Các mô hình an sinh xã hội trên thế giới

1. An sinh xã hội được hiểu là như thế nào?

Theo định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), an sinh xã hội đề cập đến việc bảo vệ các thành viên trong xã hội thông qua các biện pháp công cộng nhằm đối phó với khó khăn kinh tế và xã hội do mất thu nhập hoặc giảm thu nhập do các nguyên nhân như bệnh tật, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già và tử vong. Đồng thời, nó đảm bảo sự chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình có nhiều thành viên.

An sinh xã hội, theo bản chất, là việc đảm bảo thu nhập và cuộc sống của các công dân trong xã hội khi họ gặp phải các tình huống không may gọi là "rủi ro xã hội" hoặc "biến cố xã hội" dẫn đến mất hoặc giảm thu nhập. Phương pháp hoạt động của an sinh xã hội là thông qua các biện pháp công cộng. Mục tiêu của an sinh xã hội là tạo ra sự "an sinh" cho tất cả các thành viên trong xã hội và do đó có một khía cạnh xã hội và nhân văn sâu sắc. Điều này cũng phản ánh ý định tạo ra sự phồn vinh và hạnh phúc cho mọi người và xã hội.

Tuy nhiên, cho đến nay, do tính phức tạp và đa dạng của an sinh xã hội, vẫn còn sự khác biệt trong nhận thức về vấn đề này. Các quốc gia cũng có khái niệm khác nhau về an sinh xã hội.

2. Các loại hình an sinh xã hội hiện nay

Sau khi đã có cái nhìn tổng quan về khái niệm an sinh xã hội, Luật Minh Khuê sẽ cùng quý khách hàng tiếp tục khám phá các hình thức cụ thể của an sinh xã hội đang được thực hiện, nhằm hiểu sâu hơn về tình hình an sinh xã hội tại Việt Nam.

2.1. Bảo hiểm xã hội

Tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 quy định: Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Bảo hiểm xã hội gồm 2 loại:

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Hình thức bảo hiểm mà người lao động và người sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia

Các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc: Ốm đau Thai sản Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, Hưu trí, Tử tuất

Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Hình thức bảo hiểm mà người dân tự nguyện đóng để có thể hưởng hưu trí và tử tuất

- Các chế độ bảo hiểm xã hội tự nguyện: Hưu trí Tử tuất

2.2. Dịch vụ công về an sinh xã hội

Dịch vụ công (Dịch vụ công cộng) là những dịch vụ được nhà nước cung cấp cho tất cả công dân trên lãnh thổ Việt Nam.

Dịch vụ công tại Việt Nam được phân thành ba loại chính:

- Dịch vụ công trong lĩnh vực sự nghiệp: Đây là các hoạt động nhằm đáp ứng các nhu cầu cấp thiết của xã hội như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và các lĩnh vực tương tự.

- Dịch vụ công trong lĩnh vực công ích: Bao gồm các hoạt động liên quan đến vệ sinh môi trường, quản lý rác thải, vận tải, phòng chống thiên tai, cung cấp nước sạch và các dịch vụ tương tự nhằm phục vụ lợi ích công cộng.

- Dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính (hoặc dịch vụ hành chính công): Đây là các dịch vụ liên quan đến chức năng quản lý của nhà nước như công chứng, đăng ký, cấp phép và các dịch vụ liên quan đến các loại giấy tờ và thủ tục hành chính.

3. Các mô hình an sinh xã hội trên thế giới

Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mặc dù phạm vi an sinh xã hội đã được mở rộng đáng kể trên toàn cầu trong thời kỳ khủng hoảng COVID-19, nhưng vẫn có hơn 4 tỷ người trên thế giới chưa hoàn toàn được bảo vệ.

"Quốc gia trên thế giới đang đối diện với sự lựa chọn quan trọng," ông Guy Ryder, Tổng Giám đốc ILO, cho biết. "Đây là thời điểm quan trọng để tận dụng các chính sách ứng phó với đại dịch và xây dựng các hệ thống an sinh xã hội mới dựa trên quyền lợi. Những hệ thống này có thể giảm nhẹ tác động của khủng hoảng trong tương lai và đảm bảo an ninh cho người lao động và doanh nghiệp, giúp họ tự tin và hy vọng đối mặt với những thay đổi hiện tại. Chúng ta cần nhận thức rằng an sinh xã hội hiệu quả và toàn diện không chỉ là yếu tố quan trọng cho sự công bằng xã hội và việc làm, mà còn tạo ra một tương lai bền vững và có khả năng chống chọi."

