Bằng độc quyền sáng chế /giải pháp hữu ích (patent) ?

1. Bằng độc quyền sáng chế, Bằng độc quyền giải pháp hữu ích là gì ?

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi bổ sung năm 2009 thì sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên. Còn giải pháp hữu ích là giải pháp kỹ thuật mới so với trình độ kỹ thuật trên thế giới, có khả năng áp dụng trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

Giải pháp hữu ích và sáng chế có nhiều điểm giống nhau, sự khác nhau cơ bản là giải pháp hữu ích không thoả mãn điều kiện về trình độ sáng tao. Nếu một giải pháp kỹ thuật không đáp ứng được tính sáng tạo thì sẽ là giải pháp hữu ích.

Bằng độc quyền sáng chế và bằng độc quyền giải pháp hữu ích đều là văn bằng bảo hộ của sáng chế được cấp bởi Cục Sở hữu trí tuệ. Hiện nay thì pháp luật chưa có quy định cụ thể về khái niệm của hai loại văn bằng này nhưng chúng ta có thể hiểu như sau :

- Bằng độc quyền sáng chế là hình thức bảo hộ cho những sản phẩm hoặc quy trình mang tính sáng tạo, mới lạ, có khả năng áp dụng công nghiệp.

- Bằng độc quyền giải pháp hữu ích là hình thức bảo hộ cho những sản phẩm hoặc giải pháp có tính mới, có trình độ kỹ thuật mang tầm thế giới, có khả năng áp dụng trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

2. Điều kiện bảo hộ bằng độc quyền sáng chế, bằng độc quyền giải pháp hữu ích

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 thì sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền sáng chế nếu đáp ứng các điều kiện :

- Có tính mới

- Có trình độ sáng tạo

- Có khả năng áp dụng công nghiệp

Cũng theo quy định tại khoản 2 Điều này thì sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích nếu không phải là hiểu biết thông thường và đáp ứng các điều kiện :

- Có tính mới

- Có khả năng áp dụng công nghệ

Trong đó :

Sáng chế được coi là có tính mới nếu :

+ Chưa bị bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn đăng ký sáng chế hoặc trước ngày ưu tiên trong trường hợp đơn đăng ký sáng chế được hưởng quyền ưu tiên.

+ Sáng chế được coi là chưa bị bộc lộ công khai nếu chỉ có một số người có hạn được biết và có nghĩa vụ giữ bí mật về sáng chế đó.

+ Sáng chế không bị coi là mất tính mới nếu được người có quyền đăng ký quy định tại Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 hoặc người có được thông tin về sáng chế một cách trực tiếp hoặc gián tiếp từ người đó bộc lộ công khai với điều kiện đơn đăng ký sáng chế được nộp tại Việt Nam trong thời hạn mười hai tháng kể từ ngày bộc lộ.

Sáng chế có trình độ sáng tạo khi đáp ứng những điều kiện :

+ Nếu sáng chế đó là một bước tiến sáng tạo, không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực kĩ thuật tương ứng.

+ Việc đánh giá trình độ sáng tạo được thể hiện thông qua các giải pháp kỹ thuật đã được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc dưới bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên của đơn trường hợp đơn được hưởng ưu tiên.

Sáng chế có khả năng áp dụng công nghệ nếu có thể thực hiện được việc chế tạo, sản xuất hàng loạt sản phẩm hoặc áp dụng lặp đi lặp lại quy trình là nội dung của sáng chế và thu được kết quả ổn định. Có thê thực hiện tức là các thông tin về bản chất của giải pháp cùng với các chỉ dẫn về kỹ thuật cần thiết được trình bày một cách rõ ràng, đầy đủ, đến mức cho phép người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực kỹ thuật tương ứng có thể tạo ra, sản xuất ra hoặc có thể sử dụng, khai thác hoặc thực hiện giải pháp đó; đồng thời việc tạo ra, sử dụng, khai thác hoặc thực hiện giải pháp nêu trên có thể được lặp đi lặp lại với kết quả giống nhau và giống với kết quả nêu trong bản mô tả.

Như vậy, có thể thấy sáng chế được cấp Bằng độc quyền sáng chế phải đáp ứng điều kiên nghiêm ngặt hơn so với sáng chế được cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích.

