Trong hoạt động đấu thầu, việc lựa chọn phương thức tổ chức đấu thầu phù hợp đóng vai trò quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Đối với những gói thầu có yêu cầu kỹ thuật phức tạp hoặc chưa thể xác định đầy đủ ngay từ đầu, pháp luật về đấu thầu cho phép áp dụng phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ. Phương thức này tạo điều kiện để bên mời thầu từng bước hoàn thiện yêu cầu kỹ thuật, đồng thời giúp đánh giá khách quan năng lực và đề xuất của các nhà thầu trước khi xem xét yếu tố tài chính.
1. Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ áp dụng khi nào?
Theo khoản 1 Điều 33 Luật đấu thầu 2023, Phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ được áp dụng khi tổ chức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp hoặc gói thầu hỗn hợp có tính chất kỹ thuật và công nghệ phức tạp. Đây thường là những gói thầu có sử dụng công nghệ mới, giải pháp kỹ thuật chưa phổ biến hoặc có tính đặc thù cao, khiến bên mời thầu chưa thể xác định đầy đủ và chính xác các yêu cầu kỹ thuật cụ thể ngay tại thời điểm tổ chức đấu thầu.
Trong thực tế, đối với những dự án có yếu tố công nghệ mới hoặc có nhiều phương án kỹ thuật khác nhau, việc xác định sẵn toàn bộ tiêu chuẩn kỹ thuật ngay từ đầu có thể gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, phương thức hai giai đoạn, hai túi hồ sơ được áp dụng nhằm tạo điều kiện để các nhà thầu đề xuất các giải pháp kỹ thuật, công nghệ và phương án thực hiện khác nhau trong giai đoạn đầu. Thông qua việc xem xét và đánh giá các đề xuất này, bên mời thầu có cơ sở để làm rõ, hoàn thiện và xác định chính xác hơn các yêu cầu kỹ thuật của gói thầu.
Sau khi các yêu cầu kỹ thuật đã được thống nhất và hoàn thiện, quá trình đấu thầu sẽ tiếp tục sang giai đoạn thứ hai. Ở giai đoạn này, các nhà thầu nộp hồ sơ theo hình thức hai túi hồ sơ riêng biệt, bao gồm hồ sơ đề xuất kỹ thuật và hồ sơ đề xuất tài chính. Việc tách riêng hai nội dung này giúp bảo đảm rằng việc đánh giá kỹ thuật được thực hiện khách quan, minh bạch, không bị ảnh hưởng bởi yếu tố giá, từ đó lựa chọn được nhà thầu vừa đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật vừa bảo đảm hiệu quả kinh tế cho dự án.
Như vậy, phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ được áp dụng chủ yếu trong những trường hợp gói thầu có tính chất phức tạp, đặc thù và chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật tại thời điểm tổ chức đấu thầu, nhằm nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu và bảo đảm hiệu quả thực hiện dự án.
2. Trình tự thực hiện giai đoạn một trong phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ
Theo khoản 1 Điều 33 Luật đấu thầu 2023, Giai đoạn một của phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ được tiến hành theo một trình tự nhất định nhằm đánh giá và lựa chọn các nhà thầu đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật trước khi bước sang giai đoạn tiếp theo. Trình tự này có thể được phân tích theo các bước cụ thể như sau:
Bước 1: Nộp hồ sơ đề xuất kỹ thuật
Trong giai đoạn một, các nhà thầu tham gia đấu thầu phải nộp hồ sơ đề xuất về kỹ thuật theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Hồ sơ này được xây dựng dựa trên thiết kế cơ sở hoặc các thông số kỹ thuật của gói thầu do bên mời thầu cung cấp. Điểm đặc biệt của giai đoạn này là hồ sơ đề xuất không bao gồm giá dự thầu, mà chỉ tập trung trình bày các nội dung liên quan đến giải pháp kỹ thuật, phương án thực hiện, công nghệ sử dụng và khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu.
Bước 2: Đề xuất phương án kỹ thuật thay thế (nếu có)
Bên cạnh phương án kỹ thuật chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, nhà thầu được phép đề xuất các phương án kỹ thuật thay thế nếu nhận thấy có giải pháp hiệu quả hơn. Tuy nhiên, các phương án thay thế này phải được trình bày thành một phương án riêng biệt, đồng thời nhà thầu vẫn phải nộp phương án kỹ thuật chính đúng theo yêu cầu đã được quy định trong hồ sơ mời thầu. Quy định này nhằm tạo điều kiện để các nhà thầu đưa ra những giải pháp sáng tạo, đồng thời vẫn bảo đảm cơ sở chung để so sánh và đánh giá giữa các hồ sơ dự thầu.
Bước 3: Mở hồ sơ đề xuất kỹ thuật
Sau khi kết thúc thời điểm đóng thầu, hồ sơ đề xuất kỹ thuật của các nhà thầu sẽ được mở ngay theo quy định. Việc mở hồ sơ nhằm bảo đảm tính minh bạch và công khai trong quá trình đấu thầu, đồng thời đánh dấu thời điểm bắt đầu quá trình đánh giá nội dung kỹ thuật của các hồ sơ dự thầu.
