1. Phải ban hành Thông tư hướng dẫn xây dựng dự toán ngân sách nhà nước trước 01/6/2024?
Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 163/2016/NĐ-CP và Điều 44 Luật Ngân sách nhà nước 2015 thì trước ngày 01 tháng 6 hàng năm, Bộ Tài chính thực hiện một loạt các hoạt động quan trọng để đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách nhà nước. Cụ thể, Bộ Tài chính thực hiện các bước sau đây:
- Ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết về quy trình xây dựng dự toán ngân sách nhà nước cho năm tiếp theo. Bằng cách này, Bộ Tài chính không chỉ tạo ra hệ thống hướng dẫn rõ ràng mà còn đảm bảo tính minh bạch và sự chuẩn bị chặt chẽ cho quá trình lập dự toán.
- Tiến hành thông báo số kiểm tra về dự toán ngân sách, bao gồm cả tổng mức và từng khoản thu, chi ngân sách. Thông báo này chứa đựng thông tin chi tiết về dự trữ quốc gia, cũng như từng lĩnh vực chi ngân sách thường xuyên cho năm sau đối với từng bộ, cơ quan ngang bộ, và các tổ chức thuộc Chính phủ.
- Cung cấp thông báo số kiểm tra chi tiết về dự toán chi ngân sách thường xuyên theo từng lĩnh vực của từng chương trình mục tiêu quốc gia và chương trình mục tiêu. Thông tin này sẽ bao gồm từng bộ, cơ quan quản lý chương trình mục tiêu quốc gia, và chương trình mục tiêu.
- Thực hiện thông báo số kiểm tra về dự toán tổng số thu ngân sách nhà nước, tổng số chi ngân sách địa phương, và một số lĩnh vực chi quan trọng đối với từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Qua đó, Bộ Tài chính không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan mà còn giúp tăng cường sự quản lý và định hình chiến lược về nguồn thu và chi ngân sách.
=> Trong trường hợp quan trọng chuẩn bị cho năm tiếp theo, Bộ Tài chính phải thực hiện trước ngày 1/6/2024, sẽ chính thức ban hành Thông tư hướng dẫn về quy trình xây dựng dự toán ngân sách nhà nước cho năm 2025. Điều này không chỉ là một bước quan trọng mà còn là sự cam kết mạnh mẽ đối với quá trình quản lý tài chính quốc gia, nhằm đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong việc lập kế hoạch ngân sách quan trọng này.
Thông qua việc ban hành Thông tư này, Bộ Tài chính không chỉ tập trung vào việc tạo ra hướng dẫn chi tiết về quá trình xây dựng dự toán, mà còn hỗ trợ các bộ, cơ quan ngang bộ, và đặc biệt là các đơn vị thuộc Chính phủ để có cái nhìn rõ ràng và chi tiết về các khoản thu, chi ngân sách, từ dự trữ quốc gia đến từng lĩnh vực chi tiêu cụ thể. Bên cạnh việc ban hành Thông tư quan trọng về xây dựng dự toán ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính còn đặt ra một bước tiến quan trọng khác, đó là việc thông báo số kiểm tra về dự toán các khoản chi tiêu quan trọng sau:
+ Kiểm tra Ngân sách toàn diện: Bộ Tài chính sẽ tiến hành thông báo chi tiết về ngân sách, bao gồm tổng mức và từng khoản thu, chi ngân sách liên quan đến dự trữ quốc gia. Ngoài ra, thông báo sẽ phân tích chi tiết từng lĩnh vực chi ngân sách thường xuyên cho năm tiếp theo, không chỉ tập trung vào từng bộ, cơ quan ngang bộ, mà còn bao gồm các cơ quan thuộc Chính phủ và các tổ chức trung ương khác.
+ Kiểm tra Chi ngân sách chương trình mục tiêu: Bộ Tài chính sẽ cung cấp thông báo số kiểm tra chi tiết về dự toán chi ngân sách thường xuyên theo từng lĩnh vực của từng chương trình mục tiêu quốc gia và chương trình mục tiêu. Thông tin này sẽ bao gồm cả từng bộ, cơ quan quản lý chương trình mục tiêu quốc gia, và chương trình mục tiêu, tạo ra một cái nhìn toàn diện về nguồn lực dành cho các mục tiêu quan trọng của quốc gia.
+ Kiểm tra Tổng số thu và chi ngân sách cấp địa phương: Cuối cùng, Bộ Tài chính sẽ thông báo số kiểm tra về dự toán tổng số thu ngân sách nhà nước trên toàn quốc, tổng số chi ngân sách địa phương, và một số lĩnh vực chi quan trọng, giúp định rõ từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có cái nhìn chi tiết và chính xác về nguồn thu chi của họ. Điều này không chỉ thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với các cấp quản lý địa phương mà còn thúc đẩy sự minh bạch và đồng đội trong quản lý ngân sách.
2. Yêu cầu về việc lập dự toán ngân sách nhà nước hằng năm ra sao?
Theo quy định chặt chẽ tại khoản 1, Điều 42 của Luật Ngân sách nhà nước 2015, quá trình lập dự toán ngân sách nhà nước hàng năm đặt ra một chuẩn mực cao về tính minh bạch và chi tiết. Cụ thể, các yêu cầu cần tuân thủ bao gồm:
- Dự toán ngân sách nhà nước phải được tổng hợp một cách toàn diện theo từng khoản thu và chi. Việc này không chỉ tạo ra một cái nhìn tổng quan về nguồn thu và chi của quốc gia mà còn đảm bảo sự minh bạch và rõ ràng trong quản lý ngân sách. Quy định rõ ràng về cơ cấu chi tiêu là điểm nổi bật khác, bao gồm chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi dự trữ quốc gia, chi trả nợ và viện trợ, chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính, cùng với chi dự phòng ngân sách.
