Theo tín ngưỡng của người Việt trong gia đình người cai quản mọi việc to, việc nhỏ là ông Công ông Táo. Vì vậy vào những ngày cuối năm, để bày tỏ lòng biết ơn đối với những vị thần cai quản trên đất, người Việt thường có phong tục cúng ông Công ông Táo.

 

1. Nguồn gốc của tục cúng ông Công ông Táo

Một trong những lễ cúng quan trọng của người Việt trong dịp trước Tết Nguyên Đán đó là lễ cúng ông Công ông Táo. Theo Lão giáo Trung Quốc nguồn gốc của Táo Quân là từ ba vị thần thổ công, thổ địa, thổ kỳ nhưng những người Việt cổ đã chuyển hóa thành sự tích "hai ông một bà". Sự tích kể rằng Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy hai vợ chồng ăn ở mặn đồng, tha thiết với nhau nhưng mãi không có một mụn con. Vì vậy Trọng Cao hay kiếm chuyện, dằn vặt vợ. Trong một lần chỉ vì một chuyện nhỏ Trọng Cao đã cố tình gây thành chuyện lớn, đánh, đuổi Thị Nhi. Thị Nhi đi lang thang đến một xứ khác và gặp được Phạm Lang sau đó hai người phải lòng nhau và kết thành vợ chồng.

Về phần người chồng sau khi nguôi giận thì ân hận về hành động của mình nên đã lên đường tìm kiếm vợ. Sau nhiều ngày tìm kiếm Trọng Cao phải trở thành kẻ ăn xin dọc đường. Tình cờ trong một lần đi ăn xin Trọng Cao xin ăn đúng nhà của Thị Nhi, đúng lúc Phạm Lang đi vắng, Thị nhận ra người hành khất là người chồng cũ nên mời vào nhà Thiết đãi cơm rượu đầy đủ. Đúng lúc đó Phạm Lang trở về. Vì sợ chồng nghi oan nên Thị Nhi bèn giấu Cao dưới đống rạ sau vườn. Đêm ấy Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Khi thấy lửa cháy Nhi hốt hoảng lao mình vào để cứu Trọng Cao ra. Thấy vợ mình nhảy vào đống lửa phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo khiến cả ba đều chết trong đám lửa. Cảm động trước tình nghĩa của ba người nên Ngọc Hoàng đã phong cho làm Vua bếp, theo đó người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp, người chồng cũ là thổ địa trông coi việc trong nhà còn người vợ là thổ kỳ phụ trách trông coi việc chợ búa. Do đó theo sự tích dân gian hàng năm và ngày 23 tháng chạp là ngày Táo Quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để báo cáo mọi việc lớn nhỏ Xảy ra trong gia đình với Ngọc Hoàng vì vậy vào ngày này các gia đình người Việt thường làm mâm cúng để đưa ông Công ông Táo nên chầu trời đồng thời phong tục thả cá chép cũng xuất phát từ sự tích này.

 

2. Ý nghĩa của phong tục cúng ông Công ông Táo

Ông Táo là vị thần cai quản mọi hoạt động trong gia đình, bên cạnh đó ông còn ngăn cản sự xâm nhập của ma quỷ vào thổ cư giữ yên bình cho mọi người trong nhà. 23 tháng chạp hàng năm Táo Quân cưỡi cá chép để lên thiên đình trình báo tất cả mọi việc làm tốt xấu của gia chủ trong một năm để thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh. Đến đêm giao thừa Táo Quân trở lại hạ giới để tiếp tục thực hiện công việc trông coi bếp lửa cho gia đình trong năm mới. Ngày cúng ông Công ông Táo từ lâu đã đi vào tiềm thức của người Việt và trở thành một nghi thức quan trọng tâm linh của người Việt. Vì vậy vào ngày này người dân sẽ làm mâm cơm để bày tỏ lòng biết ơn tới các vị thần đã cai quản, che chở cho gia đình trong một năm mới. Bên cạnh đó đây cũng là dịp để mọi người trở về nhà sum họp, quây quần sau một năm làm việc vất vả. Vào ngày này người ta cũng thường dọn dẹp nhà cửa để chuẩn bị đón một cái Tết Nguyên Đán. Phong tục cúng ông Táo là một nét văn hóa đẹp mang nhiều nét tâm linh hướng tới bình an của người Việt.

