Cách cứu ổ cứng bị hỏng, cách cứu dữ liệu ổ cứng đơn giản nhất

1. Ổ cứng là gì?

Ổ cứng máy tính có tên Tiếng anh là Hard Disk Drive (viết tắt là: HDD). Chúng ta biết rằng ổ cứng là một trong những bộ phận quan trọng đối với máy tính và đây cũng là nơi lưu trữ những dữ liệu của người dùng.

Ngày nay, với tốc độ phát triển đáng kinh ngạc của công nghệ thì ổ cứng máy tính cũng được thiết kế với hình dạng mỏng, gọn và nhẹ còn dung lượng lưu trữ thì ngày càng tăng lên.

Ngoài chức năng lưu trữ thì ổ cứng còn liên quan tới tốc độ khởi động, tốc độ ghi chép và xuất dữ liệu hay về tính bảo mật của máy tính. Tức là, mọi thao tác phần mềm trên máy tính như copy, paste, chạy phần mềm,...có nhanh hay không sẽ phụ thuộc vào cấu tạo của ổ cứng.

Cấu tạo của ổ cứng cơ học (ví dụ là ổ HDD) bao gồm:

(1) Đĩa từ: Đĩa từ là tấm kim loại tròn được gắn bên trong đĩa cứng. Cấu trúc của đĩa từ phải được lắp đặt đúng thứ tự để duy trì quá trình lưu trữ và truy xuất dữ liệu một cách hiệu quả. Cấu trúc của đĩa từ bao gồm: track, sector, cluster, cylinder. Cụ thể: 

+ Track: trên bề mặt của đĩa từ được chia ra nhiều vòng tròn đồng tâm, các vòng tròn đó tạo thành các track (rãnh) để xác định các vùng lưu trữ dữ liệu riêng biệt.

+ Sector: mỗi track được chia thành những phần nhỏ bằng các đoạn hướng tâm, tạo thành các sector. Theo tiêu chuẩn thông thường thì một (01) sector chứa được 512 byte.

+ Cluster: cluster là một đơn vị lưu trữ bao gồm một hoặc nhiều sector. 

+ Cylinder: cylinder (trụ) được tạo thành từ tập hợp các track có cùng bán kinh ở các mặt đĩa khác nhau.

(2) Trục quay và động cơ: Trục quay có công dụng là truyền chuyển động của đĩa từ, còn động cơ sẽ được gắn đồng trục với trục quay và các đĩa từ.

(3) Đầu đọc ghi: như tên gọi thì chức năng của đầu đọc ghi là ghi và đọc dữ liệu.

(4) Cụm mạch điện, bao gồm: mạch điều khiển (có chức năng điều khiển động cơ và cần đầu dọc nhằm đảm bảo việc hoạt động đúng vị trí trên bề mặt đĩa từ); mạch xử lý dữ liệu (thực hiện việc xử lý các dữ liệu ghi và đọc của ổ đĩa cứng); đầu cắm nguồn cấp điện cho ổ đĩa cứng; bộ nhớ đệm (đây là nơi lưu trữ dữ liệu tạm thời);....

(5) Vỏ ổ đĩa cứng: đây là phần bên ngoài dùng để chứa các linh kiện bên trong của ổ cứng

Hiện nay, có hai (02) loại ổ cứng phổ biến là HDD và SSD. Chúng ta đã biết những thành phần cấu tạo cơ bản của ổ cứng HDD như bên trên đã đề cập. Vậy ổ SSD có những thành phần cấu tạo nào, có giống với ổ HDD không?

Ổ SSD (viết tắt của Solid State Drive) không lưu trữ dữ liệu trên các đĩa từ và không sử dụng kết cấu cơ học như ổ HDD mà sẽ được lưu trữ trên các chip (như chip NAND flash hoặc chip DRAM). Cấu tạo của SSD gồm có 04 phần chính là: 

(1) Bộ điều khiển chính: Bộ điều khiển chính của SSD thực ra là một chip điều khiển chính. Nó có chức năng kết nối giữa bộ lưu trữ với giao diện để giữ liệu có thể truyền đến máy tính; đọc và ghi dữ liệu, thu gom rác,....

(2) Chip bộ nhớ, được chia thành hai (02) loại phổ biến: DRAM (Dynamic random access memory) và NAND flash. DRAM có tốc độ đọc và ghi dữ liệu nhanh hơn so với chip NAND flash nhưng khi mất điện đột ngột thì dữ liệu của SSD sẽ bị mất đi. 

Ngược lại, dữ liệu của ổ SSD được cấu tạo từ chip NAND flash vẫn có thể được lưu khi bị mất điện. Ngoài ra, NAND flash giúp ổ SSD tiêu thụ điện năng thấp, giá thành lại, hiệu suất tốt.

(3) Chip đệm: Chip đệm đượcđặt cạnh chip điều khiển, nó giúp SSD xử lý dữ liệu nhanh chóng hơn.

(4) Giao diện

Bài viết sẽ đề cập thêm những ưu nhược điểm của HDD và SSD để bạn đọc tham khảo, chọn lựa được ổ cứng phù hợp với mình.

Đầu tiên, ổ SSD có giá thành cao hơn so với HDD. Đồng thời, hình thức của SSD được nhiều người đánh giá cao vì mỏng và nhẹ.

Thứ hai, tốc độ ghi khác nhau: ổ cứng HDD có tốc độ ghi trung bình từ 50 MB/s đến 120 MB/s, còn ổ cứng SSD có tốc độ ghi trung bình từ 220 MB/s đến 550 MB/s. Thực tế cho thấy rằng, SSD chỉ cần mất vài giây để khởi động máy tính, phần mềm,.... nhanh hơn so với ổ HDD.

