Đầu tháng, cho dù thu nhập nhiều tiền hay ít tiền thì cuối tháng, rất nhiều người có chung một kết quả là đều bị “viêm màng túi”. Nhiều khi, cũng quyết tâm sẽ tiết kiệm tiền, nhưng rồi cuối tháng lại đâu vào đấy, tài chính vẫn gặp khó khăn. Bài này nói về tâm lý con người xoay quanh việc chi tiêu tiền bạc và giải pháp cho những người bị “viêm màng túi” một cách thường xuyên.
Vì sao chúng ta thích tiêu tiền ?
Lý do giải thích cho điều này rất đơn giản, đó là cơ chế “phần thưởng” của bộ não. Bộ não thích làm những gì khiến cho nó cảm thấy vui sướng . Ăn ngon là một nhu cầu của con người. Ai cũng cảm thấy vui sướng khi được ăn ngon. Bên cạnh đó, bữa ăn cũng là thời điểm mà con người ta không phải làm việc, không phải học tập, được thoải mái, được tâm sự, chia sẻ, được thư giãn bên người thân, bạn bè. Bữa ăn (nhất là buổi tối, cuối tuần) cũng là dịp thư giãn sau cả ngày, hoặc tuần làm việc mệ mỏi. Cho nên, mỗi lần đi ăn là mỗi lần mà bộ não chúng ta ghi nhận cảm giác sung sướng. Và tiêu tiền là công cụ để chúng ta thực hiện việc đi ăn. Cho nên, bộ não sẽ không quan tâm đến chuyện tiêu tiền nhiều hay tiêu tiền ít bằng lý trí. Mà đơn giản, đây là thói quen.
Mặc đẹp là một nhu cầu của con người. Ai cũng cảm thấy vui sướng khi được mặc đẹp. Khi mặc đẹp, ăn mặc thời trang, chúng ta cảm thấy thoải mái, cảm thấy tự tin hơn. Khi mặc bộ đồ đẹp, chúng ta được lời khen từ những người xung quanh. Cho nên, mỗi lần mặc đẹp là mỗi lần mà bộ não chúng ta ghi nhận cảm giác sung sướng. Và tiêu tiền là công cụ để chúng ta thực hiện việc mặc đẹp, và nó dần trở thành thói quen.
Mua sắm, vui chơi tương tự cũng là nhu cầu của con người. Ai cũng cảm thấy vui sướng khi mua sắm, vui chơi hoặc muốn tìm cách giải tỏa cảm xúc khi bị stress, căng thẳng. Đi mua sắm, đi chơi, chơi game,… khiến chúng ta thoải mái hơn. Nhất là khi chúng ta có những cảm xúc tiêu cực, mất động lực, buồn chán thì nhu cầu đó càng cao. Và tiêu tiền là công cụ để chúng ta thực hiện những điều đó.
Như vậy, chúng ta tiêu tiền không bởi lý trí mà bởi cảm xúc nhiều hơn.
Chúng ta thích những việc làm cho chúng ta cảm thấy vui sướng và không thích những chuyện khiến chúng ta căng thẳng, mệt mỏi. Cơ chế này dẫn đến việc, khi có nhiều tiền hơn, chúng ta sẽ tiêu nhiều hơn và đó là lý do tại sao ngay cả khi bạn có nhiều tiền, thu nhập rất lớn nhưng nếu không hiểu về cơ chế tâm lý này, cuối tháng bạn vẫn có thể nguy cơ cao bị hết tiền. Tệ hơn nữa, khi tiêu xài trở thành một thói quen, không có không chịu được, tình hình tài chính của bạn còn nguy hiểm hơn.
Khi chúng ta nghèo đói, chúng ta có thể thích nghi với cái khổ, kiểu gì chúng ta cũng xoay sở được với cuộc sống: thức ăn không được ngon, quần áo không được đẹp, chúng ta cũng thích nghi được. Nếu chúng ta thích nghi được với cuộc sống nghèo đói, thì chúng ta cũng thích nghi được với cuộc sống giàu sang cho nên, khi chúng ta có tiền, chúng ta tiêu xài nhiều hơn, mua sắm nhiều hơn, chi tiêu nhiều hơn. Dần dần chúng ta quen dần với việc tiêu nhiều. Chúng ta thích nghi với việc mặc đồ đẹp hơn, ăn ngon hơn, thích nghi với những chuyến đi chơi xa xỉ,…Và đó chính là lý do: vì sao đến cuối tháng chúng ta vẫn hết tiền ngay cả khi thu nhập hàng tháng có thể rất cao.
Điều này cũng lý giải vì sao một số người trúng số được rất nhiều tiền, rồi sau đó họ còn nghèo hơn cả trước khi họ trúng số. Lý do đơn giản là bởi vì khi có một khoản tiền kếch sù trong tay, họ bắt đầu hưởng thụ. Sự thích nghi hình thành trong khi khả năng kiếm tiền của họ không có, dần dần họ không thể nào bỏ đi được lối sống xa hoa, dẫn đến việc họ vỡ nợ.
Bí quyết để cuối tháng, bạn không bị hết tiền rất đơn giản: đó là hãy chi tiêu thông minh. Nghĩa là bạn không nhất thiết phải quá bủn xỉn, khắt khe với bản thân, nhưng cũng đừng quá lãng phí với số tiền mình kiếm được.
Hàng tháng khi nhận lương, hãy ước lượng khoản tiền cần thiết để bạn sống trong một tháng, miễn sao không bị thiếu thốn quá, cũng không dư dả quá. Số tiền còn lại bạn có thể tiết kiệm, gửi vào tài khoản khác,… miễn sao bạn không thể thấy nó ra được. Đến cuối tháng, khi bạn không còn quá nhiều tiền, hãy yên tâm…bạn sẽ vẫn thích nghi và sống sót được mà không phải động đến tiền tiết kiệm của mình. Cứ như vậy, dần dần bạn sẽ tránh được bệnh “viêm màng túi” của mình.
Tham khảo: Tâm lý học ứng dụng
Bộ phận tư vấn tâm lý - Công ty Luật Minh Khuê (sưu tầm và biên tập)
Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là ý kiến tư vấn chính thức cuối cùng của chuyên gia tâm lý. Nếu có điều gì cần chia sẻ, trợ giúp về tâm lý quý khách hãy gọi đến tổng đài tư vấn tâm lý : 1900.6162 chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn tháo gỡ khó khăn !
