1. Quy định về thu gom rác thải sinh hoạt như thế nào?
Theo quy định tại khoản 11 của Điều 3 trong Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, chất thải rắn sinh hoạt, hay còn được biết đến là rác thải sinh hoạt, được định nghĩa là chất thải rắn xuất hiện trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người. Với cơ sở này, theo Điều 77 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, quy định về quá trình thu gom rác thải sinh hoạt bao gồm các điểm sau đây:
[1] Ủy ban nhân dân ở các cấp sẽ chọn cơ sở thu gom rác thải sinh hoạt thông qua quá trình đấu thầu, theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Trong trường hợp không thể thực hiện đấu thầu, quy trình đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật.
[2] Các cơ sở thu gom rác thải sinh hoạt đều có quyền từ chối thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt từ các hộ gia đình hoặc cá nhân không thực hiện phân loại, không sử dụng bao bì theo quy định. Thông báo về việc từ chối này sẽ được gửi đến cơ quan có thẩm quyền để kiểm tra và xử lý theo quy định của pháp luật. Ngoại trừ trường hợp hộ gia đình hoặc cá nhân sử dụng bao bì rác thải sinh hoạt khác.
[3] Các cơ sở thu gom rác thải sinh hoạt phải chịu trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã, cộng đồng dân cư, và đại diện khu dân cư để xác định thời gian, địa điểm, tần suất, và tuyến thu gom rác thải sinh hoạt. Thông tin về quá trình này cần được công bố rộng rãi.
[4] Các cơ sở thu gom rác thải sinh hoạt phải sử dụng thiết bị và phương tiện được thiết kế phù hợp với từng loại rác thải sinh hoạt đã được phân loại. Đồng thời, chúng cần đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường, theo quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
[5] Chủ dự án đầu tư, chủ sở hữu, và ban quản lý các khu đô thị mới, chung cư cao tầng, cũng như tòa nhà văn phòng phải đảm bảo bố trí thiết bị và công trình lưu giữ rác thải sinh hoạt phù hợp với các loại chất thải. Ngoài ra, họ còn có trách nhiệm tổ chức quá trình thu gom rác thải sinh hoạt từ hộ gia đình và cá nhân, sau đó chuyển giao cho cơ sở thu gom và vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt. Điều này nhằm đảm bảo quy trình quản lý chất thải được thực hiện một cách hiệu quả và đồng bộ.
[6] Uỷ ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm về một số nhiệm vụ quan trọng. Đầu tiên, họ phải kiểm tra việc tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường trong quá trình thu gom rác thải sinh hoạt. Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cấp xã cũng có trách nhiệm xử lý hành vi vi phạm pháp luật về quản lý rác thải sinh hoạt theo thẩm quyền của mình. Họ cũng phải xem xét và giải quyết kiến nghị, phản ánh từ tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân liên quan đến việc thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt.
Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì và phối hợp với cơ sở thu gom và vận chuyển rác thải sinh hoạt, cộng đồng dân cư, và tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở để xác định thời gian, địa điểm, tần suất, và tuyến thu gom rác thải sinh hoạt. Họ cũng đảm nhận vai trò hướng dẫn hộ gia đình và cá nhân về cách chuyển giao rác thải sinh hoạt đúng quy định. Đồng thời, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn cộng đồng dân cư về việc giám sát và công khai các trường hợp không tuân thủ quy định về phân loại và thu gom rác thải sinh hoạt.
2. Hành vi thu gom rác thải sinh hoạt trái quy định bị xử lý như thế nào?
Chính phủ vừa công bố Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, chi tiết hóa các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Trong nghị định này, quy định rõ các mức xử phạt áp dụng đối với hành vi thu gom và thải rác thải không tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường.
Các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường tại các khu công cộng, đô thị, và khu dân cư, cũng như vận chuyển nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa gây ô nhiễm môi trường, đều bị xử phạt theo quy định tại Điều 25 của Nghị định. Trong đó, mức phạt cảnh cáo áp dụng đối với hành vi không niêm yết quy định về giữ gìn vệ sinh môi trường tại nơi công cộng.
Nếu có hành vi thu gom và thải rác thải không tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, các mức xử phạt cụ thể như sau:
- Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 150.000 đồng cho việc vứt, thải, bỏ đầu, mẩu, tàn thuốc lá không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng.
- Phạt tiền từ 150.000 đồng đến 250.000 đồng đối với hành vi vệ sinh cá nhân (tiểu tiện, đại tiện) không đúng nơi quy định.
- Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với việc vứt, thải, bỏ rác thải, đổ nước thải không đúng nơi quy định.
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi vứt rác thải trên vỉa hè, lòng đường hoặc vào hệ thống thoát nước thải đô thị; đổ nước thải không đúng quy định.
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với việc vận chuyển nguyên liệu, vật liệu không che chắn hoặc để rơi vãi ra môi trường trong khi tham gia giao thông.
- Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng đối với chủ đầu tư xây dựng khu đô thị, khu dân cư tập trung vi phạm về bảo vệ môi trường, như không có mạng lưới thoát nước mưa, nước thải riêng biệt; không có công trình vệ sinh nơi công cộng đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường; không có hệ thống thu gom, xử lý nước thải đồng bộ, phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt; không có thiết bị, phương tiện, địa điểm để phân loại tại nguồn, thu gom, lưu giữ chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với lượng, loại chất thải phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân trong khu dân cư tập trung; không đảm bảo diện tích cây xanh, mặt nước, không gian thoáng trong khu đô thị, khu dân cư tập trung theo quy định.
Ngoài những quy định trên, Nghị định cũng áp đặt mức phạt đối với hộ gia đình và cá nhân không thực hiện việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt, cũng như không sử dụng bao bì chứa chất thải rắn sinh hoạt theo quy định. Trong trường hợp này, mức phạt có thể lên đến từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Nghị định không chỉ tập trung vào hành vi vứt rác một cách không đúng quy định, mà còn quy định các mức phạt cụ thể đối với những hành vi như rò rỉ, thải hóa chất độc vào môi trường đất và nước, vi phạm quy định về đưa chất thải ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, cũng như hành vi cản trở quy trình quản lý của nhà nước, hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Đối với việc xử phạt vi phạm hành chính, Nghị định này cụ thể quy định thẩm quyền xử phạt của lực lượng Công an nhân dân trong lĩnh vực bảo vệ môi trường tại Điều 57. Điều cụ thể này được chi tiết hóa tại điểm c của Khoản 1 Điều 68, giúp rõ ràng hóa quy trình và thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực này.
3. Rác thải sinh hoạt được xử lý như thế nào theo quy định?
Theo quy định của Điều 78 trong Luật Bảo vệ môi trường 2020, quá trình xử lý rác thải sinh hoạt được thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:
- Nhà nước khuyến khích và thiết lập chính sách ưu đãi để hỗ trợ tổ chức và cá nhân tham gia đầu tư cung cấp dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Đồng thời, khuyến khích sự hợp tác trong việc xử lý rác thải sinh hoạt.
- Ủy ban nhân dân ở mọi cấp sẽ lựa chọn cơ sở xử lý rác thải sinh hoạt thông qua quy trình đấu thầu, tuân theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Trong trường hợp không thể chọn cơ sở bằng phương pháp đấu thầu, thì quy trình đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật.
- Các cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý rác thải sinh hoạt phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bảo vệ môi trường, theo quy định của Luật này. Không khuyến khích đầu tư vào các cơ sở chỉ phục vụ một đơn vị hành chính cấp xã.
- Quá trình xử lý rác thải sinh hoạt phải sử dụng công nghệ phù hợp và tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Chính phủ đặt ra lộ trình hạn chế việc sử dụng công nghệ chôn lấp trực tiếp để xử lý rác thải sinh hoạt.
- Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm ban hành tiêu chí về công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt và hướng dẫn mô hình xử lý rác thải sinh hoạt tại các khu đô thị và nông thôn.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm quy hoạch và bố trí quỹ đất cho khu xử lý rác thải sinh hoạt. Họ phải đảm bảo cung cấp đất kịp thời để triển khai xây dựng và vận hành các khu xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Ngoài ra, họ cũng phải bố trí kinh phí để đầu tư xây dựng và vận hành hệ thống thu gom, lưu giữ, trung chuyển, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt, cũng như hệ thống các công trình, biện pháp, và thiết bị công cộng phục vụ quản lý rác thải sinh hoạt.
Bài viết liên quan: Thu gom, vận chuyển, xử lý, thải rác thải sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp không đúng quy định thì bị xử phạt như thế nào?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn về pháp luật của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
