​ Quy định về đình chỉ, không công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư

Trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư, việc tuân thủ đúng các nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả kinh tế là yêu cầu hết sức quan trọng nhằm bảo đảm lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực, đáp ứng tốt các yêu cầu của dự án. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quá trình lựa chọn nhà đầu tư có thể phát sinh sai phạm, vi phạm quy định của pháp luật hoặc xuất hiện những yếu tố làm ảnh hưởng đến tính khách quan và hợp pháp của kết quả lựa chọn. Khi đó, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp như đình chỉ quá trình lựa chọn nhà đầu tư hoặc không công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư. Những quy định này được đặt ra nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đồng thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội và của các chủ thể tham gia vào quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

1. Nhà thầu là gì?

Theo khoản 26 Điều 4 Luật đấu thầu 2023, Nhà thầu là tổ chức, cá nhân hoặc sự kết hợp giữa các tổ chức với nhau hoặc giữa các cá nhân với nhau tham gia vào hoạt động đấu thầu nhằm cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc thực hiện các công việc theo yêu cầu của gói thầu.

Khi tham gia đấu thầu, nhà thầu đứng tên trong hồ sơ dự thầu, trực tiếp tham gia quá trình dự thầu và có trách nhiệm ký kết cũng như thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn trúng thầu. Việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện thông qua các hình thức đấu thầu theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Nhà thầu có thể tham gia dự thầu với tư cách là nhà thầu độc lập hoặc nhà thầu liên danh. Trong trường hợp tham gia với tư cách độc lập, nhà thầu tự mình chịu trách nhiệm toàn bộ đối với việc chuẩn bị hồ sơ dự thầu, thực hiện các cam kết trong hồ sơ dự thầu và thực hiện hợp đồng sau khi trúng thầu. Nhà thầu phải đáp ứng các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, tài chính và kỹ thuật theo quy định của hồ sơ mời thầu và các quy định pháp luật có liên quan.

Bên cạnh đó, nhà thầu cũng có thể tham gia dự thầu theo hình thức liên danh, tức là nhiều tổ chức hoặc cá nhân cùng hợp tác với nhau để tham gia một gói thầu. Việc liên danh thường được thực hiện trong những trường hợp gói thầu có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc đòi hỏi sự kết hợp về năng lực, kinh nghiệm và nguồn lực của nhiều đơn vị khác nhau. Trong trường hợp này, các thành viên liên danh phải ký kết thỏa thuận liên danh để xác định rõ quyền và nghĩa vụ của từng thành viên khi tham gia dự thầu.

Thỏa thuận liên danh phải quy định cụ thể trách nhiệm của thành viên đứng đầu liên danh, đồng thời xác định trách nhiệm chung và trách nhiệm riêng của từng thành viên trong việc thực hiện toàn bộ phạm vi công việc của gói thầu. Thành viên đứng đầu liên danh thường có vai trò đại diện cho các thành viên còn lại trong việc giao dịch với bên mời thầu, nộp hồ sơ dự thầu, tham gia thương thảo hợp đồng và phối hợp trong quá trình thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, tất cả các thành viên trong liên danh đều phải chịu trách nhiệm đối với phần công việc mà mình đảm nhận cũng như trách nhiệm chung đối với việc thực hiện gói thầu theo nội dung đã cam kết.

Quy định về nhà thầu và hình thức liên danh nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân có thể kết hợp năng lực và nguồn lực để tham gia đấu thầu, đồng thời bảo đảm việc thực hiện gói thầu được phân công rõ ràng, minh bạch và hiệu quả. Điều này góp phần nâng cao chất lượng thực hiện các dự án, gói thầu cũng như bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật về đấu thầu.

2. Nhà đầu tư là gì? 

Theo khoản 25 Điều 4 Luật đấu thầu 2023, Nhà đầu tư là tổ chức hoặc cá nhân tham gia vào quá trình đấu thầu để được lựa chọn thực hiện dự án đầu tư kinh doanh. Khi tham gia đấu thầu, nhà đầu tư đứng tên trong hồ sơ dự thầu, trực tiếp tham dự quá trình lựa chọn và chịu trách nhiệm ký kết cũng như thực hiện hợp đồng dự án nếu được lựa chọn trúng thầu. Việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện theo các quy định của pháp luật về đấu thầu nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả trong việc lựa chọn chủ thể thực hiện dự án.