Điều này giúp chính quyền và cộng đồng đầu tư đầy đủ chú ý vào từng phân khúc chi tiêu, từ những dự án lớn đến những chi tiêu hàng ngày. Yêu cầu về lập dự toán không chỉ dừng lại ở việc theo dõi thu chi mà còn đề cập đến quản lý tài chính chặt chẽ hơn. Bao gồm việc chi tiêu cho dự trữ quốc gia, trả nợ và viện trợ, cũng như chi bổ sung vào quỹ dự trữ tài chính và dự phòng ngân sách, tất cả nhằm đảm bảo sự ổn định và bền vững trong quản lý nguồn lực.
- Trong quá trình lập dự toán ngân sách của đơn vị dự toán ngân sách các cấp, sự đầy đủ và chính xác là trọng tâm, tuân thủ đúng theo biểu mẫu và thời hạn mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã quy định.
+ Dự toán thu ngân sách được lập dựa trên việc đánh giá và dự báo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô cùng các yếu tố liên quan. Nó cũng phản ánh sự tuân thủ các quy định pháp luật về thuế, phí, lệ phí và các chính sách thu ngân sách. Điều này giúp đảm bảo tính khả thi và chặt chẽ trong quá trình dự toán thu.
+ Dự toán chi đầu tư phát triển là kết quả của quy hoạch, kế hoạch và các dự án đã được phê duyệt bởi cơ quan có thẩm quyền. Nó dựa trên kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch đầu tư trung hạn từ nguồn ngân sách nhà nước, và sự cân đối các nguồn lực trong năm dự toán. Tất cả đều tuân thủ các quy định pháp luật về đầu tư công và quy định khác liên quan.
+ Dự toán chi thường xuyên được xây dựng dựa trên nhiệm vụ được giao, được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Nó phản ánh chế độ, tiêu chuẩn, và định mức chi theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Điều này đảm bảo tính logic và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực.
+ Dự toán chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực giáo dục - đào tạo và dạy nghề, cũng như nghiên cứu khoa học và công nghệ, sẽ được lập sao cho tỷ lệ tuân theo các quy định của pháp luật có liên quan. Điều này giúp đảm bảo việc phân bổ nguồn lực một cách công bằng và hợp lý, thúc đẩy sự phát triển toàn diện trong lĩnh vực này.
+ Dự toán chi cho thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được xây dựng dựa trên danh mục các chương trình, tổng mức kinh phí của từng giai đoạn, và các yếu tố quyết định của Quốc hội. Điều này nhằm đảm bảo sự hiệu quả và chuẩn xác trong việc đạt được mục tiêu cụ thể mà chương trình đề ra.
+ Dự toán chi trả nợ được xây dựng dựa trên việc bảo đảm trả đúng hạn các khoản nợ của năm dự toán. Ngược lại, dự toán vay bù đắp bội chi ngân sách nhà nước sẽ căn cứ vào cân đối tổng ngân sách, khả năng từng nguồn vay, và khả năng trả nợ, đồng thời duy trì trong giới hạn an toàn về nợ theo quyết định của Quốc hội. Điều này nhấn mạnh việc quản lý tài chính một cách bền vững và có trách nhiệm.
3. Phải lập lại dự toán ngân sách nhà nước trong trường hợp nào?
Điều 48 Luật Ngân sách nhà nước 2015 quy định tái lập dự toán ngân sách nhà nước là một quy trình quan trọng trong trường hợp các quyết định quan trọng về phân bổ ngân sách chưa được đưa ra.
- Dự toán ngân sách Trung ương: Trong tình huống mà Quốc hội chưa đưa ra quyết định về phương án phân bổ ngân sách Trung ương, Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm tái lập dự toán ngân sách nhà nước. Điều này bao gồm việc xây dựng phương án phân bổ ngân sách Trung ương theo quyết định của Quốc hội vào thời gian được Quốc hội quyết định.
- Dự toán ngân sách Địa phương: Trong trường hợp Hội đồng nhân dân chưa đưa ra quyết định về phương án phân bổ ngân sách cấp mình, Ủy ban nhân dân sẽ tiến hành tái lập dự toán ngân sách địa phương. Quá trình này bao gồm việc xây dựng phương án phân bổ ngân sách cấp mình, và sau đó, trình Hội đồng nhân dân vào thời gian mà Hội đồng nhân dân quyết định, với điều kiện không vượt quá thời hạn Chính phủ quy định.
=> Do đó, theo quy định được trình bày ở trên, trong tình huống dự toán ngân sách nhà nước, khi phương án phân bổ ngân sách Trung ương vẫn chưa có quyết định từ phía Quốc hội, Chính phủ sẽ đảm nhận trách nhiệm lập lại dự toán ngân sách nhà nước. Trong quá trình này, Chính phủ sẽ xây dựng một phương án phân bổ ngân sách Trung ương, chờ đến thời điểm mà Quốc hội quyết định và sau đó trình bày nó theo quy trình quyết định của cơ quan lập pháp vào thời điểm được xác định bởi Quốc hội.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Dự toán ngân sách nhà nước và nội dung Nghị quyết số 128/2020/QH14 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2021. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
