Ai được cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn?

1. Đối tượng được cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn

Căn cứ vào quy định của Khoản 2, Điều 2 của Nghị định 55/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Khoản 1, Điều 1 Nghị định 116/2018/NĐ-CP), người và tổ chức được cấp vốn để phát triển nông nghiệp, nông thôn bao gồm những đối tượng sau:

- Cá nhân cư trú tại vùng nông thôn hoặc thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là chủ trang trại.

- Pháp nhân, gồm có:

+ Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động tại vùng nông thôn hoặc tham gia vào sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.

+ Doanh nghiệp thực hiện sản xuất kinh doanh tại vùng nông thôn, trừ các loại doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, doanh nghiệp khai thác mỏ, các đơn vị sản xuất điện và doanh nghiệp không thuộc diện quy định tại mục (iii) Điều này, trong các khu công nghiệp, khu chế xuất.

+ Doanh nghiệp cung cấp vật tư nông nghiệp đầu vào cho sản xuất nông nghiệp và các doanh nghiệp sản xuất, thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm, phụ phẩm nông nghiệp.

Đồng thời, theo quy định của Điều 4 trong Nghị định 55/2015/NĐ-CP, các lĩnh vực được ưu tiên cho vay nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp và nông thôn bao gồm:

- Cung cấp vốn cho các chi phí phát sinh liên quan đến quá trình sản xuất kinh doanh sản phẩm nông nghiệp, từ khâu sản xuất đến thu mua, chế biến và tiêu thụ.

- Hỗ trợ tài chính cho sản xuất công nghiệp, thương mại và cung ứng các dịch vụ trên địa bàn nông thôn.

- Cung cấp vốn để sản xuất giống trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, trồng rừng và cung ứng các sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ quá trình sản xuất nông nghiệp.

- Đầu tư vốn phát triển ngành nghề tại khu vực nông thôn.

- Hỗ trợ tài chính cho Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

- Cung cấp vốn cho các nhu cầu phục vụ đời sống của cư dân trên địa bàn nông thôn.

- Hỗ trợ tài chính theo các chương trình kinh tế liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn được Chính phủ xác định.

Như vậy trên đây là những đối tượng tham gia các lĩnh vực được quy định tại Điều 4 Nghị định 55/2015/NĐ-CP, có thể được hỗ trợ vốn để thúc đẩy phát triển nông nghiệp và nông thôn, đồng thời đóng góp vào quá trình xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng cuộc sống của cư dân nông thôn.

2. Nguyên tắc thực hiện cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn

Theo quy định của Điều 5 trong Nghị định 55/2015/NĐ-CP, nguyên tắc cho vay được xác định như sau:

- Tổ chức tín dụng thực hiện việc cho vay đối với khách hàng theo hướng dẫn của Nghị định này. Những điều khoản không được chỉ định trong Nghị định này sẽ được tổ chức tín dụng áp dụng theo quy định của pháp luật hiện hành về việc cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng.

- Khách hàng được tổ chức tín dụng cho vay mà không cần tài sản bảo đảm theo quy định tại các Điều 9, 14 và 15 của Nghị định này. Trong trường hợp khách hàng có nhu cầu vay vượt quy mô không có tài sản bảo đảm theo các quy định nêu trên, phần vay vượt này sẽ được thực hiện theo quy định hiện hành của tổ chức tín dụng đối với khách hàng.

Do đó, việc cung cấp vốn cho phát triển nông nghiệp, nông thôn sẽ tuân thủ các nguyên tắc quy định tại Điều 5 như trên.

3. Quy định về mức cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn

Theo quy định tại Điều 8 của Nghị định 55/2015/NĐ-CP về mức và phương thức cho vay, có các điều sau:

- Tổ chức tín dụng và khách hàng sẽ đạt thoả thuận về mức cho vay, tuân theo các quy định của pháp luật.

- Dựa trên kế hoạch sản xuất kinh doanh, dự án, và mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng, tổ chức tín dụng và khách hàng sẽ thỏa thuận về phương thức và quy trình thủ tục cho vay phù hợp. Điều này bao gồm việc tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách hàng, như cho vay theo chu kỳ, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo từng lần, và các phương thức cho vay khác, tuân theo quy định của pháp luật.

- Tổ chức tín dụng có thể giao ủy thác cho các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện một hoặc một số khâu của quy trình tín dụng khi cung cấp vay cho khách hàng. Việc ủy thác và nhận ủy thác phải tuân theo quy định của pháp luật đang có hiệu lực.

Do đó, quy trình thoả thuận mức và phương thức cho vay sẽ tuân thủ quy định của pháp luật, được thực hiện thông qua sự đồng thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng.

