Xâm phạm quyền của người biểu diễn có bị xử lý hình sự?

1. Người biểu diễn là gì?

Người biểu diễn là một trong những đối tượng vô cùng quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của mình. Nếu như hiểu một cách đơn giản hơn thì người biểu diễn là người thực hiện hoặc là người thể hiện một loạt các hành động, kỹ năng hoặc là sự sáng tạo với mục đích là nhằm giải trí, trình diễn nghệ thuật hoặc là giao tiếp với người khác. Người biểu diễn thì họ có thể biểu diễn trong nhiều lĩnh vực và hình thức khác nhau. 

Ví dụ: nghệ thuật biểu diễn thì có thể bao gồm các ngành nghệ thuật như là diễn xuất, nhảy múa, xiếc, hát, múa rối, biểu diễn nhạc cụ và nhiều hình thức khác

Vào ngày 1 tháng 12 năm 2006 thì chính phủ Việt Nam đã hoàn thành các thủ tục gia nhập và chính thức là thành việc của Công ước ROME về bảo hộ người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, tổ chức phát sóng. Tại Điều 3 của Công ước thì có đưa ra định nghĩa về người biểu diễn. Theo đó thì người biểu diễn là các diễn viên, ca sỹ, nhạc công, vũ công và các người khác nhập vui, hát, đọc, ngâm, trình bày hoặc biểu diễn khác các tác phẩm văn học, nghệ thuật. 

Bên cạnh đó thì tại khoản 1 Điều 16 của Luật sở hữu trí tuệ 2005 cũng ghi nhận những tổ chức cá nhân là người biểu diễn bao gồm có diễn viên, ca sĩ, nhạc công, vũ công và những người khác trình bày tác phẩm văn học, nghệ thuật. 

Như vậy thì người biểu diễn là người thực hiện biểu diễn các tác phẩm văn học nghệ thuật và các hoạt động khác nhằm là phục vụ cho người xem. Đem lại những giá trị nhất định cho cuộc sống như là giải trí. 

2. Quyền của người biểu diễn

Quyền của người biểu diễn là một trong những nội dung được quy định trong pháp luật về sở hữu trí tuệ. Theo đó thì quyền tác giải được quy định bởi Điều 19 của Nghị định 17/2023/NĐ-CP theo đó thì có quy định như sau về quyền tác giả. 

Đầu tiên đó là quyền sao chép trực tiếp cuộc biểu diễn đã được định hình trên các bản ghi âm, ghi hình theo quy định của pháp luật. Đây chính là quyền của chủ sở hữu quyền đối với các cuộc biểu diễn độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện việc tao ra các bản sao khác từ bản ghi âm, ghi hình đó. 

Ví dụ: Bà Lan khi thực hiện biểu diễn ca nhạc tại sân khấu và có được thực hiện ghi âm ghi hình theo quy định thì bà Lan có quyền thực hiện sao chép các cuộc biểu diễn này. 

Tiếp theo thì một quyền nữa của người biểu diễn đó là quyền sao chép gián tiếp cuộc biểu diễn đã được định hình trên bản ghi âm, ghi hình theo quy định. Đây là quyền của chủ sở hữu quyền đối với cuộc biểu diễn độc quyền thực hiện hoặc là cho phép người khác thực hiện việc tạo ra các bản sao khác mà không xuất phát từ bản ghi âm, ghi hình đó như là viễ sao chép từ chương trình phát sóng, mạng thông tin điện tử, mạng viễn thông, mạng internet và các hình thức tương tự khác được đưa ra theo quy định. 

Cuối cùng thì người biểu diễn có quyền truyền đạt đến công chúng cuộc biểu diễn chưa được định hình theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 và đây chính là quyền của chủ sở hữu quyền đối với cuộc biểu diễn độc quyền thực hiện hoặc là cho phép người khác thực hiện việc phổ biến cuộc biểu diễn chưa được định hình đến công chúng bằng bất kỳ một phương tiện kỹ thuật nào ra ngoài phát sóng. 

3. Các hành vi xâm phạm quyền của người biểu diễn. 

Theo quy định thì căn cứ theo quy định tại Điều 35 của Luật sở hữu trí tuệ 2005 thì các hành vi xâm phạm quyền của người biểu diễn thì bao gồm có các hành vi như sau:

- Hành vi chiếm đoạt quyền của người biểu diễn: Tức là người này có thực hiện các hành vi là nhằm chiếm đoạt quyền của người biểu diễn. Và làm cho người có quyền biểu diễn không thực hiện được quyền của họ. 

