1. Đặc điểm của hiện tượng ngủ hay bị giật mình
Một số nghiên cứu cho thấy rằng có tới 70% dân số thế giới từng gặp hiện tượng ngủ hay bị giật mình. Ngủ bị giật mình thường xuất hiện trong giai đoạn đi vào giấc ngủ quá nhanh. Ở giai đoạn đầu của giấc ngủ, hơi thở và nhịp tim chậm dần. Tuy nhiên, nếu bạn quá mệt mỏi thì não đã trải qua giai đoạn này nhanh hơn bình thường. Điều này khiến cho não bộ phản ứng với một cú giật hóa học dẫn tới hiện tượng ngủ bị giật mình. Hầu hết mọi người đều đã từng trải qua cảm giác ngủ bị giật mình. Hiện tượng ngày ở mỗi người xuất hiện cũng khác nhau, có người bị giật nhẹ đến mức không hề nhận ra.
Nhiều người bị giật mình một cách vô thức do cơ thể chưa kịp thư giãn, căng thẳng hoặc tập thể dục quá gần giờ đi ngủ.
Chứng giật mình trong khi ngủ là những cơn co giật cơ trong vô thức khi cơ thể chuyển đổi giữa trạng thái tỉnh táo sang trạng thái ngủ. Điều này xảy ra tự nhiên và thường ảnh hưởng đến một bên cơ thể (như một bên tay hay một bên chân). Cơ sẽ bị giật nhẹ một hoặc nhiều lần cho đến khi thư giãn.
Tình trạng này có thể gây khó chịu và gián đoạn giấc ngủ của bạn và người xung quanh. Người đang trải qua chứng giật mình còn bị mơ hoặc ảo giác. Nghiên cứu đăng trên Thư viện Y tế quốc gia Mỹ cho thấy, một số có cảm giác như đang rơi, nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy hoặc chói mắt, nghe thấy âm thanh lạ (tiếng đập, tiếng cây gãy) khi đang co giật cơ không kiểm soát.
Đặc điểm của tình trạng rung giật cơ khi ngủ là diễn ra một cách đột ngột và có thể dễ dàng phá vỡ giấc ngủ của bạn. Khiến cho giấc ngủ bị gián đoạn và thức giấc vào giữa đêm. Nguyên nhân chính gây ra tình trạng ngủ hay bị giật mình vẫn chưa được xác định rõ, mặc dù có nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Một số yếu tố được cho là gây ra tình trạng giật mình khi ngủ có thể kể tới như căng thẳng quá mức, uống nhiều cà phê, hoặc tập thể dục vào buổi đêm. Cho dù hiện tượng giật mình khi ngủ thường xảy ra với những người có lối sống và thói quen đi ngủ xấu nhưng chúng cũng vẫn xảy ra ở những người khỏe mạnh.
2. Vì sao đang ngủ bị giật mình?
Nguyên nhân của việc đang ngủ bị giật mình là do tác động của các dây thần kinh thân não lên hệ cơ khi cơ thể chưa sẵn sàng chìm vào giấc ngủ. Ví dụ, cơ bắp chỉ vừa thư giãn để sẵn sàng cho giấc ngủ, não bộ hiểu nhầm rằng bạn đã ngủ sâu nên có sự co giật cơ bắp. Những giấc mơ ngắn cũng có thể xuất hiện lúc này.
Co giật khi ngủ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thường gặp phải ở người lớn. Thói quen ăn uống có caffeine và áp lực cuộc sống ở tuổi trưởng thành là một số nguyên nhân phổ biến.
Căng thẳng và lo âu: Khi căng thẳng hoặc lo lắng, nồng độ cortisol trong cơ thể tăng cao, khiến bạn ngủ không ngon giấc. Những lo lắng cũng có thể khiến bạn thao thức vào ban đêm, khó thư giãn khi đi ngủ, làm gián đoạn quá trình chuyển đổi giữa trạng thái thức và giấc ngủ, tăng nguy cơ co giật.
Nếu bạn đã phải làm việc quá sức vào ban ngày thì bạn sẽ dễ bị giật mình khi ngủ. Ngoài ra, sự lo lắng, căng thẳng sẽ gây áp lực đè nặng lên hệ thần kinh phản xạ truyền tới não trong khi ngủ.
Đặc điểm chung đối với những người hay giật mình là thường đối mặt với sự lo lắng, mệt mỏi, stress ở trường học hay nơi làm việc. Thực tế, những người đang bị stress thường hay giật mình thức giấc lúc nửa đêm và vô cùng khó ngủ lại. Nếu tình trạng giật mình kéo dài, sự lo lắng, căng thẳng kéo dài trên 6 tháng, lo lắng về nhiều sự việc và khó kiểm soát được, kèm theo giấc ngủ dễ giật mình, khó vào giấc,…bạn nên tìm đến các chuyên gia sức khoẻ tâm thần để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Nạp nhiều caffeine hoặc nicotine: Các chất kích thích như caffeine và nicotine góp phần đánh thức não bộ. Nghiên cứu từ Trung tâm thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Mỹ cho thấy, người ngưng uống cà phê 6 giờ trước khi đi ngủ vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi các hợp chất này. Uống quá nhiều caffeine hoặc nicotine gần giờ đi ngủ có thể dẫn đến chứng giật mình khi ngủ.