4. Quy định về lãi suất cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn

Dựa trên Điều 10 của Nghị định 55/2015/NĐ-CP về lãi suất cho vay, nội dung được quy định như sau:

- Lãi suất cho vay, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp và nông thôn, sẽ được thỏa thuận giữa khách hàng và tổ chức tín dụng, đảm bảo tuân theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại mỗi giai đoạn thời kỳ cụ thể.

- Trong trường hợp các chương trình tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn được thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ, mức lãi suất và cách thức hỗ trợ sẽ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

- Đối với các khoản vay trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn từ nguồn vốn của Chính phủ hoặc từ các tổ chức, cá nhân ủy thác, mức lãi suất sẽ được áp dụng theo quy định của Chính phủ hoặc theo thoả thuận giữa bên vay và bên ủy thác.

Tóm lại, lãi suất cho vay trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp, nông thôn sẽ được điều chỉnh thông qua thỏa thuận giữa khách hàng và tổ chức tín dụng, tuân theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo từng giai đoạn thời kỳ.

5. Tình hình tín dụng vào nông nghiệp, nông thôn

Trong suốt một thời gian dài, Chính phủ đã tập trung quan tâm đặc biệt đến Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển nông thôn mới, và trong khuôn khổ này, các chính sách tín dụng liên tục được điều chỉnh nhằm kích thích và khai thác nguồn vốn chảy vào lĩnh vực này. Một ví dụ tiêu biểu là Nghị định số 55/2015/NĐ-CP (NĐ 55) của Chính phủ, thay thế cho Nghị định số 41 ngày 12/4/2010 và Nghị định số 67/2014/NĐ-CP, đề cập đến chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Trong NĐ 55, nhiều điểm đã được mở rộng và thay đổi về chính sách tín dụng so với trước, như việc mở rộng đối tượng vay vốn và tăng mức cho vay không có tài sản đảm bảo lên đến 100 triệu đồng, so với chỉ 50 triệu đồng theo quy định trước đây. Đặc biệt, nghị định này còn cho phép một số hộ nông dân trong các lĩnh vực đặc thù như khai thác và nuôi trồng thủy sản vay không có tài sản đảm bảo lên đến 500 triệu đồng. Hơn nữa, NĐ 55 cũng đề cập đến việc xử lý rủi ro trong việc cho vay hộ gia đình, và tổ chức tín dụng được quyền xem xét cơ cấu lại nợ và thực hiện vay mới mà không phụ thuộc vào nợ cũ. Trong trường hợp rủi ro xảy ra trên diện rộng, có thể áp dụng việc khoanh nợ tối đa lên đến 2 năm.

Tuy nhiên, việc mở rộng cánh cửa tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn vẫn gặp nhiều khó khăn và vướng mắc, xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thủ tục cho vay phức tạp, các tài sản đảm bảo chủ yếu là đất đai, vấn đề về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và khó khăn trong việc tiếp cận tài sản khi nợ xấu phát sinh. Những thách thức này thường tạo ra rắc rối cho ngân hàng, đặc biệt là khi giá trị tài sản, mặc dù lớn, nhưng xây dựng trên đất canh tác và không thể sử dụng làm tài sản đảm bảo. Ngoài ra, các tổ chức tín dụng vẫn giữ tâm lý ngại khi cho vay trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn do đây là lĩnh vực có lợi nhuận thấp, nhiều rủi ro, và các mô hình kinh doanh thường chưa hiệu quả, dẫn đến khó khăn trong việc xét duyệt các khoản vay. Hơn nữa, các khoản vay trong lĩnh vực nông nghiệp thường là nhỏ lẻ, nhưng chi phí hoạt động tín dụng lại khá cao. Trong khi đó, ở Việt Nam, có quá nhiều định chế tài chính (ĐCTC) được thiết lập với mục đích sử dụng nguồn vốn rẻ từ Nhà nước theo hướng "kết hợp chính sách an sinh xã hội với tín dụng theo cơ chế thị trường," nhằm cung cấp tín dụng cho các khu vực yếu thế, hoạt động giảm nghèo, xoá đói, hỗ trợ phát triển nông thôn, và phát triển khu vực xuất nhập khẩu. Các tổ chức như Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB), cùng với nhiều ngân hàng có cổ phần nhà nước chiếm tỷ lệ áp đảo, và Ngân hàng Hợp tác và Phát triển, cũng như nhiều loại quỹ khác nhau được thành lập bởi các cơ quan Nhà nước, đã tạo ra một môi trường tài chính phức tạp, không phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế cho các loại ĐCTC khác nhau trong cơ chế thị trường. Sự đan xen giữa chính sách và thị trường này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc lợi dụng của một số đối tượng.

Bài viết liên quan: Vai trò của vốn tín dụng dành cho phát triển nông nghiệp và nông thôn?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!