1. Bạo lực kinh tế là gì và biểu hiện của bạo lực kinh tế?

Bạo lực thường được hiểu theo quan điểm chính trị học, tuy nhiên, khái niệm này không chỉ bị hạn chế trong lĩnh vực chính trị mà còn được mô tả như sau: Bạo lực bao gồm những hành động đe doạ hoặc sử dụng sức mạnh về thể chất và quyền lực đối với người khác hoặc một nhóm người, một cộng đồng, gây ra hoặc tăng cường khả năng gây thương tích, tử vong, tổn thương tâm lý, ảnh hưởng đến quá trình phát triển và tạo ra những mất mát.

Liên Hợp Quốc định nghĩa bạo lực gia đình là mọi hành động bạo lực dựa trên giới tính nào đó, có thể dẫn đến hoặc có khả năng dẫn đến tổn thương về thân thể, tâm lý, tình dục hoặc đau khổ cho phụ nữ, bao gồm cả các hành động đe dọa, cưỡng bức, hoặc tước đoạt tự do một cách tùy tiện, cả trong và ngoài công cộng. Trong ngữ cảnh pháp luật, hành vi bạo lực gia đình theo quy định của pháp luật Việt Nam được xác định là có chủ ý (nhận thức rõ hành vi của mình là trái pháp luật và biết rõ về hậu quả, nhưng vẫn tiếp tục hành động hoặc mong muốn hậu quả đó xảy ra), gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần hoặc kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình.

Theo quan điểm này, bạo lực gia đình có thể thể hiện thông qua các hình thức như sau:

- Bạo lực về thể chất: Bao gồm các hành động bạo lực mà người gây ra thường sử dụng sức mạnh cơ bắp (tay, chân...) hoặc các công cụ, thậm chí là vũ khí, gây ra sự đau đớn về thân thể đối với nạn nhân.

- Bạo lực tinh thần: Bao gồm các hành động nhằm hành hạ tâm lý, cũng như việc sử dụng lời nói sỉ nhục, đe dọa, hoặc lãng quên, bỏ rơi người thân mà không hề quan tâm.

- Bạo lực về kinh tế: Bao gồm các hành động hoặc quyết tâm thực hiện để phụ nữ phụ thuộc về mặt tài chính. Bạo lực về kinh tế thường xuất hiện thông qua các hành động như cản trở việc có một nghề nghiệp hoặc công việc hợp pháp, tước đoạt hoặc đe dọa tước đoạt các nguồn tài chính, cản trở quyền sử dụng hoặc thừa hưởng của vợ chồng, cộng đồng và quyền sở hữu tài sản chung, cũng như phá hủy tài sản trong gia đình.

- Bạo lực tình dục: Bao gồm các hành động như cưỡng hiếp hoặc ngăn chặn sự sử dụng các biện pháp phòng tránh hoặc ép buộc mang thai, phá thai theo ý muốn của người chồng.

Vấn đề về bạo lực kinh tế không chỉ là một yếu tố bình thường trong khung cảnh của bạo lực gia đình mà còn là một hành vi bị cấm theo quy định của pháp luật. Luật Phòng chống Bạo lực Gia đình năm 2022 đã xác định rõ các biểu hiện cụ thể của bạo lực kinh tế, đặt ra một nền tảng pháp lý để bảo vệ những người bị ảnh hưởng.

Đầu tiên, bạo lực kinh tế bao gồm việc chiếm đoạt hoặc hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản cá nhân của các thành viên trong gia đình. Điều này không chỉ tạo ra tổn thất vật chất mà còn gây ảnh hưởng lớn đến mối quan hệ và tâm lý gia đình.

Thứ hai, một hình thức khác của bạo lực kinh tế là cưỡng ép các thành viên trong gia đình phải học tập hoặc lao động quá sức mình, thậm chí là cưỡng ép họ đóng góp tài chính nhiều hơn khả năng của mình. Điều này không chỉ là một áp lực về mặt vật chất mà còn tạo ra tình trạng căng thẳng và xung đột trong gia đình.

Thứ ba, việc kiểm soát tài sản và thu nhập của các thành viên trong gia đình nhằm mục đích tạo ra sự lệ thuộc về mặt vật chất và tinh thần là một hành động nguy hiểm. Những hành vi này không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn làm suy giảm độ tự lập và tự quyết định của người bị áp đặt.

Bạo lực kinh tế, vì vậy, không chỉ gây hậu quả về mặt kinh tế mà còn tác động đáng kể đến tâm lý, sức khỏe và quyền tự do của những người bị đánh đổi. Trách nhiệm pháp lý đối với những người thực hiện hành vi này là quan trọng để đảm bảo rằng những nạn nhân được bảo vệ và họ có quyền được sống một cuộc sống không bị đe dọa và không bị áp đặt bởi bất kỳ hành vi nào xâm phạm quyền của họ.

2. Mức phạt đối với hành vi bạo lực về kinh tế được quy định như thế nào?

Dựa trên quy định tại Điều 58 của Nghị định số 144/2021/NĐ-CP của Chính phủ, mà điều này đề cập đến xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống bạo lực gia đình, mức phạt đối với hành vi bạo lực về kinh tế đã được quy định chi tiết như sau:

Người thực hiện hành vi bạo lực về kinh tế, như đã phân tích ở trên, sẽ phải chịu mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Mức phạt này được xem xét là hợp lý, bởi vì vấn đề về bạo lực về kinh tế là một hiện thực phổ biến và đang đặt ra mức độ cấp bách trong xã hội, yêu cầu sự giải quyết kịp thời. Bạo lực về kinh tế không chỉ mang lại những hậu quả lớn mà còn tạo ra những rủi ro không đáng có.

Cụ thể, mức phạt áp dụng cho hành vi bạo lực về kinh tế sẽ được thực hiện trong các trường hợp sau đây:

- Chiếm đoạt tài sản cá nhân của các thành viên trong gia đình.

- Ép buộc các thành viên trong gia đình thực hiện lao động vượt quá khả năng của họ hoặc thực hiện công việc nặng nhọc và nguy hiểm.

- Ép buộc các thành viên làm việc trong môi trường không an toàn cho sức khỏe, tiếp xúc với chất độc hại, hoặc thực hiện công việc không tuân theo quy định của pháp luật về lao động.

- Thực hiện các hoạt động buộc các thành viên trong gia đình phải xin ăn hoặc lang thang để kiếm sống, chiếm đoạt tài sản để tạo ra tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất và tinh thần.

Những biện pháp trên nhằm đảm bảo rằng những hành vi bạo lực về kinh tế sẽ bị xử lý một cách nghiêm túc và hợp lý, bảo vệ quyền lợi và sự an toàn cho những người bị ảnh hưởng.

3. Một số nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực về kinh tế

Đầu tiên, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hành vi bạo lực về kinh tế là do người chồng mắc kẹt trong những tình huống xã hội khó khăn, đặc biệt là khi họ có thói quen sử dụng rượu. Rượu không chỉ gây hại cho gan và phổi mà còn gây tổn thương đáng kể cho hệ thần kinh trung ương và tác động tiêu cực lên tế bào não, thậm chí làm thay đổi tính cách con người. Người say rượu thường không ý thức được hậu quả của hành vi của mình, thường xuyên tạo ra các tình huống bạo lực, trong đó có cả bạo lực về mặt kinh tế.

Thứ hai, một nguyên nhân khác đáng kể là tình trạng khó khăn về mặt kinh tế. Mặc dù nghèo đói không phải lúc nào cũng là nguyên nhân trực tiếp của bạo lực gia đình, nhưng mối quan hệ giữa khó khăn kinh tế và bạo lực gia đình là một sự liên kết phức tạp. Trong một số trường hợp, khó khăn kinh tế có thể khiến gia đình không thể đáp ứng đủ nhu cầu cơ bản của các thành viên, tạo nên một tình trạng căng thẳng và khó khăn. Sự căng thẳng này có thể làm gia tăng nguy cơ bạo lực gia đình, và ngược lại, bạo lực gia đình có thể làm tăng thêm tình trạng khó khăn về kinh tế.

Thứ ba, các yếu tố khác cũng đóng góp vào vấn đề này, bao gồm sự chênh lệch thu nhập giữa vợ và chồng, sự cố chấp của người vợ, và các hành vi như ngoại tình, sự xuất hiện của người thứ ba, đều có thể là nguyên nhân tiềm ẩn của vấn nạn bạo lực gia đình, bao gồm cả khía cạnh bạo lực về kinh tế.

Bài viết liên quan: Bạo lực gia đình là gì, hành vi và quy định của pháp luật về xử phạt đối với bạo lực gia đình?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!