Mục lục bài viết

1. Đới nóng là gì?

Đới nóng là nơi có nhiệt độ cao, nằm ở khoảng giữa hai chí tuyến, kéo dài liên tục từ Tây sang Đông thành một vành đai bao quanh Trái Đất. Có gió Tín Phong Đông Bắc và Tín Phong Đông Nam thổi quanh năm từ hai dải cao áp chí tuyến về phía Xích đạo, chiếm một phần diện tích khá lớn trên Trái đất. 

 

2. Đặc điểm của đới nóng

- Khí hậu của đới nóng là nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ trung bình trên 20° C, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm không quá lớn, biên độ nhiệt thấp.

- Mưa nhiều quanh năm, lượng mưa trung bình từ 1500 - 2500mm/ năm. Độ ẩm cao trên 80% 

- Rừng rậm quanh năm. Nhờ có độ ẩm và nhiệt độ cao tạo điều kiện thuận lợi cho rừng cây phát triển rậm rạp.

- Thảm động, thực vật và vi sinh vật ở đới nóng khá phong phú và đa dạng. Có đến 70% các loại cây và chim, thú trên Trái đất đều sinh sống ở rừng rậm đới nóng.

- Đới nóng cũng là khu vực đông dân, tập trung nhiều nước đang phát triển.

 

3. Vị trí phân bổ của đới nóng trên trái đất

Đới nóng nằm ở khoảng giữa hai chí tuyến Bắc và Nam, kéo dài liên tục từ tây sang đông thành một vành đai bao quanh trái đất.

 

4. Các kiểu môi trường đới nóng 

4.1. Môi trường xích đạo ẩm (Môi trường xích đạo)

Môi trường xích đạo ẩm chủ yếu nằm trong khoảng 5 độ Bắc đến 5 độ Nam. Với đặc trưng khí hậu là nhiệt độ cao trong suốt cả năm và gần như ổn định quanh năm. Khí hậu nơi đây luôn nóng và ẩm quanh năm, nhiệt độ chênh lệch giữa tháng cao nhất với tháng thấp nhất rất nhỏ (khoảng 3°C), chênh lệch giữa ngày và đêm lại lớn (tới hơn 10°C). Lượng mưa 1500 – 2 500 mm, mưa phổ biến vào chiều và tối, mưa quanh năm, càng gần Xích đạo mưa càng nhiều. Độ ẩm rất cao, trung bình trên 80%, không khí ẩm ướt, ngột ngạt.

Khí hậu môi trường xích đạo ẩm nắng nóng, mưa nhiều quanh năm tạo điều kiện thuận lợi cho rừng rậm xanh quanh năm và phát triển. Rừng có nhiều tầng, rậm rạp, và có nhiều loại muông thú sinh sống và phát triển. 

Khí hậu xích đạo thường có ở những vùng có vĩ tuyến cách đường xích đạo khoảng 10 đôh về phía Nam và Bắc. Nó tồn tại ở phần lớn các quốc gia tiếp giáp với xích đạo là khu vực phía Nam Đông Nam Á, ven xích đạo của Châu Phi, Tây Nam Ấn Độ, miền Nam Đông Nam Á, một phần miền Đông Trung Mỹ và Bắc Nam Mỹ, miền Nam Venezuela, Đông Nam và các thung lũng thấp bên trong Columbia, Tây Bắc Ecuador ....

 

4.2. Môi trường nhiệt đới 

Môi trường nhiệt đới có khí hậu vô cùng đặc trưng, nhiệt độ ở môi trường này thường rất cao, có năm sẽ có thời kì khô hạn từ 3 đến 9 tháng, có khi kéo dài hơn và biên độ nhiệt sẽ lớn hơn khi nó nằm ở vị trí gần chí tuyến. Nhiệt độ trung bình hằng năm ở môi trường nhiệt đới là 20° C, nhưng khi mặt trời lên đến đỉnh cao thì nhiệt độ sẽ tăng lên rất cao, có lượng mưa trung bình hàng năm của môi trường nhiệt đới từ 500 mm đến 1500 mm. 

 

4.3. Môi trường nhiệt đới gió mùa

Môi trường nhiệt đới gió mùa mang những đặc điểm chung với khí hậu môi trường nhiệt đới. Khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc đặc trưng bởi sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa theo mùa gió, thời tiết diễn biến thất thường hơn. Ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á, về mùa hạ có gió thổi từ Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, không khí vào mùa hạ thường mát mẻ và mưa lớn. Về mùa đông, gió mùa thổi từ lục địa ra, không khí khô và lạnh. 