Nhà đầu tư có thể tham gia dự thầu với tư cách nhà đầu tư độc lập hoặc nhà đầu tư liên danh. Trường hợp nhà đầu tư tham gia với tư cách độc lập thì tổ chức hoặc cá nhân đó tự mình chuẩn bị hồ sơ dự thầu, trực tiếp chịu trách nhiệm về các cam kết đã đưa ra trong hồ sơ dự thầu và thực hiện toàn bộ nghĩa vụ liên quan đến việc triển khai dự án sau khi được lựa chọn.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng có thể tham gia dự thầu theo hình thức liên danh, tức là sự hợp tác giữa hai hoặc nhiều tổ chức, cá nhân cùng tham gia thực hiện một dự án đầu tư kinh doanh. Việc liên danh thường được áp dụng đối với các dự án có quy mô lớn, yêu cầu về năng lực tài chính, kinh nghiệm quản lý hoặc công nghệ cao, mà một nhà đầu tư riêng lẻ khó có thể đáp ứng đầy đủ. Trong trường hợp này, các thành viên trong liên danh sẽ thỏa thuận với nhau về việc phân chia trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ trong quá trình tham gia đấu thầu cũng như trong quá trình thực hiện dự án nếu được lựa chọn.

Thông qua quy định về nhà đầu tư và các hình thức tham gia đấu thầu của nhà đầu tư, pháp luật tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân có năng lực được tham gia vào các dự án đầu tư kinh doanh, đồng thời bảo đảm rằng việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện một cách khách quan, minh bạch và phù hợp với yêu cầu của từng dự án. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, sử dụng nguồn lực hợp lý và thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội.

3. Quy định về đình chỉ, không công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư 

Theo khoản 1 điều 18 Luật đầu tư 2023, Khi có bằng chứng tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đấu thầu có hành vi quy định tại Điều 16 Luật này hoặc hành vi vi phạm quy định của pháp luật có liên quan dẫn đến không bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế hoặc làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư thì người có thẩm quyền thực hiện một hoặc một số biện pháp sau đây:

- Đình chỉ cuộc thầu để tạm dừng các hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư nhằm khắc phục ngay vi phạm đã xảy ra. Đình chỉ cuộc thầu được thực hiện trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư cho đến trước khi phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư;

Đây là biện pháp tạm thời nhằm dừng lại quá trình lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm. Việc đình chỉ cuộc thầu giúp các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và xử lý vi phạm trước khi quá trình đấu thầu tiếp tục được thực hiện. Biện pháp này chỉ được áp dụng trong giai đoạn tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư và trước thời điểm phê duyệt kết quả lựa chọn.

- Không công nhận kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư và quá trình thực hiện hợp đồng;

Trong trường hợp phát hiện kết quả lựa chọn nhà thầu hoặc nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi các hành vi vi phạm, người có thẩm quyền có thể quyết định không công nhận kết quả lựa chọn đó. Việc không công nhận kết quả có thể được áp dụng không chỉ trong giai đoạn tổ chức lựa chọn mà còn trong quá trình thực hiện hợp đồng nếu phát hiện sai phạm liên quan đến quá trình đấu thầu.

- Xử lý vi phạm trong đấu thầu theo quy định tại Điều 87 của Luật này.

Ngoài các biện pháp trên, các tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm còn phải chịu các hình thức xử lý theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Việc xử lý có thể bao gồm các biện pháp như xử phạt vi phạm hành chính, cấm tham gia hoạt động đấu thầu trong một thời gian nhất định, hoặc các hình thức xử lý khác theo quy định của pháp luật. Các biện pháp này nhằm răn đe, phòng ngừa vi phạm và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật trong hoạt động đấu thầu.

Lưu ý: Văn bản đình chỉ, không công nhận kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư phải nêu rõ lý do, nội dung, biện pháp và thời gian khắc phục vi phạm về đấu thầu.

4. Việc xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu được thực hiện như thế nào?

4.1. Hình thức xử lý đối với tổ chức, cá nhân vi phạm

Theo khoản 1 Điều 87 Luật đầu tư 2023, Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm các quy định của pháp luật về đấu thầu sẽ phải chịu các hình thức xử lý theo quy định của pháp luật hiện hành. Tùy thuộc vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, người vi phạm có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý khác nhau. Cụ thể, đối với những vi phạm có mức độ nhẹ hoặc chưa gây hậu quả nghiêm trọng, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định của cơ quan, đơn vị quản lý hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định của pháp luật về xử phạt trong lĩnh vực đấu thầu.

