Ai là người lập kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm?

1. Quy định pháp luật

Kế hoạch tài chính - ngân hàng nhà nước 3 năm là một kế hoạch chi tiết và toàn diện được thực hiện theo chu kỳ ba năm bao gồm năm dự toán ngân sách cùng hai năm tiếp theo. Nó phản ánh mục tiêu và định hướng phát triển kinh tế - xã hội và tài chính trong cả năm và 5 năm tới, đồng thời cập nhật dự báo trong khoảng thời gian 3 năm kế hoạch. Kế hoạch này cung cấp khung cơ bản về cân đối ngân sách nhà nước và giới hạn các khoản chi cho các cơ quan, bộ, đơn vị và địa phương trong suốt 3 năm dựa trên sự phát triển kinh tế - xã hội và tài chính hiện tại.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm lập và tổng hợp kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm cấp quốc gia đưa ra báo cáo cho Chính phủ và Quốc hội để thảo luận và thông qua dự toán ngân sách nhà nước hàng năm. Tương tự, các Sở Tài chính và Sở kế hoạch ở cấp tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương cũng như việc cung cấp báo cáo tương tự cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh để quyết định về dự toán ngân sách địa phương hàng năm.

Các Bộ, cơ quan Trung ương và các cơ quan đơn vị cấp I ở cấp tỉnh cùng tham gia vào quá trình lập kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 3 năm đảm bảo sự phù hợp với các quy định về cân đối ngân sách quản lý nợ công và các nguyên tắc khác được quy định trong luật Ngân sách nhà nước và Luật Quản lý nợ công.

Theo quy định tại Điều 43 của Luật Ngân sách nhà nước 2015 quy định về kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm (gọi tắt là kế hoạch 3 năm) được thiết lập dưới dạng cuối chiếu cho một khoảng thời gian kéo dài 3 năm.

Kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm là một kế hoạch chi tiết được lập ra hàng năm để quản lý tài chính và ngân sách nhà nước trong suốt giai đoạn 03 năm dựa trên cơ sở của kế hoạch tài chính 05 năm. Kế hoạch này được cấp quốc gia và cấp tỉnh/ thành phố trực thuộc trung ương.

Nó tập trung vào việc dự báo các chỉ tiêu kinh tế quan trọng nhằm xác định chính sách ngân sách cần thiết dự báo số thu và chi cũng như cơ cấu của chúng, đặc biệt là việc xác định các nguyên tắc cân đối ngân sách và ưu tiên phân bổ nguồn lực. Kế hoạch cũng bao gồm dự báo về số bội chi ngân sách định rõ các nguyên tắc cân đối ngân sách và thứ tự ưu tiên cho các lĩnh vực và nhiệm vụ chi tiêu.

Các cơ quan chính phủ cấp trung ương và tỉnh lập kế hoạch này với các mục tiêu, nhiệm vụ, chế độ và chính sách cụ thể cho từng đối tượng ngành, cơ quan hoặc đơn vị. Họ dựa vào các nguồn lực tài chính, xác định số thu được giao quản lý và yêu cầu chi ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ cụ thể. Các cơ quan cũng phải xác định và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên cho các hoạt động và chính sách đồng thời đề xuất các giải pháp để cân đối nhu cầu chi ngân sách và trần chi tiêu trong thời gian 03 năm. 

Các bộ, cơ quan chủ trì phối hợp với nhau để tổng hợp kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm bao gồm cả kế hoạch quốc gia và địa phương, báo cáo chúng cho các cơ quan lãnh đạo để thảo luận và phê duyệt.

2. Trách nhiệm lập kế hoạch 3 năm

Theo quy định của pháp luật căn cứ tại Điều 12 Nghị định 45 năm 2017 Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết về trách nhiệm lập kế hoạch 03 năm cụ thể như sau:

Bộ Tài chính đóng vai trò chủ trì và phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư để tổng hợp kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm cấp quốc gia. Bản tổng hợp này sau đó được trình bày trước Chính phủ nhằm cung cấp thông tin cho Quốc hội xem xét và thông qua dự toán ngân sách nhà nước cũng như phương án phân bổ ngân sách trung ương hàng năm.