Thứ ba, về tiếng ồn. Khi Ổ HDD hoạt động thì sẽ gây ra hiện tượng rung, phát ra tiếng ồn. Còn ổ SSD thì đã khắc phục được nhược điểm của HDD vì nó hoạt động mượt hơn nhiều.

Thứ tư, độ bền của SSD tốt hơn nhiều so với HDD. Nguyên nhân là do cấu tạo vật lý của HDD, trong HDD có các lớp đĩa từ và những lớp đĩa này phải chạy liên tục khi máy tính đọc và ghi dữ liệu. Trong khi, SSD sử dụng con chip để đọc và ghi dữ liệu.

2. Dấu hiệu và nguyên nhân dẫn đến ổ cứng bị hỏng

Các bạn biết đấy, ổ cứng hoạt động trong trạng thái bình thường thì sẽ chạy rất êm. Còn nếu gặp những dấu hiệu này thì có thể ổ cứng của bạn bị hư, hỏng như: khi hoạt động thì ổ cứng phát ra những tiếng kêu lạch cạch, máy tính chạy chậm hoặc phần mềm thường xuyên bị treo, lỗi hệ thống,.... Một trong những hậu quả nặng nề có khả năng xảy ra khi ổ cứng bị hỏng là dữ liệu của người dùng sẽ bị mất hoàn toàn.

Thông thường, nguyên nhân dẫn đến ổ cứng cơ học bị hỏng là do những va đạp hay ổ cứng bị đánh rơi. Các bộ phận của ổ cứng dễ bị hỏng như đầu đọc ghi, motor. 

Đối với đầu đọc ghi, khi xảy ra va đập thì đầu đọc ghi không nằm đúng vị trí của chúng, thường là sập xuống bề mặt của đĩa từ. Do đó, lúc ổ cứng hoạt động thì ta sẽ nghe thấy tiếng kêu cạch cạch rất khó chịu từ máy tính của mình phát ra. Mỗi cú va chạm sẽ làm xước bề mặt đĩa từ, càng để lâu thì đĩa từ sẽ bị hỏng nặng hơn và khả năng để khôi phục dữ liệu ngày càng khó hơn.

Đối với motor, nếu motor có vấn đề thì đĩa từ sẽ không quay được và cũng dẫn đến những âm thanh làm ta khó chịu.

Nguyên nhân dẫn đến ổ SSD bị hỏng có thể do: thành phần cấu tạo của ổ cứng kém chất lượng, các mối hàn bị oxi hóa,....; do những phần mềm độc hại xâm nhập dẫn đến hỏng các dữ liệu bên trong ổ cứng; những yếu tố bên ngoài tác động đến ổ cứng gây ra lỗi như dính nước, nhiệt độ không phù hợp, bị đánh rơi hay va đập;...

3. Các giải pháp để sửa chữa ổ cứng bị hỏng, lấy lại dữ liệu từ ổ cứng

* Lỗi vật lý

Với những lỗi vật lý nhẹ thì bạn có thể tháo bộ phận vỏ bên ngoài máy tính, tiếp đó tiến hành vệ sinh sạch sẽ phần cáp nối và và các tiếp điểm trên ổ cứng, bo mạch chỉ bằng các dụng cụ làm sạch máy tính. Sau đó, tiến hành kiểm tra lại Master/Slave cho ổ cứng xem có chính xác hay không rồi mới tiến hành lắp vào như cũ. Cuối cùng, bật máy lên, truy cập vào BIOS và chọn chế độ tự động nhận diện đĩa cứng.

* Lỗi phần mềm

Nếu lỗi do phần mềm thì ta có thể sử dụng chương trình ScanDisk để kiểm tra và xác định một số sự cố xảy ra trên ổ cứng.

Bước 1: Vào "My computer" rồi nhấn chuột phải lên phân vùng ổ đĩa cứng cần kiểm tra, sau ấn chọn "Properties"

Bước 2: Khi hiện thị hộp thoại thì chọn "Tools", rồi nhấn "Check now"

Hệ thống sẽ tự động tiến hành sửa chữa những file bị lỗi, phục hồi các bad sector và một số lỗi khác.

* Nhiệt độ không phù hợp

Ổ cứng hoạt động tối ưu ở nhiệt độ nhất định. Mỗi một ổ cứng sẽ có một mức nhiệt độ phù hợp khác nhau. Để tản nhiệt cho ổ cứng thì ta có thể lắp thêm thiết bị tản nhiệt, vệ sinh máy định kỳ, thay keo tản nhiệt,....

Đối với những dữ liệu bị mất thì có thể sử dụng một số phần mềm để khôi phục như: Rescuva, TestDisk, FileSalvage, Data Rescue,... hay kết nối ổ cứng bị hỏng với máy tính khác thông qua cáp USB hoặc Dock.

Khi mình bị bệnh thì mình sẽ đến thăm khám ở bệnh viện để các bác sĩ chẩn đoán mình có mắc bệnh gì hay không. Do đó, ổ cứng bị hỏng thì chúng ta có thể tìm đến các cửa hàng, trung tâm để họ có thể kiểm tra, xác định lỗi và sửa chữa bởi họ là những người có kinh nghiệm, chuyên môn.

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết "Cách cứu ổ cứng bị hỏng, cách cứu dữ liệu ổ cứng đơn giản" mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến bạn đọc. Nếu bạn đọc có những vướng mắc liên quan đến vấn đề pháp luật thì vui lòng liên hệ tới bộ phận tổng đài tư vấn pháp luật theo số 1900.6162 hoặc gửi thư tới địa chị email lienhe@luatminhkhue.vn. Xin chân thành cảm ơn!