1. Quy định về quyền hạn và nghĩa vụ quỹ từ thiện
Quỹ là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện góp một phần tài sản nhất định để thành lập hoặc thành lập thông qua di chúc, hiến, tặng tài sản thành lập quỹ, có mục đích tổ chức, hoạt động theo quy định tại Điều 3 Nghị định 93/2019/NĐ-CP về tổ chức hoạt động của quỹ xã hội quỹ từ thiện , được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ.
Đối với quỹ từ thiện theo những thông tin mà chúng tôi tìm hiểu và tổng kết được thì quỹ từ thiện là một tổ chức có tư cách pháp nhân được thành lập với mục đích quyên góp tiền, tài sản từ những người hảo tâm để giúp đỡ những người gặp rủi ro hoặc khó khăn trong cuộc sống.Hiện nay, trên thế giới đang có rất nhiều quỹ từ thiện, nó không chỉ giới hạn phạm vi giúp đỡ trong một quốc gia mà khi nó đủ lớn nó còn có thể là quỹ từ thiện dành cho tất cả các nước trên thế giới đặc biệt là những nước kém phát triển.
1.1 Quyền hạn của quỹ:
a) Tổ chức, hoạt động theo pháp luật và điều lệ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận;
b) Vận động quyên góp, tài trợ cho quỹ; tiếp nhận tài sản do các cá nhân, tổ chức trong nước và ngoài nước tài trợ, hiến, tặng hoặc bằng các hình thức khác theo đúng mục đích của quỹ và quy định của pháp luật. Tổ chức các hoạt động theo quy định của pháp luật để bảo tồn và tăng trưởng tài sản quỹ;
c) Được thành lập pháp nhân trực thuộc theo quy định của pháp luật;
d) Được quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật;
đ) Quỹ được phối hợp với cá nhân, tổ chức để vận động quyên góp, vận động tài trợ cho quỹ hoặc để triển khai các đề án, dự án cụ thể của quỹ theo quy định của pháp luật;
e) Phối hợp với các địa phương, tổ chức, cá nhân cần sự trợ giúp để xây dựng và thực hiện các đề án tài trợ theo mục đích hoạt động của quỹ.
1.2. Nghĩa vụ của quỹ
a) Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào thì phải chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó và chỉ được tiếp nhận tài trợ, vận động tài trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ của quỹ;
b) Thực hiện tài trợ đúng theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức đã ủy quyền phù hợp với mục đích của quỹ;
c) Quỹ được thành lập từ các nguồn tài sản hiến, tặng hoặc theo hợp đồng ủy quyền, di chúc mà không tổ chức quyên góp và nhận tài trợ thì hàng năm phải dành tối thiểu 5% tổng số tài sản để tài trợ cho các chương trình, dự án phù hợp với mục đích hoạt động của quỹ;
d) Lưu trữ và có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ, các chứng từ, tài liệu về tài sản, tài chính của quỹ, nghị quyết, biên bản về các hoạt động của quỹ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;
đ) Sử dụng tài sản, tài chính tiết kiệm và hiệu quả theo đúng mục đích của quỹ; nộp thuế, phí, lệ phí và thực hiện chế độ kế toán, kiểm toán, thống kê theo quy định của pháp luật; phải đăng ký mã số thuế và kê khai thuế theo quy định của pháp luật về thuế;
e) Chịu sự thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân tài trợ và cộng đồng theo quy định của pháp luật. Có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo trong nội bộ quỹ và báo cáo kết quả giải quyết với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
g) Hàng năm, quỹ có trách nhiệm công khai các khoản đóng góp trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31 tháng 3;
h) Khi thay đổi trụ sở chính hoặc Giám đốc quỹ, quỹ phải báo cáo bằng văn bản với cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập quỹ;
i) Hàng năm, quỹ phải báo cáo tình hình tổ chức, hoạt động và tài chính với cơ quan cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ quỹ, cơ quan quản lý nhà nước về tài chính cùng cấp với cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập quỹ, cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực hoạt động của quỹ và báo cáo với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi quỹ đặt trụ sở trước ngày 31 tháng 12;
k) Công bố về việc thành lập quỹ theo quy định tại Điều 22 Nghị định này;
l) Thực hiện các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến tổ chức, hoạt động của quỹ và các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật và điều lệ quỹ.
2. Các hành vi bị nghiêm cấm khi tổ chức và thành lập quỹ
Nghiêm cấm lợi dụng việc thành lập và tổ chức các hoạt động của quỹ để thực hiện các hành vi sau:
- Làm ảnh hưởng đến uy tín của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng; gây phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, khối đại đoàn kết dân tộc.
- Xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong, mỹ tục, truyền thống, bản sắc dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
- Tư lợi, gian dối về tài chính trong quá trình thành lập quỹ và quỹ hoạt động.
- Rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động trái pháp luật.
- Làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp giấy phép thành lập quỹ dưới bất kỳ hình thức nào.
- Sử dụng ngân sách nhà nước, sử dụng hoặc hỗ trợ tài sản được ngân sách nhà nước giao hoặc có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để tham gia góp tài sản thành lập quỹ.
3. Xử lý đảng viên vi phạm trong quản lý sử dụng các quỹ hỗ trợ, tài trợ, từ thiện
Quy định số 102-QĐ/TW ngày 15/11/2017 của Ban Chấp hành Trung ương “Quy định xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm”.
Cụ thể, Điều 19, Chương III, Quy định số 102-QĐ/TW nêu rõ:
Điều 19. Vi phạm trong quản lý, sử dụng các loại quỹ hỗ trợ, tài trợ, nhân đạo, từ thiện
1 Đảng viên vi phạm một trong các trường hợp sau gây hậu quả ít nghiêm trọng thì kỷ luật bằng hình thức khiển trách:
a) Lợi dụng việc lập quỹ để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và cộng đồng.
b) Lợi dụng việc lập quỹ để xâm hại đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục, truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc.
c) Thực hiện không đúng quy định về lưu trữ và công khai hồ sơ, các chứng từ, tài liệu về tài sản, tài chính của quỹ; nghị quyết, quy chế, điều lệ, biên bản về hoạt động của quỹ theo quy định.
d) Tiếp nhận, sử dụng tiền, tài sản tài trợ của quỹ không đúng mục đích, nội dung, đối tượng và theo yêu cầu của nhà tài trợ.
2 Trường hợp đã bị xử lý kỷ luật theo quy định tại Khoản 1 Điều này mà tái phạm hoặc vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc vi phạm một trong các trường hợp sau thì kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc cách chức (nếu có chức vụ):
a) Vi phạm hoạt động vận động, quyên góp, tài trợ; tiếp nhận tiền, tài sản do các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước tài trợ không theo đúng tôn chỉ, mục đích của quỹ và quy định của pháp luật.
b) Làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn giấy phép thành lập quỹ dưới mọi hình thức.
c) Hoạt động sai mục đích, không đúng điều lệ của quỹ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.
d) Vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý tài chính, công khai tài chính của quỹ.
đ) Sử dụng tiền quỹ quyên góp để cho vay, gửi tiết kiệm lấy lãi sử dụng trái quy định.
3 Trường hợp vi phạm quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều này gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc vi phạm một trong các trường hợp sau thì kỷ luật bằng hình thức khai trừ:
a) Tổ chức quản lý và điều hành quỹ sai quy định của pháp luật; tổ chức vận động tài trợ trái quy định.
b) Lợi dụng việc lập quỹ để hoạt động bất hợp pháp hoặc gây phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, đoàn kết dân tộc hoặc để tài trợ khủng bố, hoạt động chống phá khác.
4. Nguyên tắc hoạt động quản lý quỹ từ thiện
Nguyên tắc hoạt động và quản lý tài chính của quỹ từ thiện chính là những điều cơ bản do quỹ từ thiện đặt ra, bắt buộc phải thực hiện khi thực hiện các hoạt động từ thiện. Những nguyên tắc này được đặt ra để đảm bảo cho hoạt động từ thiện được thực hiện một cách hiệu quả, cũng như đảm bảo cho sự ổn định của tài chính trong quỹ từ thiện
Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 93/2019/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện quy định về nguyên tắc hoạt động và quản lý tài chính của quỹ từ thiện.
“Điều 5. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của quỹ
1. Thành lập và hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.
2. Tự nguyện, tự chủ, tự trang trải và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật bằng tài sản của mình.
3. Tổ chức, hoạt động theo quy định của pháp luật và điều lệ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.
4. Công khai, minh bạch về tổ chức, hoạt động và thu, chi tài chính, tài sản của quỹ.
5 . Không phân chia tài sản.”
- Quỹ được thành lập và hoạt động không vì lợi nhuận. Không được lợi dụng mô hình hoạt động của quỹ từ thiện để mang lại lợi nhuận. quỹ từ thiện hay quỹ nhân đạo được thành lập ra để nhằm hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo và các đối tượng khác thuộc diện khó khăn cần sự trợ giúp của xã hội. Quỹ từ thiện mang tính chất xã hội, nhân đạo mà tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm là rách của người dân Việt Nam.