- Tại cấp tỉnh, Sở Tài chính chịu trách nhiệm chủ trì và phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư lập kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm cho tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Kế hoạch này được báo cáo trước ủy ban nhân dân cấp tỉnh và sau đó trình Hội đồng nhân cùng cấp để thảo luận, xem xét và thông qua dự toán ngân sách cũng như phương án phân bổ ngân sách địa phương hàng năm.

- Các bộ, cơ quan trung ương và các đơn vị dự toán cấp I ở cấp tỉnh lập kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm cho phạm vi quản lý của mình. Sau khi hoàn thành thì các kế hoạch này sẽ được gửi đến cơ quan tài chính, kế hoạch và đầu tư cùng cấp để tổng hợp và đưa vào quá trình tổng hợp kế hoạch toàn ngành.

Như vậy, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm quốc gia báo cáo Chính phủ trình Quốc hội để tham gia khi thảo luận, xem xét, thông qua dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương hằng năm.

3. Quy trình lập kế hoạch 3 năm

Mỗi năm theo quy trình lập kế hoạch tài chính và ngân sách của nhà nước thì cơ quan tài chính và kế hoạch đầu tư sẽ tiếp tục nhiệm vụ của mình. Đầu tiên, căn cứ vào báo cáo về kế hoạch tài chính và ngân sách nhà nước 03 năm trước đó cũng như dự báo và khả năng thực hiện ngân sách trong năm hiện tại, các bộ, cơ quan, đơn vị và địa phương sẽ tiến hành rà soát và đánh giá mức độ phù hợp của kế hoạch đã được báo cáo. Những thông tin này sẽ được gửi đến cơ quan tài chính và kế hoạch đầu tư để xem xét và xác định trần chi ngân sách cho thời gian tiếp theo.

Nội dung của báo cáo sẽ bao gồm:

- Xác định nhu cầu chi tiêu của từng năm trong giai đoạn 03 năm tiếp theo cho các bộ, cơ quan và địa phương, chi tiết từ chi tiêu cơ sở đến chi tiêu mới và cơ cấu chi tiêu vào các lĩnh vực khác nhau như chi phí đầu tư phát triển chi thường xuyên và các lĩnh vực khác theo quy định.

- Dự kiến các biện pháp nhằm đảm bảo nguồn lực đáp ứng nhu cầu chi tiêu đã xác định theo thứ tự ưu tiên nhằm phù hợp với từng nguồn thu và ngân sách nhà nước.

- Đề xuất về kiến nghị về việc điều chỉnh, bổ sung cơ chế, chính sách và nguồn lực tài chính và ngân sách nhà nước .

Ngoài ra, hàng năm thì dựa trên kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và kế hoạch tài chính 05 năm thì các kết quả đã đạt được và dự báo trong thời gian 03 năm kế hoạch tiếp theo thì các bộ, cơ quan, đơn vị và địa phương cũng báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch tài chính và ngân sách nhà nước 03 năm. Cơ quan tài chính và kế hoạch đầu tư sẽ phối hợp để xác định trần chi ngân sách cho từng đơn vị và đề xuất các số bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương trong giai đoạn 03 năm tiếp theo.

Trong trường hợp nhu cầu chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của nhà nước, các cơ quan tài chính và kế hoạch đầu tư có thể yêu cầu sự phối hợp từ các đơn vị liên quan để tìm kiếm các nguồn lực ngoài ngân sách điều chỉnh thứ tự ưu tiên của các chi tiêu hoặc thay đổi mức trần chi ngân sách đã được thông báo để đảm bảo việc thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ được giao một cách cân đối. Thời gian làm việc của các cơ quan tài chính, kế hoạch và đầu tư với các đơn vị địa phương sẽ được định rõ và trùng khớp với quy trình thảo luận về dự toán ngân sách nhà nước hàng năm.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Quy định chung về kế hoạch tài chính 05 năm

Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Ai là người lập kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm. Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.