Báo cáo An sinh Xã hội Thế giới 2020 - 2022: Hệ thống an sinh xã hội trước ngã ba đường - vì một tương lai tốt hơn, cung cấp cái nhìn tổng quan về sự phát triển của các hệ thống an sinh xã hội trên toàn cầu, bao gồm cả cơ sở an sinh xã hội và tác động của đại dịch COVID-19. Báo cáo chỉ ra những khoảng trống về an sinh xã hội và đưa ra các khuyến nghị chính sách quan trọng, trong đó cũng bao gồm các khuyến nghị liên quan đến mục tiêu của Chương trình Phát triển Bền vững 2030.

Hiện nay, chỉ có 47% dân số toàn cầu được bảo vệ hiệu quả bởi ít nhất một hình thức trợ cấp an sinh xã hội, trong khi còn 4,1 tỷ người (53%) không đảm bảo an ninh thu nhập từ hệ thống an sinh xã hội của quốc gia.

Sự bất bình đẳng về an sinh xã hội đang tồn tại rất rõ rệt giữa các khu vực. Châu Âu và Trung Á đạt tỷ lệ bao phủ cao nhất, với 84% dân số được hưởng ít nhất một loại hình trợ cấp an sinh xã hội. Châu Mỹ cũng có tỷ lệ cao hơn mức trung bình toàn cầu, đạt 64,3%. Tuy nhiên, tỷ lệ này ở Châu Á và Thái Bình Dương chỉ là 44%, trong khi ở các quốc gia Ả Rập là 40%, và ở châu Phi là 17,4%, cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về phạm vi bao phủ.

Phần lớn trẻ em trên toàn cầu vẫn chưa được hưởng đầy đủ các dịch vụ an sinh xã hội hiệu quả. Chỉ có một phần tư trẻ em (26,4%) được hưởng ít nhất một loại hình trợ cấp an sinh xã hội. Chỉ có 45% phụ nữ sau khi sinh được hưởng trợ cấp thai sản bằng tiền mặt. Chỉ có một phần ba số người khuyết tật nặng trên thế giới (33,5%) được hưởng trợ cấp khuyết tật. Diện bao phủ của trợ cấp thất nghiệp còn thấp hơn nữa, chỉ có 18,6% lao động thất nghiệp trên toàn cầu được bảo vệ hiệu quả. Mặc dù 77,5% người nghỉ hưu nhận được trợ cấp hưu trí dưới dạng này hoặc khác, nhưng vẫn tồn tại sự chênh lệch lớn giữa các khu vực, giữa nông thôn và thành thị, và giữa phụ nữ và nam giới.

Chi tiêu chính phủ cho an sinh xã hội cũng khác biệt đáng kể. Trung bình, các nước chi 12,8% tổng sản phẩm quốc nội cho an sinh xã hội (không bao gồm y tế). Tuy nhiên, các nước có thu nhập cao chi 16,4% trong khi các nước có thu nhập thấp chỉ chi 1,1% GDP cho an sinh xã hội.

Báo cáo tiết lộ rằng khoảng cách trong đảm bảo tài chính, tức là các khoản chi bổ sung nhằm đảm bảo an sinh xã hội tối thiểu cho mọi người, đã tăng khoảng 30% kể từ khi khủng hoảng COVID-19 bùng phát.

Để ít nhất đảm bảo an sinh xã hội cơ bản, các nước thu nhập thấp sẽ cần đầu tư thêm 77,9 tỷ đô la Mỹ (USD) hàng năm, các nước có thu nhập trung bình thấp hơn sẽ cần đầu tư thêm 362,9 tỷ USD và các nước có thu nhập trung bình cao hơn sẽ cần đầu tư thêm 750,8 tỷ USD. Những con số này tương ứng với 15,9%, 5,1% và 3,1% GDP của các nước đó.

"Bây giờ các quốc gia đang đối mặt với áp lực lớn phải tăng cường tài khóa sau khi đã chi tiêu số tiền khổng lồ cho các biện pháp ứng phó với khủng hoảng. Tuy nhiên, nếu các quốc gia cắt giảm đầu tư vào an sinh xã hội, hành động đó sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng. Đây chính là lĩnh vực cần thiết phải được đầu tư ngay lúc này," bà Shahra Razavi, Vụ trưởng Vụ An sinh Xã hội của ILO, nhấn mạnh.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về "Các mô hình an sinh xã hôi trên thế giới" mà Công ty Luật Minh Khuê gửi đến quý khách mang tính tham khảo.

Ngoài ra, quý khách hàng có thể tham khảo nội dung bài viết sau của Luật Minh Khuê: Một số mô hình an sinh xã hội đối với người khuyết tật

Nếu quý khách hàng còn vướng mắc quy định pháp luật vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc. Nếu quý khách hàng cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn