hiện tượng thông qua họa động thực tiễn từ đó giải quyết được mâu thuẫn và tìm ra được sự phát triển.
>> Xem chi tiết tại: Nguyên lý về sự phát triển? Ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ nguyên lý về sự phát triển?
2. Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong học tập
Học tập luôn là yếu tố vô cùng quan trọng đối với học sinh, sinh viên để phát triển và hoàn thiện bản thân mình. Với sự vận động đi lên của xã hội thì học sinh, sinh viên cần phải nắm chắc cơ sở lý luận của quan điểm phát triển, để từ đó vận dụng một cách tối ưu nhất, sáng tạo vào hợp lý.
- Khuynh hướng chung của sự phát triển là vận động đi lên, tức là phải thấy được tính quanh co, phức tạp của sự vật hiện tượng trong quá trình phát triển của nó. Sinh viên có thể nhìn nhận và xác định trước, vạch ra trong đàu các giai đoạn phát triển của bản thân, từ đó học cách vượt qua gián đoạn và thúc đẩy sự vật hiện trượng đó phát triển trong hiện tại và tương lai. Trong công cuộc học tập, có những lúc học sinh, sinh viên sẽ cảm thấy quá trình học tập không có chút tiến triển, dậm chân tại chỗ thì chúng ta tránh bi quan và tránh những suy nghĩ tiêu cực. Mỗi sinh viên phải có sự phát triển về trí tuệ và thể chất khác nhau, sẽ có các phương pháp học tập, rèn luyện khác nhau để nâng cao trí tuệ và cảm xúc. Mỗi người sẽ có một thước đo cuộc sống khác nhau không thể từ đố mà áp vào bản thân mình rồi tự cảm thấy tự ti, áp lực đối với những người cùng tranh lứa, những người thành công hơn mình. Quá trình học tập và rèn luyện luôn là quá trình tích luỹ kiến thức lâu dài. Sinh viên không nên chỉ dựa vào điểm số tức thời mà đưa ra kết luận quy chụp tát cả, mà cần xem xét cả quá trình phấn đấu, tìm ra nguyên nhân và nỗ lực cải thiện vấn đề đó để trở lên tốt hơn.
- Nhận diện và phê phán các quan điểm bảo thủ, cổ hủ, trì trệ, định kiến trong nhận thức và hành động. Bệnh bảo thủ là trì trệ, là tình trạng ỷ lại, chậm đổi mói, ngại thay đổi, dựa dẫm vào người khác thậm chí cản trở cái mới. Để ngăn chăn các vấn đề này, sinh viên cần rèn luyện ý thức tự chủ, độc lập ham học hỏi và sẵn sàng tiếp thu các tư tưởng, văn hóa, khoa học tiến bộ một cách có chọn lọc phù hợp với văn hóa của dân tộc. Cần loại bỏ những phương pháp cũ, những tư duy lạc học khi vận dụng vào quá trình học tập. Không phải lúc nào lựa chọn của chúng ta cũng là đúng, sinh viên cần lắng nghe ý kiến của bạn bè, thầy cô, cha mẹ, ... Không bác bỏ ngay lập tức, cần tôn trọng những ý kiến đó, không áp đặt suy nghĩ của bản thân mình lên người khác. Việc bảo thủ, khăng khăng giữ ý kiến của ban thân sẽ làm trì trệ, không mang lại kiến thức cho bản thân hay giá trị của mình. Giáo dục mỗi ngày không ngừng thay đổi và đổi mới để phù hợp với nhu cầu và tình hình của xã hội, sinh viên cần không ngừng học tập, cập nhập kiến thức, tra cứu tài liệu, nâng cao kỹ năng mềm. Khi học tập một kiến thức mới thì sinh viên cần dựa trên những kiến thức cũ mà mình đã tích lũy được, phân tích, so sánh và tim ra sự liên kết giữa chúng. Từ đó, việc tiếp thu kiến thức trong quá trình học tập sẽ giúp sinh viên dễ dàng nắm bắt nhanh chóng và tạo động lực trong việc học tập.
- Xác định khuynh hướng phát triển trong tương lai của sự vật, không chỉ nắm bắt cái hiện đang tồn tại, phải thấy được những biến đổi đi lên cũng như những biến đổi có tính chất thụt lùi. Đối với sinh viên khi lựa chọn môn học, chuyên ngành học, cần nắm rõ chương trình học, những điều cần biết về môn học đó và cũng phải thấy rõ khuynh hướng phát triển trong tương lai đòi hỏi những gì, qua đó hoàn thiện bản thân và nâng cao tri thức cho phù hợp với nhu cầu của xã hội. Ngày nay, để trở thành một công dân toàn cầu việc học thêm ngoại ngữ, áp dụng các phần mềm, máy móc của nước ngoài trong học tập là điều cần thiết. Cuộc sống luôn luôn thay đổi và chúng ta không chỉ sống cho hiện tại mà cần cập nhập những khuynh hướng phát triển của cuộc sống và không bị đào thải.
- Trong quá trình học tập cần phải phân biệt rõ các mối liên hệ của bản thân, những ưu điểm đang có và những hạn chế còn tồn tại và xây dựng phương pháp tác động đúng đắn, kịp thời nhằm đem lại khả năng tiềm ẩn như năng khiếu, sở thích, sự tiến bộ tích cực ... được phát triển hiệu quả nhất. Mỗi sinh viên đều có những ưu điểm của ban thân khác nhau. Người có khả năng vẽ, người có khả năng lập trình, người có khả năng ghi nhớ tốt, người có khả năng thuyết trình ... thì người đó cần tập trung tạo điều kiện và phát huy, nâng cao khả năng đó, cùng với việc học tập vã tích lũy kiến thức chuyên môn.
Như vậy, sự vận dụng nguyên lý của sự phát triển cho bản thân trong công việc học tập có thể được hiểu đơn giản là những việc sau đây: Hoàn thành tốt các bài tập, bài kiểm tra để rút ra kinh nghiệm và mày mò thêm phương pháp để làm bài tập nhanh hơn; Tìm hiểu các phương pháp học tập mới để so sánh với bản thân xem có phù hợp, điều chỉnh lại phương pháp học tập so cho phù hợp với môi trường học và điều kiện học tập; Đặt ra cho bản thân những câu hỏi, những mục tiêu cần hoàn thành để thúc đẩy bản thân làm việc, học tập tránh tình trạng trị trệ mọi thứ; Lắng nghe ý kiến, nhận xét của thầy cô về bài làm của mình để rút kinh nghiệm cho bản thân, tiếp thu cách làm bài mới cũng như thay thế các phương pháp làm bài cũ của mình; Học nhóm, trao đổi kiến thức và bài tập với các bạn, chia sẻ những kiến thức mà mình nắm được và học hỏi những kiến thức mới, đồng thời phát triển kỹ năng làm việc nhóm của bản thân, ...
Trên đây là bài viết tham khảo của công ty Luật Minh Khuê về vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong học tập. Hy vọng bài viết này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho quý bạn đọc khi muốn tìm hiểu các vấn đề về giáo dục, về vận dụng sự phát triển, áp dụng những nguyên lý vào thực tiễn đời sống và học tập.