Nếu bạn sử dụng những loại đồ uống có chứa caffeine như cà phê, trà xanh vào ban đêm thì những loại thức uống này sẽ dễ khiến bạn bị mất ngủ dẫn đến cơ thể trằn trọc, mệt mỏi. Điều này cũng dễ dẫn đến hiện tượng ngủ bị giật mình nhiều lần trong một đêm. Ngoài ra, các khuyến cáo hiện tại cho thấy rằng nên hạn chế sử dụng cà phê từ sau giờ ăn trưa, bởi vì lượng cà phê sẽ còn lại trong cơ thể sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của bạn vào buổi tối.
Tập thể dục cường độ cao trước khi đi ngủ: Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, song mọi người nên tránh vận động quá mức trước giờ lên giường.
Thiếu ngủ: Thiếu ngủ thường xuyên có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn, như ảnh hưởng đến tâm trạng, kém tập trung, tăng nguy cơ co giật khi ngủ...
Nằm sai tư thế: Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng giật mình khi ngủ có thể kể tới ngủ sai tư thế. Với con người, ngủ là trạng thái đưa cơ thể vào trạng thái nghỉ ngơi và an toàn. Nếu bạn vô tình ngủ sai tư thế, bộ não sẽ nhận thức rằng cơ thể có một mối nguy hiểm đang gần kề, khiến cho bạn ngủ không được sâu giấc hay bị giật mình và tỉnh giấc. Bên cạnh đó, ngủ sai tư thế còn gây ra đau lưng và cổ khiến cho bạn mệt mỏi, khó thở khi đang ngủ, chuột rút, tuần hoàn không đều, nhức đầu, khó tiêu, ợ nóng và thậm chí có thể làm xuất hiện nếp nhăn sớm.
Thiếu canxi: Canxi đóng một vai trò rất quan trọng đối với xương và răng, bên cạnh đó còn đóng vai trò quan trọng trong hệ thần kinh và hoạt động co giãn linh hoạt của tim mạch và cơ bắp. Canxi giúp điều tiết sự cân bằng giữa trạng thái ức chế và hưng phấn của vỏ não. Khi cơ thể thiếu canxi có thể gây ra hiện tượng rung giật cơ khi ngủ. Ngoài ra, nếu cơ thể thiếu một số chất dinh dưỡng nhất định khác như vitamin B12 cũng có thể dẫn tới hiện tượng giật mình khi ngủ.
3. Cách ngăn ngừa hiện tượng ngủ bị giật mình
Ngủ đúng tư thế
Hai tư thế ngủ được đa số các bác sĩ y khoa khuyến cáo là bạn ngủ nằm nghiêng người sang một bên và nằm ngửa, hay nằm thẳng lưng. Đặc biệt, việc lựa chọn một chiếc đệm vững chắc và êm ái cũng sẽ giúp bạn có một giấc ngủ ngon hơn và tránh hiện tượng ngủ hay bị giật mình. Ngoài ra, bạn cần thực hiện chế độ sinh hoạt ngủ sớm và ngủ đủ giấc để đảm bảo được chất lượng giấc ngủ.
Ngăn ngừa giật mình khi ngủ bằng cách tránh căng thẳng
Có nhiều cách giúp bạn hạn chế được tình trạng lo lắng và căng thẳng như đi dạo ngoài trời để hít thở không khí trong lành, nghe nhạc, ngồi thiền và cảm thấy bình yên hơn. Bạn có thể ngồi thiền tại nhà kết hợp những bản nhạc nhẹ nhàng, du dương. Bên cạnh đó, bạn cần hạn chế làm việc quá sức và nên xen kẽ khoảng thời gian nghỉ ngơi, thư giãn trong thời gian làm việc. Hãy tránh những suy nghĩ hoặc hoạt động gây căng thẳng vào buổi chiều cũng như buổi tối trước khi đi ngủ.
Ăn uống lành mạnh để có giấc ngủ ngon
Bạn cần đảm bảo một chế độ ăn uống hợp lý bổ sung đủ magie, canxi để phòng ngừa co giật cơ và dây thần kinh. Hãy cố gắng duy trì thực hiện chế độ ăn lành mạnh và cân bằng ví dụ như ăn ít thực phẩm có chứa nhiều đường và muối nhưng tăng cường nhiều trái cây giàu chất xơ và vitamin. Bạn có thể uống nước lọc hoặc các loại nước ép tốt cho giấc ngủ ví dụ như nước ép chuối, dưa hấu, anh đào,...
Tình trạng ngủ bị giật mình có thể được hạn chế nếu như bạn thay đổi các thói quen xấu khiến cho giấc ngủ không sâu. Ngoài ra, bạn nên bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết có lợi cho một giấc ngủ ngon. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này vẫn tiếp tục diễn ra dù bạn đã ăn ngủ điều độ thì bạn cần tới cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị hiệu quả.
Tóm lại, khi ngủ hay bị giật mình không phải là một bệnh lý hay một rối loạn ở hệ thần kinh. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ và gây mệt mỏi vào sáng hôm sau. Vì vậy, bạn cần xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh, ngủ đúng tư thế, tránh ăn và uống các loại thực phẩm có chứa chất kích thích, đặc biệt phải luôn giữ một tinh thần thoải mái.
Xem thêm: Sáng mai đi làm mà giờ chưa ngủ được thì phải làm sao?
