Vì sao cây ăn quả lâu năm người ta thường chiết cành

1. Hiểu như thế nào về chiết cành?

Chiết cành là một trong những phương pháp nhân giống vô tính cây trồng. Bằng nhiều bước kĩ thuật người ta làm cho một cành hay một đoạn cành ra rễ trên cây, sau đó tách khỏi cây mẹ, đem trồng thành cây mới.

Nguyên lí: khoanh vỏ và bỏ một lớp vỏ kể cả mạch libe (mạch rây), chỉ chừa lại phần gỗ (mạch gỗ), trong thân cây, mạch gỗ dẫn nước và muối khoáng từ dưới lên, và mạch rây dẫn chất tổng hợp từ lá xuống dưới như tinh bột, auxin... Khi auxin vận chuyển tới chỗ bị cắt, do mạch rây bị đứt, nên chất dinh dưỡng và auxin sẽ bị nghẽn lại do đó rễ được tạo ra tại phần thân, cành bị khoanh vỏ. Nếu ta cung cấp chất dinh dưỡng cho phần rễ này hấp thu thì nó sẽ càng phát triển mạnh cùng với đoạn cành nó mang. Từ đó có thể cắt dời đoạn cành từ chỗ mọc rễ đem trồng thì đoạn cành đó sẽ phát triển thành cây con mới.

Chiết cành là phương pháp nhân giống sinh dưỡng. Bằng cách tạo rễ cho một cành ở nguyên trên cây. Sau đó, tiến hành tách khỏi cây mẹ và đem trồng thành cây mới. Chiết cành giữ được hoàn toàn tính di truyền của cây mẹ và có thể cho ra hoa/trái ở năm đầu tiên. Phương pháp chiết cành có hệ số nhân giống thấp. Nên thường chỉ áp dụng cho cây khó nhân giống bằng hom hoặc bằng cách ghép mầm.

Chiết cành là phương pháp phổ biến để nhân giống các loại cây thân gỗ. Phương pháp này phù hợp với các loại cây lâu năm thời gian sinh trưởng dài. Cách thực hiện dễ dàng, tỉ lệ thành công có thể lên tới 100%. Mỗi loại cây sẽ có một phương pháp chiết khác nhau.

Ưu điểm của nhân giống bằng phương pháp chiết cành:

+ Bảo tồn hệ gen: ở các loại cây có bộ gen thay đổi liên tục như cây sứ, hoa lan... Nếu dùng phương pháp gieo hạt, nuôi cấy mô để nhân giống cây con sẽ chỉ giống các đặc điểm của cha mẹ 50%. Để giữ được nguyên bản bộ gen  thì chiết cành là phương pháp tốt nhất.

+ Rút ngắn thời gian sinh trưởng: cành thích hợp để nhân giống là cành đã trưởng thành, không lựa cành quá già. Các cành này đủ khỏe để tự sống sau khi tách khỏi thân mẹ. Thời gian để cây chiết cành cho hoa, trái ngắn hơn nhiều so với khi gieo hạt hoặc tách cây con...

+ Dễ dàng thực hiện: đối với các loại cây quý phương pháp chết cành rất thích hợp. Bởi vì phương pháp này rất dễ thực hiện. Nếu thực hiện đúng tỷ lệ thành công có thể lên tới 100%. Hoàn toàn có thể thực hiện tại nhà.

Nhược điểm của chiết cành:

Tuy nhiên phương pháp này cũng có một số khuyết điểm như cây chiết sẽ nhanh chóng bị già cỗi. Và cây mẹ dễ bị tổn thương nếu vết cắt không chính xác. Cụ thể hơn:

- Số lượng:  có thể chiết tối đa vài cành một lúc. Thời gian chiết thành công mỗi cây mất từ 2 tuần tới một tháng. So với phương pháp gieo hạt hoặc nuôi cấy mô có thể nhân giống hàng nghìn cây một lúc.

-  loại: chỉ có một vài loại cây có thể sử dụng phương pháp chiết cành được. Các loại cây thân thảo, thân leo không thể thực hiện phương pháp này.

2. Vì sao cây lâu năm người ta lại chiết cành?

Đối với cây ăn quả lâu năm người ta thường nhân giống bằng phương pháp chiết cành vì rút ngắn thời gian sinh trưởng, sớm thu hoạch và biết trước đặc tính của quả.

3. Cách thực hiện chiết cành

- Chọn cây tiến hành chiết Cây mẹ được chọn làm cây chiết nên chọn những cây đã cho quả đều từ 3-4 vụ. Là cây khỏe mạnh, phát triển tốt, không nhiễm sâu bệnh, chất lượng và năng suất trái cao.

- Lựa chọn cành chiết: 

+ Cành chiết: Tránh chọn những cành thấp, già, không mọc trên ngọn, cành vượt hoặc bị nhiễm sâu bệnh. Lựa chọn tốt nhất là những cành ở giữa tầng, mập mạp, lá xanh tốt và tán phơi ngoài ánh sáng. Với đường kính cành được chọn chiết ở khoảng 1-1,5 cm.

+ Vỏ cành: Vỏ cây cũng không được có màu quá thẫm hoặc quá xanh. Cũng không chọn cành quá già hoặc non. Chiều dài cành chiết trung bình khoảng 50cm và trên mỗi cành như vậy sẽ có 2 nhánh con.

Lưu ý: Với phương pháp chiết, cành càng nhỏ thì khả năng ra rễ và phát triển càng tốt. Tuy nhiên, không vì thế mà chọn cành quá nhỏ, không tách thân mẹ được.