Trong trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến tính minh bạch, công bằng trong hoạt động đấu thầu hoặc gây thiệt hại cho Nhà nước, tổ chức, cá nhân khác, thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi gian lận, thông thầu, can thiệp trái pháp luật hoặc các hành vi vi phạm khác trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

Ngoài các hình thức xử lý nêu trên, trong trường hợp hành vi vi phạm gây ra thiệt hại về tài sản hoặc lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân khác thì tổ chức, cá nhân vi phạm còn có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Việc bồi thường nhằm khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan trong hoạt động đấu thầu.

Như vậy, việc xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đấu thầu được thực hiện nghiêm minh và theo đúng quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả trong quá trình tổ chức đấu thầu, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn của Nhà nước và xã hội.

4.2. Hình thức cấm tham gia hoạt động đấu thầu

Theo khoản 2 Điều 87 Luật đầu tư 2023, Ngoài việc bị xử lý theo quy định tại khoản 1 Điều này, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, tổ chức, cá nhân thực hiện các hành vi bị cấm theo quy định của Luật này còn có thể bị áp dụng biện pháp cấm tham gia hoạt động đấu thầu trong một khoảng thời gian nhất định. Thời hạn cấm tham gia hoạt động đấu thầu được xác định từ 06 tháng đến 05 năm, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm cũng như ảnh hưởng của hành vi đó đối với tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hoạt động đấu thầu.

Biện pháp cấm tham gia hoạt động đấu thầu được áp dụng nhằm tăng cường tính răn đe, phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đấu thầu, đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các tổ chức, cá nhân tham gia. Trong thời gian bị cấm, tổ chức, cá nhân vi phạm không được tham gia bất kỳ hoạt động đấu thầu nào thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về đấu thầu.

Việc quyết định thời hạn cấm tham gia hoạt động đấu thầu phải căn cứ vào kết quả xác minh, làm rõ hành vi vi phạm, mức độ thiệt hại gây ra cũng như các tình tiết liên quan khác theo quy định của pháp luật. Quy định này góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu, đồng thời bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và cá nhân có liên quan.

4.3. Thẩm quyền quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu

Theo khoản 3 Điều 87 Luật đầu tư 2023 sửa đổi bởi Khoản 53 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Thẩm quyền quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu được quy định như sau:

- Người có thẩm quyền cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các dự án, dự án đầu tư kinh doanh, dự toán mua sắm trong phạm vi quản lý của mình;

Quy định này xác định người có thẩm quyền của dự án hoặc hoạt động mua sắm có quyền quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong phạm vi các dự án, dự án đầu tư kinh doanh hoặc dự toán mua sắm mà mình trực tiếp quản lý. Người có thẩm quyền ở đây thường là người đứng đầu cơ quan, đơn vị hoặc người được giao quyền phê duyệt dự án, kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Việc trao thẩm quyền này nhằm bảo đảm cơ quan trực tiếp quản lý dự án có thể chủ động xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trong quá trình đấu thầu, góp phần bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hoạt động đấu thầu trong phạm vi quản lý của mình.

- Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấm tham gia hoạt động đấu thầu trong phạm vi quản lý của Bộ, ngành, địa phương;

Quy định này xác định thẩm quyền của các cơ quan quản lý nhà nước ở cấp Bộ, ngành và địa phương trong việc quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm. Theo đó, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các cơ quan khác ở Trung ương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền ban hành quyết định cấm tham gia đấu thầu trong toàn bộ phạm vi quản lý của Bộ, ngành hoặc địa phương mình. Điều này giúp tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm rằng các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm nghiêm trọng sẽ không tiếp tục tham gia các hoạt động đấu thầu khác thuộc cùng lĩnh vực hoặc địa bàn quản lý.

- Bộ trưởng Bộ Tài chính cấm tham gia hoạt động đấu thầu trong phạm vi quản lý của Bộ và trên phạm vi toàn quốc.

Quy định này xác định thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Tài chính với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính có quyền quyết định cấm tham gia hoạt động đấu thầu không chỉ trong phạm vi quản lý của Bộ mà còn trên phạm vi toàn quốc. Đây là thẩm quyền có phạm vi rộng nhất, được áp dụng trong các trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, duy trì sự minh bạch, công bằng và cạnh tranh lành mạnh trong hệ thống đấu thầu trên cả nước, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu.

Kết luận

Quy định về đình chỉ và không công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hợp pháp của hoạt động lựa chọn nhà đầu tư. Khi phát hiện những sai phạm hoặc những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính khách quan của quá trình lựa chọn, việc áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời sẽ giúp ngăn chặn những hậu quả có thể xảy ra và bảo vệ lợi ích chung. Đồng thời, các quy định này cũng góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia vào quá trình lựa chọn nhà đầu tư, từ đó tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, lành mạnh và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn hiện nay.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.