3. Thẩm quyền đăng ký bằng độc quyền sáng chế/giải pháp hữu ích

Theo quy định tại Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 thì những người sau đây có quyền đăng ký sáng chế :

+ Tác giả (tức là người trực tiếp tạo ra sáng chế bằng trí tuệ), nếu tác giả tự đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất để tạo ra sáng chế.

+ Tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả, nếu sáng chế được tạo ra do tác giả sử dụng kinh phí, phương tiên vật chất đó.

+ Tổ chức, cá nhân ký hợp đồng thuê với tác giả, nếu sáng chế được tạo ra do thực hiện hợp đồng thuê việc và trong hợp đồng thuê việc không có thoả thuận khác.

+ Tổ chức nơi tác giả làm việc, nếu sáng chế được tác giả tạo ra do thực hiện nhiệm vụ của tổ chức được giao.

+ Tổ chức, cá nhân có quyền đăng ký sáng chế có thể chuyển giao hoặc để thừa kế quyền đăng ký cho tổ chức cá nhân khác.

4. Thời hạn bảo hộ 

Bằng độc quyền sáng chế và Bằng độc quyền giải pháp hữu ích có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Theo quy định pháp luật hiện hành thì Bằng độc quyền sáng chế có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết hai mươi năm kể từ ngày nộp đơn; Bằng độc quyền giải pháp hữu ích có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết mười năm kể từ ngày nộp đơn.

Để duy trì hiệu lực Bằng độc quyền sáng chế và Bằng độc quyền giải pháp hữu ích thì chủ văn bằng bảo hộ phải nộp lệ phí duy trì hiệu lực. Mức lệ phí và thủ tục duy trì, gia hạn hiệu lực văn bằng bảo hộ do Chính phủ quy định. Trong vòng 06 tháng trước khi kết thúc kỳ hạn hiệu lực, chủ văn bằng bảo hộ phải nộp yêu cầu duy trì hiệu lực. Đơn duy trì hiệu lực có thể nộp muộn nhưng không quá 06 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ hạn hiệu lực và chủ văn bằng bảo hộ phải nộp thêm lệ phí duy trì hiệu lực muộn.

5. Tại sao phải đăng ký bằng độc quyền sáng chế/ giải pháp hữu ích ?

Thứ nhất, việc đăng ký bằng độc quyền nhằm bảo vệ những thành tựu khoa học kỹ thuật và ý tưởng mà bạn sáng tạo, nhờ vậy bạn sẽ không sợ bị đánh cắp ý tưởng hoặc bị thiệt hại về kinh tế do bị lô các bí mật của những thành tựu kỹ thuật, giải pháp, ý tưởng mà bạn đã dày công nghiên cứu, đầu tư tạo ra.

Thứ hai, có thể được bảo hộ độc quyền trên các thị trường hàng hoá và sản phẩm có liên quan tới bằng sáng chế đã cấp, việc được bảo hộ tính duy nhất của bằng sáng chế sẽ ảnh hưởng quan trong đến lợi ích kinh tế của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân.

Thứ ba, thông qua việc sở hữu sáng chế/giải pháp hữu ích, bạn có thể chuyển giao công nghệ đã được cấp bằng sáng chế hoặc thực hiện việc li xăng; cấp phép sử dụng bằng sáng chế của mình cho đối tác khác. Qua đó đạt được lợi ích kinh tế mong muốn.

Thứ tư, công nghệ đã được cấp bằng sáng chế, giải pháp hữu ích có thể được sử dụng làm ưu thế trong việc bán sản phẩm cũng như truyền thông, quảng bá về tính ưu việt của sản phẩm so với đối thủ do ứng dụng sáng chế làm nâng cao chất lượng sản phẩm.

Thứ năm, bằng độc quyền sáng chế đã sở hữu có thể được sử dụng để cầm cố, xin vay vốn ngân hàng hoặc ít nhất là tài sản đảm bảo để bảo lãnh tài chính trong hoạt động kinh doanh.

Trên đây là toàn bộ thông tin Luật Minh Khuê muốn cung cấp đến quý khách hàng. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào hay có bất kỳ vấn đền pháp lý nào cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ kịp thời. Trân trọng !