Giống như khí hậu Xavan (khí hậu ẩm và khô nhiệt đới), khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình tháng trên 18° C. Biên độ nhiệt năm khoảng 8° C Một năm có hai mùa mưa, khô rõ rệt, lượng mưa trung bình năm khoảng 1000 - 1500 mm nhưng thay đổi tuỳ thuộc vào vị trí gần hay xa biển, vào sườn núi đón gió hay khuất gió. Thời tiết diễn biến thất thường. Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn và lượng mưa có năm ít, năm nhiều nên dễ gây ra hạn hán hay lụt lội. 

Khí hậu nhiệt đới gió mùa phổ biến ở Nam và Trung Mỹ. Tuy nhiên, khu vực Nam Á, Đông Nam Á, Châu Phi (đặc biệt là Tây và Trung Phi), Caribean, Bắc Mỹ và Úc cũng có khí hậu này. 

 

4.4. Môi trường hoang mạc 

Hoang mạc chiếm một diện tích khá lớn trên bề mặt Trái Đất, chủ yếu nằm dọc theo hai bên đường chí tuyến và giữa đại lục Á - Âu. Khí hậu ở đây hết sức khô hạn, khắc nghiệt. Nhiệt độ trung bình năm rất cao khoảng 40° C trên năm. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm rất lớn. Lượng mưa quanh năm rất ít (khoảng 250mm/ năm), thậm chí có nơi không có mưa. Do thiếu nước nên thực vật cằn cỗi, thưa thớt; động vật hiếm hoi, bề mặt thì nhiều cát sỏi nên có rất ít các loại sinh vật sinh sống, nghèo nàn và thưa thớt. Dân cư chỉ tập trung ở các ốc đảo là nơi có mạch nước ngầm lộ ra sát mặt đất.

>> Tham khảo: Kiểu môi trường nào sau đây không thuộc đới nóng? Địa lý lớp 7

 

5. Hoạt động sản xuất ở đới nóng 

Môi trường đới nóng phân hoá phong phú, làm cho hoạt động sản xuất nông nghiệp ở vùng nhiệt đới gió mùa, nhiệt đới gió mùa gió mùa và vùng xích đạo có những đặc thù khác nhau. Nhưng nhìn chung ở đới nóng, việc trồng trọt được tiến hành quanh năm, để tiết kiệm thời gian, công sức thì người dân luôn xen canh nhiều loại cây màu khác nhau. 

Trong điều kiện khí hậu nóng, mưa nhiều hoặc mưa tập trung chuyên sâu theo mùa, đất dễ bị rửa trôi hết chất dinh dưỡng, dễ úng nước hoặc xói mòn. Vì vậy, vấn đề bảo vệ rừng, trồng cây bao trùm đất và làm thuỷ lợi là vấn đề cấp bách được đề. 

Cây trồng chủ yếu ở môi tường đới nóng là nhiệt đới, ngoài ra những loại ngũ cốc khác và nhiều cây công nghiệp nhiệt đới gió mùa có giá trị xuất khẩu cao. Sự tăng trưởng của trồng trọt cũng đã góp thêm phần giúp cho việc chăn nuôi của dân cư ngày càng cải tổ.

Ở môi trường tự nhiên xích đạo ẩm, nhiệt độ và nhiệt độ cao, mưa nhiều rất thích hợp với sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, khí hậu nóng ẩm như vậy lại tạo điều kiện kèm theo cho những loại côn trùng nhỏ, sâu bọ, mầm bệnh tăng trưởng, gây hại cho cây xanh và vật nuôi. Từ đó, người đân phải lên kế hoạch xếp mùa vụ và lựa chọn những loại cây xanh bị chi phối bởi lượng mưa và chính sách mưa trong năm. 

 

6. Dân cư ở môi trường đới nóng

Đới nóng được báo cáo là khu vực tập trung chuyên sâu đông dân của quốc tế, chiếm hơn 50 % dân số quốc tế. Cụ thể thì dân cư tập trung chuyên sâu đông đúc ở một số ít nơi như: Khu vực Đông Nam Á, Nam Á, Tây Phi, Đông Nam Brasil …. Vốn có tỷ lệ dân số cao là lợi thế về nguồn lực lao động, tuy nhiên, việc ngày càng tăng dân số ngày càng cao thì khu vực đới nóng vẫn ở trong thực trạng bùng nổ dân số nghiêm trọng. 

Dân số đông, tăng nhanh ở đới nóng đã gây sức ép nặng nề lên sự tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội cũng như ảnh hưởng tác động đến tài nguyên môi trường tự nhiên ở những nước tuộc đới nóng. Vấn đề dân số hiện đang là mối quan tâm hàng đầu của các nước trong khu vực đới nóng. Nhiệm vụ cấp bách đặt ra bây giờ là bằng mọi cách để hạ tỷ lệ tăng dân, nâng cao đời sống, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Dưới đây là bài viết về nội dung Sự phân bổ của đới nóng trên bề mặt trái đất trong chương trình Địa lý lớp 7 do công ty Luật Minh Khuê sưu tầm và biên tập. Hy vọng nội dung hữu ích đối với bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!