 

3. Lễ vật cúng ông Công ông Táo

Lễ vật cúng ông Công, ông Táo theo truyền thống bao gồm: mũ ông Công ba chiếc 2 mũ đàn ông và một mụ đàn bà. Chiếc mũ dành cho các ông táo có hai cánh chuồn, chiếc mũ dành cho Táo bà thì không có cánh chuồn. Trong các mũ này được trang trí với các gương nhỏ hình tròn lóng lánh và những kim tuyến với màu sắc sặc sỡ, hương đèn, nến, hoa tươi, một đĩa hoa quả tươi, ba bộ mũ áo hài Táo Quân cùng tiền vàng.

 Ngoài ra người Việt còn dùng cá chép để các ông táo có phương tiện để lên chầu trời. Ở miền Bắc người ta cúng một con cá chép còn sống thả trong chậu nước, con cá chép này sẽ được phóng sinh ra ao hồ hoặc sông sau khi cúng. Ở miền Trung người ta dùng một con ngựa bằng giấy với yên cương đầy đủ. Còn đối với miền Nam thì lễ vật đơn giản hơn, họ chỉ cúng mũ áo và đôi hài bằng giấy. Tùy theo từng gia đình người ta làm mâm cỗ mặn tiễn Táo Quân về trời.

>> Xem thêm: Ban thần Tài có cần cúng ông Công ông Táo không?

 

4. Văn khấn lễ cúng ông Công ông Táo

Mẫu 1:

 Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

 Con lạy kính phương trời mười phương Phật, chư Phật mười phương

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân

Tín chủ chúng con là..... ngụ tại.....

Hôm nay ngày 23 tháng chạp tín chủ chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, xiêm hài, áo mũ kính dâng tôn thần. Thắp nén hương, tín chủ con thành tâm kính bái, chúng con kính mời Ngài đông chủ Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân Hiển Linh trước án hưởng thụ lễ vật cúi xin tôn thần ân xá tội cho mọi lỗi lầm trong năm vừa qua gia chủ chúng con sai phạm, xin tôn thần ban phước lộc phù hộ toàn gia chúng con trai gái già trẻ sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, làm ăn phát tài phát lộc. Chúng con lễ mọn tâm thành kính lễ cầu xin mong tôn thần phù hộ độ trì.

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

 

Mẫu 2:

Kính lạy thượng đế, kính lạnh Ngũ Đế Đông Phương Thanh đế, Nam Phương sách đế, Tây Phương bạch Đế, Bắc Phương Hắc Đế Trung ương hoàng đế, kính lạy Thượng Đàn Thần Tướng, thiên thiên tướng, chung đàn thần tướng, thiên thiên binh họ Đàm thần tướng, Thiên Thiên Mã, kính lạy Sơn Thần, Long Thần, Thổ Địa, Thổ Công, Táo Quân, thổ kỳ khai sáng chứng giám.

Hôm nay ngày 23 tháng chạp năm.... là ngày thần Táo Quân về trời tấu sớ tín chủ con tên là....... Nguyên quán........ địa chỉ thường trú.........

Với tấm lòng thành kính con có chút lễ vật nhang đèn thỉnh cầu kính mời thượng đế Vũ Đế ,các vị thần tướng thiên tướng Thiên Bình thiên mã cùng chư vị thần tiên trên trời dưới đất chứng giám cho con được làm lễ tiễn Thần thổ công Táo Quân về trời. Kính lạy Thổ Thần, Thổ Địa, Thổ Công, Táo Quân, Thổ Kỳ chứng giám trong năm qua nhờ ân phúc của các ngài chúng con được mạnh khỏe hạnh phúc mọi điều may mắn vạn sự như ý. Nay con làm lễ với tấm lòng thành kính tiễn ngài về trời táu xin Ngọc Hoàng Ngũ Đế cùng chư vị thần tiên phù hộ độ trì cho đất nước, quê hương, gia đình được mạnh khỏe hạnh phúc an khang thịnh vượng. Con Cầu Xin thượng đế Ngũ Đế các vị thần tiên cùng chư ngài chứng giám cho tấm lòng thành kính của Con.

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Trên đây là mẫu văn cúng lễ ông Công, ông Táo Luật Minh Khuê xin gửi tới. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi. Xem thêm: Tỉa chân nhang trước hay sau khi cúng ông Công ông Táo

Trên đây là một số chia sẻ của luật Minh Khuê về ngày ông Công ông Táo hy vọng đó là những tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Chúc bạn gia đình năm mới an khang thịnh vượng.