- Các bước thực hiện:

Bước 1:

+ Khoanh vỏ Dùng con dao sắc khoanh tròn 2 đầu cành chiết; Khoảng cách giữa 2 vết khoanh khoảng 3 – 5cm, cách gốc cành 10 – 15cm.

+ Sau đó dùng đầu dao luồn vào tách nhẹ nhàng lớp vỏ trong vùng đã khoanh.

+ Sử dụng dao cạo hết chất nhờn trên bề mặt để loại bỏ lớp tế bào thượng tầng rồi tiếp tục lau sạch vết cắt bằng giẻ sạch.

Bước 2: Bầu đất

+ Cành chiết nên được nuôi dưỡng trong bầu đất cho đến khi cứng cáp rồi mới đem ra đất trồng; Có thể chọn đất bầu là đất bùn ao phơi khô hoặc đất vườn.

+ Tỷ lệ thích hợp cho bầu: 2 phần đất + 1 phần nguyên liệu bổ sung. Độ ẩm bão hòa ở mức 70%.

+ Nên đập nhỏ đất và trộn đất cùng với trấu bổi + phân chuồng ủ mục + rơm rác mục/lục bình để tăng độ dinh dưỡng cho đất.

+ Đường kính bầu khoảng 6-8cm, cân nặng khoảng 150 – 300g và chiều cao khoảng 10 – 12cm. Không nên làm bầu quá nhỏ hoặc quá to sẽ khiến cành khó ra rễ và khó di chuyển.

Bước 3: Thực hiện chiết

+ Thời tiết: Thực hiện chiết cành vào ngày có thời tiết tốt, mát mẻ và nắng nhẹ. Nên thực hiện cắt khoanh vỏ vào buổi sáng. Dùng một con dao sắc cắt tránh cắt vào phần gỗ. Thời gian bó bầu: Tùy thuộc vào các giống cây trồng khác nhau sẽ có thời gian khác nhau.

+ Nguyên liệu, dụng cụ để bó bầu: Bao gồm đất, giấy nilon và dây bó,… Nên dùng đất đã qua xử lý để bó bầu, dàn đất mỏng rồi sử dụng giấy nilon bao quanh bầu đất lại. Dùng dây cố định lại bầu, buộc chặt 2 đầu túi bầu sao cho bầu chiết cành không bị xoay tròn.

Bước 4: Cắt cành chiết và thực hiện trồng

+ Sau khi chiết từ 45 – 60 ngày: Rễ sẽ mọc ra, tuy nhiên tùy thuộc vào loại cây và mùa vụ thời gian mọc rễ sẽ rút ngắn hoặc kéo dài.

+ Rễ cây khi từ màu trắng nõn chuyển sang màu hơi xanh hoặc vàng thì có thể cưa cành chiết và giâm vào vườn ươm để tiếp tục chăm sóc.

+ Bầu chiết trước khi hạ phải xé bỏ lớp nilon bên ngoài, cắt bớt các lá già, sâu bệnh và yếu ớt. Không nên giâm cành với mật độ quá dày sẽ khiến cho cây sinh trưởng kém, phần thân lá còi cọc và dễ nhiễm bệnh. Mật độ thích hợp duy trì ở ngưỡng 20×20 cm, hay 30×30 cm. Đào hố và tiến hành đặt bầu cây xuống, lấp đất với khoảng cách cổ bầu 3-5cm rồi tưới nước đẫm luống.

Lưu ý: 

+ Dùng thêm một số thuốc kích rễ chứa Axin, Naa để kích thích cây ra rễ non nhanh và nhiều hơn. Tạo điều kiện để cành chiết phục hồi nhanh sau này.

+ Vậy chiết cành bao lâu thì cắt trồng dưới đất được? Điềunày không cố định, bạn chỉ cần quan sát bằng mắt nếu thấy nhiều rễ, cành chiết khỏe mạnh là có thể mang trồng đất. Khi trồng cũng nên chọn các loại đất tơi xốp để rễ non dễ tiếp xúc lấy dinh dưỡng.

+ Các loại vật chất dễ tiếp xúc với rễ cây nhất là cát, trấu hun, mùn hữu cơ... Lúc mới trồng cây không cần nhiều dinh dưỡng. Nên đợi lúc cây mọc nhiều lá non thì mới bón phân.Nếu trồng sớm khi rễ còn quá non hoặc quá ít rễ cây sẽ phát triển rất chậm hoặc chết. Gữ ẩm cho cây ở mức vừa phải tránh rễ non bị thối.

+ Thời gian đầu cây còn yếu, nên tiến hành che chắn nắng và tưới nước 2 lần/ngày. Sau 5-10 ngày trồng sẽ tùy thuộc vào độ ẩm của đất. – Sau 15-20 ngày hạ bầu, nên bỏ bớt đồ che chắn để cây quen dần với ánh sáng tự nhiên. Và tiến hành bón phân bổ sung từ ngày thứ 30 trở đi. Có thể tiến hành trồng những cây con sau khi chiết cành từ 45 – 60 ngày.

Trân đây là nội dung về chiết cành. Để hiểu nội dung được trình bày trong bày viết trên và hiểu rõ hơn một số nội dung khác có liên quan đến các nội dung được trình bày ở trên, tham khảo: Lập dàn ý Tả một cây cổ thụ đầy đủ, chi tiết nhất Tập làm văn lớp 5.

Trân trọng