Bước 4: Đánh giá hồ sơ đề xuất kỹ thuật
Bên mời thầu tiến hành xem xét, đánh giá các hồ sơ đề xuất kỹ thuật dựa trên các tiêu chí và yêu cầu đã được quy định trong hồ sơ mời thầu. Quá trình đánh giá này nhằm xác định mức độ đáp ứng của từng nhà thầu đối với các yêu cầu về kỹ thuật, công nghệ, phương án thực hiện và các yếu tố liên quan khác của gói thầu.
Bước 5: Lựa chọn nhà thầu tham dự giai đoạn hai
Sau khi hoàn thành việc đánh giá, những nhà thầu có hồ sơ đề xuất kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu trong giai đoạn một sẽ được mời tiếp tục tham gia giai đoạn hai của quá trình đấu thầu. Việc sàng lọc này giúp bảo đảm rằng chỉ những nhà thầu có giải pháp kỹ thuật phù hợp và khả thi mới được tiếp tục tham gia vào bước tiếp theo của quá trình lựa chọn nhà thầu.
Như vậy, giai đoạn một đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá năng lực và giải pháp kỹ thuật của các nhà thầu, đồng thời tạo cơ sở để lựa chọn những nhà thầu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nhằm tiếp tục tham gia giai đoạn hai của quá trình đấu thầu.
3. Trình tự thực hiện giai đoạn hai trong phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ
Theo khoản 3 Điều 33 Luật đấu thầu 2023 sửa đổi bởi Khoản 46 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Giai đoạn hai của phương thức đấu thầu hai giai đoạn, hai túi hồ sơ được thực hiện theo một trình tự gồm nhiều bước nhằm hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật, hoàn chỉnh hồ sơ mời thầu và tiến hành đánh giá hồ sơ dự thầu của các nhà thầu đã vượt qua giai đoạn một. Cụ thể quy trình được tiến hành như sau:
Bước 1: Mời nhà thầu làm rõ hồ sơ đề xuất về kỹ thuật
Nhà thầu trong danh sách đạt yêu cầu giai đoạn một được mời làm rõ hồ sơ đề xuất về kỹ thuật. Nội dung làm rõ đề xuất về kỹ thuật bao gồm việc chủ đầu tư, yêu cầu nhà thầu điều chỉnh đề xuất về kỹ thuật giai đoạn một. Đồng thời, trong quá trình này nhà thầu cũng được đưa ra ý kiến góp ý về nội dung hồ sơ mời thầu nhằm giúp hoàn thiện hơn các yêu cầu kỹ thuật và các nội dung liên quan của gói thầu.
Bước 2: Điều chỉnh và hoàn thiện hồ sơ mời thầu giai đoạn hai
Trên cơ sở nội dung làm rõ đề xuất về kỹ thuật với từng nhà thầu, hồ sơ mời thầu giai đoạn một được điều chỉnh, bổ sung về chỉ dẫn nhà thầu, tiêu chuẩn đánh giá, yêu cầu kỹ thuật, điều kiện hợp đồng và các nội dung khác để hình thành hồ sơ mời thầu giai đoạn hai. Việc điều chỉnh, bổ sung này bao gồm cả các sai lệch về kỹ thuật của nhà thầu đã được chấp nhận, cũng như các đề xuất trong phương án thay thế của nhà thầu đã được chấp nhận.
Bước 3: Nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu giai đoạn hai
Sau khi hồ sơ mời thầu giai đoạn hai được ban hành, các nhà thầu tiến hành nộp hồ sơ dự thầu theo yêu cầu. Hồ sơ dự thầu bao gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính riêng biệt theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu giai đoạn hai, trong đó có giá dự thầu và bảo đảm dự thầu. Hồ sơ đề xuất tài chính được chào tương ứng theo phương án đề xuất kỹ thuật chính của nhà thầu. Trường hợp nhà thầu chào phương án kỹ thuật thay thế thì phải gửi kèm theo phần đề xuất tài chính cho phương án thay thế này.
Bước 4: Tiến hành mở thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu
Việc mở thầu trong giai đoạn hai được tiến hành hai lần. Trước hết, hồ sơ đề xuất về kỹ thuật sẽ được mở ngay sau thời điểm đóng thầu để tiến hành đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của hồ sơ mời thầu. Sau khi hoàn thành việc đánh giá, chỉ những nhà thầu đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật mới được mở hồ sơ đề xuất về tài chính để tiếp tục đánh giá và lựa chọn nhà thầu theo quy định.
Như vậy, giai đoạn hai đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện các yêu cầu của gói thầu, đồng thời bảo đảm việc đánh giá hồ sơ dự thầu được thực hiện một cách khách quan, minh bạch và theo đúng trình tự, từ đó lựa chọn được nhà thầu có giải pháp kỹ thuật phù hợp và hiệu quả về tài chính.
Kết luận
Có thể thấy rằng, khi được áp dụng đúng trường hợp và thực hiện đúng trình tự theo quy định của pháp luật, phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu mà còn bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, tăng cường tính cạnh tranh trong đấu thầu và thúc đẩy việc tìm kiếm những giải pháp kỹ thuật tối ưu cho các dự án quan trọng. Đây cũng chính là một trong những công cụ quan trọng giúp hoạt động đấu thầu ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong bối cảnh hiện nay.
