Các hình thức biểu quyết tại phiên họp toàn thể của Quốc hội là gì?

1. Biểu quyết là gì?

Biểu quyết là quá trình để biểu thị sự đồng tình hoặc không đồng tình của cá nhân hoặc tập thể khi đưa ra quyết định về một vấn đề cụ thể bằng cách sử dụng các phương pháp như giơ tay, bỏ phiếu kín hoặc ấn nút phương tiện điện tử.

Biểu quyết được sử dụng như một cách để kết thúc quá trình thảo luận và đạt được một kết luận cuối cùng (thường theo nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số) về một chủ trương hoặc biện pháp cụ thể, hoặc để chọn người đại diện trong các cơ quan lãnh đạo của nhà nước, tổ chức xã hội, đoàn thể hoặc tổ chức chính trị.

Biểu quyết được áp dụng rộng rãi trong nhiều tập thể, cơ quan và tổ chức để thể hiện tính dân chủ và bình đẳng của tập thể đó. Thông thường, quyết định được đưa ra dựa trên ý kiến của đa số (hơn 50% số thành viên tham gia biểu quyết tán thành).

Tuy nhiên, cũng có những trường hợp đặc biệt yêu cầu tỉ lệ đa số tuyệt đối (hơn 2/3 số thành viên tham gia biểu quyết tán thành) để quyết định có giá trị.

2. Phiên họp toàn thể của quốc hội diễn ra thế nào

2.1. Phiên họp toàn thể là gì?

Căn cứ theo Điều 17 Nghị quyết 71/2022/QH15 Ban hành nội quy kỳ họp quốc hội có quy định về phiên họp toàn thể của Quốc hội:

- Phiên họp toàn thể của Quốc hội gồm phiên trù bị, phiên khai mạc, phiên bế mạc, nghe thuyết trình về dự án, dự thảo, trình bày báo cáo, các phiên thảo luận, chất vấn và biểu quyết thông qua.

- Chủ tịch Quốc hội chủ tọa các phiên họp toàn thể của Quốc hội. Các Phó Chủ tịch Quốc hội điều hành phiên họp theo sự phân công của Chủ tịch Quốc hội. 

Tại kỳ họp thứ nhất của mỗi khóa Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội khóa trước chủ tọa các phiên họp toàn thể của Quốc hội cho đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch Quốc hội khóa mới.

- Quốc hội họp trù bị trước khi khai mạc kỳ họp Quốc hội để xem xét, thông qua chương trình kỳ họp Quốc hội và tiến hành một số nội dung khác.

- Đại diện cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền thuyết trình về dự án, dự thảo, trình bày báo cáo không quá 15 phút, trừ trường hợp theo quyết định của Quốc hội được ghi trong chương trình kỳ họp Quốc hội.

- Trường hợp người đại diện cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trình dự án, dự thảo, báo cáo không thể thuyết trình về dự án, dự thảo, trình bày báo cáo trước Quốc hội thì những chủ thể sau được phân công thuyết trình, trình bày văn bản:

• Thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thành viên Chính phủ theo sự phân công của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thủ tướng Chính phủ;
• Cấp phó của người đại diện cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trình dự án, dự thảo, báo cáo theo sự phân công của cấp trưởng;
• Thành viên Ban soạn thảo dự án, dự thảo thuyết trình về dự án, dự thảo do đại biểu Quốc hội trình theo sự phân công của đại biểu Quốc hội.

- Vị trí ngồi của đại biểu Quốc hội tại phiên họp toàn thể của Quốc hội do Tổng Thư ký Quốc hội bố trí. 
 

2.2. Tổ chức phiên họp 

Theo quy định tại Điều 21 Nghị quyết 71/2022/QH15 Nội quy kỳ họp Quốc hội Ban hành có quy định về phiên họp do Ủy ban Thường vụ Quốc hội như sau:

- Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức phiên họp để thảo luận, xem xét nội dung thuộc chương trình kỳ họp Quốc hội.

- Đại biểu Quốc hội, đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan được mời tham dự phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

- Việc tổ chức phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được thực hiện theo Quy chế làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

3. Trình tự chất vấn tại phiên họp

Căn cứ Điều 19 Nội quy kỳ họp Quốc hội ban hành kèm theo Nghị quyết 71/2022/QH15 có quy định như sau về phiên chất vấn tại phiên họp toàn thể của Quốc hội như sau:

Chủ tịch Quốc hội điều hành phiên chất vấn. Trường hợp Chủ tịch Quốc hội vắng mặt thì phân công một Phó Chủ tịch Quốc hội điều hành phiên chất vấn với trình tự như sau:

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn nêu nhóm vấn đề đề nghị đại biểu Quốc hội tập trung chất vấn;

- Đại biểu Quốc hội đăng ký chất vấn qua hệ thống điện tử;

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn mời từng đại biểu Quốc hội chất vấn theo thứ tự đăng ký; mời người bị chất vấn trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về vấn đề thuộc trách nhiệm của mình;

- Căn cứ nội dung và tình hình thực tế, Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn mời đại biểu Quốc hội đã đăng ký phát biểu tranh luận nội dung trả lời của người bị chất vấn; khi có nhiều đại biểu Quốc hội đăng ký tranh luận về cùng vấn đề đang được chất vấn thì đại biểu Quốc hội đã nêu chất vấn về vấn đề đó được ưu tiên tranh luận trước;

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn có quyền yêu cầu đại biểu Quốc hội dừng chất vấn hoặc tranh luận nếu đại biểu Quốc hội chất vấn, tranh luận quá thời gian hoặc chất vấn, tranh luận không đúng nội dung; yêu cầu người bị chất vấn dừng trả lời chất vấn khi trả lời không đúng trọng tâm chất vấn của đại biểu Quốc hội hoặc quá thời gian;

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên chất vấn phát biểu kết thúc phiên chất vấn.

Xem Thêm: Kỳ họp Quốc Hội là gì ? Quy định pháp luật về kỳ họp Quốc Hội

4. Các hình thức biểu quyết tại phiên họp toàn thể Quốc hội

Các hình thức biểu quyết tại phiên họp toàn thể Quốc hội được quy định tại khoản 2 Điều 20 Nghị quyết 71/2022/QH15, các hình thức biểu quyết do Quốc hội quyết định được ghi trong chương trình kỳ họp Quốc hội và có 3 hình thức biểu quyết chính:

- Biểu quyết bằng hệ thống biểu quyết điện tử

- Biểu quyết bằng bỏ phiếu kín;

- Biểu quyết bằng giơ tay.

4.1. Biểu quyết bằng hệ thống điện tử 

Khi sử dụng hình thức này, các đại biểu sẽ cho thẻ Đại biểu của mình vào hệ thống điện tử trên bàn và ấn nút tương ứng với ý kiến của mình

- Ưu điểm: 

Đây là hình thức thuận tiện nhanh chóng nhất, mọi kết quả có thể được công bố ngay lập tức mà không có sai sót hay nhầm lẫn mà vẫn đảm bảo được tính khách quan trung thực.

- Nhược điểm:

Hệ thống bỏ phiếu điện tử này cần được bảo dưỡng, bảo trì thường xuyên để tránh trường hợp sai sót không đáng có do những lỗi kỹ thuật có thể xảy ra.

4.2. Biểu quyết bằng hình thức giơ tay

Các đại biểu sẽ giơ tay để thể hiện quan điểm, ý kiến của mình tại những buổi họp.

- Ưu điểm: 

Đây là hình thức đơn giản và dễ thực hiện nhất, không đòi hỏi hay yêu cầu chuẩn bị những công cụ thực hiện giúp tiết kiệm thời gian và chi phí

- Nhược điểm: 

Do một phiên họp thường có rất đông đại biểu quá trình ghi lại ý kiến, đếm phiếu bầu thường mất thời gian và dễ xảy ra sai sót. Ngoài ra, việc giơ tay không đảm bảo quyền riêng tư cho đại biểu khiến cho đại biểu dẫn đến việc ảnh hưởng đến tính khánh quan của phiếu bầu 

4.3. Biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu kín 

Đại biểu sẽ cho ý kiến của mình vào trong phiếu rồi bỏ vào hòm phiếu

- Ưu điểm: 

Đây là hình thức mang tính bảo mật nhất khi mà ai cũng bỏ tờ phiếu có giá trị như nhau nhưng không ai có thể biết được thực ý kiến của người khác là gì. Điều này giúp các đại biểu đảm bảo được tính riêng tư và tự do trong việc đưa ra ý kiến.

- Nhược điểm:

Tương tự với hình thức giơ tay, khi mà cuộc họp có nhiều đại biểu thì việc từng người đi đến hòm phiếu cũng như quá trình kiểm phiếu sẽ mất thời gian cũng như có thể dễ xảy ra sai sót với số lượng phiếu lớn.

4.4 Trình tự biểu quyết

Tại khoản 3, khoản 4 Điều 20 Nghị quyết 71/2022/QH15 có quy định về các hình thức biểu quyết tại phiên họp toàn thể của Quốc hội: 

-Trình tự biểu quyết tại phiên họp toàn thể được tiến hành như sau:

•  Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên họp nêu rõ vấn đề Quốc hội cần biểu quyết;
•  Quốc hội biểu quyết;
•  Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên họp báo cáo kết quả biểu quyết điện tử và biểu quyết  bằng hệ thống biểu quyết điện tử và biểu quyết bằng giơ tay. Trưởng Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả biểu quyết trong trường hợp biểu quyết bằng bỏ phiếu kín.

-Việc tiến ành biểu quyết được thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp, đại biểu Quốc hội không biểu quyết thay đại biểu quốc hội khác, Đại biểu quốc hội có quyền biểu quyết tán thành, không tán thành hoặc không biểu quyết. 

Theo đó, trình tự biểu quyết sẽ được tiến hành:

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên họp nêu rõ vấn đề Quốc hội cần biểu quyết;

- Quốc hội biểu quyết;

- Chủ tịch Quốc hội hoặc Phó Chủ tịch Quốc hội được phân công điều hành phiên họp báo cáo kết quả biểu quyết trong trường hợp biểu quyết bằng hệ thống biểu quyết điện tử và bảng biểu giơ tay. Trưởng Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả biểu quyết trong trường hợp biểu quyết bằng bỏ phiếu kín.

Trên đây bài viết của Luật Minh Khuê về những hình thức biểu quyết tại những phiên họp quốc hội. Mọi thắc mắc và yêu cầu báo giá dịch vụ pháp lý quý khách có thể gửi yêu cầu đến hotline: 1900.6162  đến qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!