- Mạo danh người biểu diễn: Mạo danh người biểu diễn thì có thể hiểu đây là hành vi mà một người giả danh những người có quyền biểu diễn, những người hoạt động nghệ thuật để là thực hiện trình diễn. Việc biểu diễn này thì được thực hiện dựa trên danh tiếng ( sự nổi tiếng của người khác)

Ví dụ như là anh A mạo danh ca sĩ X đi biểu diễn ở hội chợ. Và giới thiệu mình là ca sĩ X làm cho mọi người lầm tưởng anh là X, làm ảnh hưởng đến danh tiếng của X thì khi đó thì A đang thực hiện hành vi vi phạm pháp luật và tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm mà sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật đưa ra sao cho phù hợp. 

- Thực hiện công bố, sản xuất và thực hiện phân phối cuộc biểu diễn đã được định hình mà không được phép của người biểu diễn. Tức là việc thực hiện các việc công bố hay sản xuất phân phối các cuộc biểu diễn của người biểu diễn mà không thực hiện việc là xin phép người biểu diễn thì là một trong những hành vi vi phạm quy định của pháp luật và cần được ngăn chặn và xử lý nghiêm minh để bảo vệ quyền của người biểu diễn.

- Hành vi mà thực hiện sửa chữa, cắt xén hay xuyên tạc cuộc biểu diện dưới bất kỳ hình thức nào mà có gây phương hại đến danh dự và uy tín của người biểu diễn. Hiện nay thì việc thực hiện cắt xén các nội dung đã được biểu diễn để tiến hành đăng tải trên các trang mạng xã hội thì là hoạt động quá quen thuộc và phổ biến. Tuy nhiên thì cần lưu ý rằng việc thực hiện sữa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc các cuộc biểu diễn làm phương hại đến danh dự uy tín của họ thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật đưa ra. 

- Thực hiện việc sao chép, trích ghép đối với cuộc biểu diễn đã được định hình mà không được phép của người biểu diễn. Tức là đối với những cuộc biểu diễn mà đã được định hình mà không có thực hiện việc xin phép của người biểu diễn thì khi đó thì sẽ không được phép là thực hiện sao chép, trích ghép. Mọi hành vi sao chép, trích ghép đều là hành vi vi phạm pháp luật.

- Phát sóng, phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng cuộc biểu diễn, bản sao cuộc biểu diễn đã được định hình khi biết hoặc có cơ sở để biết thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử đã bị dỡ bỏ hoặc đã bị thay đổi mà không được phép của chủ sở hữu.

4. Xâm phạm quyền của người biểu diễn thì có bị xử lý hình sự?

Xâm phạm quyền của người biểu diễn thì được xem là một trong những hành vi vi phạm pháp luật. Tùy thuộc vào hành vi vi phạm của người phạm tội thì có thể bị xử lý ở những mức độ khác nhau. Theo đó thì đối với những hành vi như là sao chép, phân phối mà không được phép của người biểu diễn thì có thể người thực hiện hành vi phạm vào tội xâm phạm quyền tác giả quyền liên quan. 

Ví dụ: Anh A không được phép của tác giả nhưng lại thực hiện việc là sao chép tác phẩm và thu lợi 60 triệu đồng thì có thể bị khởi kiện vào tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Khi đó thì anh A sẽ bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc là phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm

Tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi vi phạm thì có thể người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ hoặc là bị xử phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. 

Ví dụ như anh A, B và C có bàn bạc và cùng nhau thực hiện việc sao chép tác phẩm và với quy mô thương mại thì khi đó có thể đưa vào trường hợp là phạm tội có tổ chức. Thì khi này thì A, B, C có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc là bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm theo quy định của pháp luật đưa ra. 

Ngoài ra thì pháp nhân thương mại mà có hành vi vi phạm thì cũng sẽ bị xử lý theo quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015. 

Tham khảo thêm bài viết sau của Luật Minh Khuê: Quy định mới về quyền của người biểu diễn nhà xuất bản, tổ chức phát sóng? 

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để có thêm thông tin hữu ích nhất có thể.