- Quỹ được thành lập một cách tự nguyện, tự tạo vốn, tự trang trải và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật bằng tài sản của mình. Cá nhân, cơ quan, tổ chức muốn thành lập tổ chức từ thiện thì phải bỏ kinh phí để trang trải cho hoạt động này, đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm trước cơ quan nhà nước bằng tài sản của mình. Vì mang bản chất là quỹ từ thiện, xuất phát từ ý chí của mỗi cá nhân, nên tự nguyện được coi là nguyên tắc của quỹ từ thiện là hoàn toàn hợp lý. Các cá nhân tự nguyện thành lập quỹ từ thiện hoặc tự nguyện tham gia vào quỹ từ thiện. Tự nguyện đóng góp tài sản vào quỹ từ thiện theo điều kiện cho phép của mình. Khi quỹ từ thiện được thành lập và hoạt động thì phải tự tạo vốn, tự trang trải, tức quỹ từ thiện sẽ không nhận được hỗ trợ về tài sản từ cơ quan nhà nước, vốn của quỹ từ thiện do các cá nhân tự tạo nên bằng cách góp vốn hoặc bằng phương thức vốn.
- Quỹ từ thiện hoạt động theo điều lệ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận, theo quy định của Nghị định 93/2019/NĐ-CP về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện và các quy định khác của pháp luật liên quan. Tại chương II, chương III của Nghị định 93/2019/NĐ- CP quy định rất chi tiết về điều kiện thành lập của quỹ từ thiện. Theo đó cần phải đảm các điều kiện về mục tiêu hoạt động, chủ thể thành lập, sáng lập quỹ từ thiện; điều kiện về tài sản đóng góp để thành lập quỹ và hồ sơ thành lập quỹ từ thiện. Các điều kiện về thành lập quỹ từ thiện được quy định rất chi tiết để đảm bảo tối thiểu cho việc hoạt động của quỹ từ thiện hoạt động ổn định. Thủ tục thành lập quỹ cũng được quy định rất chặt chẽ, do chủ thể có thẩm quyền quyết định đó chính là Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Sau khi được quyết định thành lập quỹ từ thiện thì có hoạt động công bố quỹ từ thiện. Tuy nhiên, để được hoạt động thì quỹ từ thiện cũng cần đảm bảo các điều kiện hoạt động theo luật định.
Quỹ từ thiện được tổ chức với cơ cấu bao gồm: Hội đồng quản lý quỹ, trong đó có Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng quản lý quỹ và Giáo đốc quản lý quỹ; Phụ trách kế toán của quỹ và Ban kiểm soát quỹ. Các bộ phận trên thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình theo luật định.
-Bên cạnh đó quỹ phải được công khai, minh bạch về tổ chức, hoạt động và thu, chi tài chính, tài sản của quỹ. Quy định này là hoàn toàn hợp lý, vì nếu không có sự công khai, minh bạch thì sẽ dẫn đến tình trạng tham ô, tẩu tán tài sản. Về tài sản của quỹ, thì tài sản của quỹ được hình thành từ hoạt động góp tài sản vào quỹ của các cá nhân, tổ chức; các khoản sinh lời từ tài sản, tài chính của quỹ và tài sản, tài chính hợp pháp khác. Tài sản của quỹ có thể là tiền đồng Việt Nam, có thể là ngoại tệ, vàng, trụ sở, trang thiết bị, công nghệ, quyền tài sản, hoặc giấy tờ có giá khác theo quy định của Bộ luật Dân sự. Các khoản chi của quỹ từ thiện cần được thể hiện rõ ràng, do ai đóng góp, đóng góp tại thời điểm nào, đóng góp loại tài sản nào, giá trị tài sản là bao nhiêu,… Và việc chi hoạt động của quỹ cũng cần tuân theo quy định của luật., đó chính là những khoản chi hợp lý để đảm bảo hoạt động của quỹ, như chi để trả lương cho cá nhân quản lý quỹ, chi thuê trụ sở, chi khi thực hiện hoạt động thực hiện nhiệm vụ,… Hoạt động thu, chi của quỹ từ thiện được kế toán, kiểm toán, thống kê rõ ràng và công khai, minh bạch.
Nguyên tắc cuối cùng là không phân chia tài sản của quỹ từ thiện. Tức tài sản của quỹ từ thiện là quỹ chung hợp nhất, không thuộc về bất kì chủ thể nào. Khác với loại hình doanh nghiệp, khi các cá nhân góp vốn vào thì tỷ lệ sở hữu của cá nhân được thể hiện, sở hữu bao nhiêu phần trăm vốn của công ty. Còn trong quỹ từ thiện thì vốn góp vào của các cá nhân sẽ hợp nhất, không thể hiện là sở hữu vốn bao nhiêu. Tương tự đối với các tài sản được ủng hộ tiếp theo cũng vậy.
Mọi vướng mắc về các vấn đề pháp lý liên quan đến bài viết, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Công Ty Luật Minh Khuê xin cảm ơn!!
