Mục lục bài viết

1. Chi phí biến đổi là gì?

1.1. Khái niệm

Chi phí biển đổi hay còn gọi là biến phí (Variable cost - VC) là các khoản chi phí thường tăng lên cùng với mức độ hoạt động. Nó là khoản tiền trả cho các đầu nhân tố biến đổi như nguyên liệu, lao động. Mức độ hoạt động có thể biểu hiện ở số lượng sản phẩm sản xuất, số lượng sản phẩm tiêu thụ, số giờ máy vận hành... Cụ thêt là trường hợp khối lượng sản xuất và sản lượng tăng lên, chi phí biến đổi cũng sẽ tăng lên. Ngược lại khi ít sản phẩm được sản xuất thì chi phí biến đổi liên quan đến sản xuất sẽ giảm đi. 

Chi phí biến đổi sẽ thay đổi theo sự thay đổi về số lượng đầu ra được sản xuất. Họ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự biến động trong mức độ hoạt động của doanh nghiệp. 

>> Xem chi tiết: Chi phí biến đổi (variable costs) là gì?

 

1.2. Công thức tính chi phí biến đổi 

Công thức tính chi phí biến đổi 

Tổng chi phí biến đổi = Tổng số lượng đầu ra × chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị

Công thức tính chi phí cố định: Chi phí cố định của doanh nghiệp có thể tính theo 1 trong 2 công thức sau đây:  

Chi phí cố định = Chi phí hoạt động cao nhất - (Chi phí biến đổi trên một đơn vị × đơn vị hoạt động cao nhất) 

Chi phí cố định = Chi phí hoạt động thấp nhất - (Chi phí biến đổi trên một đơn vị × đơn vị hoạt động thấp nhất) 

 

1.3. Đặc điểm của chi phí biến đổi

  • Tổng biên phí thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi; 
  • Biến phí đơn vị (là biến chi phí chi ra để sản xuất 1 đơn vị sản phẩm) không đổi khi thay đổi mức độ hoạt động; 
  • Biến phí bằng 0, nếu không có hoạt động 

 

1.4. Phân loại chi phí biến đổi 

Chi phí biến đổi được chia thành chi phí biến đổi tuyến tính, chi phí biến đổi cấp bậc, chi phí biến đổi dạng cong. Cụ thể từng loại chi phí như sau: 

- Chi phí biến đổi tuyến tính:

Là chi phí biến đổi có quan hệ tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động. Loại chi phí này thường sẽ bao gồm các chi phí về nguyên liệu trực tiếp, lao động trực tiếp và hoa hồng bán hàng. Để kiểm soát chi phí biến đổi tuyến tính tốt hơn, chúng ta không chỉ kiểm soát tổng số mà còn phải kiểm soát biến phí trên một đơn vị mức độ hoạt động (định mức biến phí) ở các mức độ bi khác nhau. Xây dựng và hoàn thiện định mức biến phí tỉ lệ là cơ sở của biện pháp tiết kiệm chi phí. 

- Chi phí biến đổi cấp bậc:

Là những chi phí thay đổi chỉ khi mức độ hoạt động thay đổi nhiều và rõ ràng. Khi mức độ hoạt động thay đổi ít và thay đổi không đáng kể, loại chi phí này sẽ không thay đổi. Như chi phí lao động gián tiếp, chi phí bảo trì máy... là những chi phí biến đổi thuộc dạng này. 

Về phương diện toán học, biến phí cấp bậc được thể hiện theo phương trình: 

Y = biXi 

Trong đó: bi là biến phí trên một đơn vị mức độ hoạt động ở phạm vi i

Biến phí cấp bậc là những biến phí mà sự thay đổi của chúng chỉ xảy ra khi mức độ hoạt động đạt đến một giới hạn, phạm vi nhất định. Biến phí cấp bậc thay đổi theo từng cấp. Khi mức độ hoạt động thay đổi ít, chưa đạt đến giới hạn thì tổng biến phí không thay đổi. Khi mức độ hoạt động thay đổi nhiều, đạt đến một giới hạn, phạm vi nhất định mới làm thay đổi loại chi phí này. 

Ví dụ: Doanh nghiệp sản xuất phụ kiện ô tô cứ 3 máy phun sơn cần 1 thợ bảo dưỡng ứng với mức lương 10.000.000 đ/tháng. Như vậy nếu công ty mở rộng lên 5 máy thì phải thuê 2 thợ, chi phí bảo dưỡng là 20.000.000 đ/tháng. Nếu số lương máy nén tăng lên là 6, doanh nghiệp vẫn chỉ cần 2 thợ bảo dưỡng mà chưa cần thuê thêm thợ, chi phí vẫn là 20.000.000đ/tháng. Đây chính là biến phí cấp bậc của doanh nghiệp. 

- Chi phí biến đổi dạng cong:

Trong khi nghiên cứu các chi phí biến đổi. Chúng ta giả định có một quan hệ tuyến tính thật sự giữa chi phí biến đổi và sản lượng sản xuất. Chi phí biến đổi thực tế ứng xử theo một dạng cong, không thể hiện mối quan hệ tuyến tính giữa chi phí và mức độ hoạt động. 

 

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí biến đổi trong doanh nghiệp

- Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ

Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật được thể hiện trong việc đuầ tư máy móc thiết bị, khoa học kĩ thuật thay thế sức lao động chân tay của con người. Từ đó làm thay đổi quá trình sản xuất theo hướng chuyên môn hóa, thay thế con người bằng máy móc. Tiền lương, tiền tiêu hap nguyên vật liệu sản xuất là khoản chi phí biến đổi sẽ được giảm. 

- Yếu tố tổ chức sản xuất và sử dụng lao động 

Lao động là nhân tố quyết định đến quá trình sản xuất, ảnh hưởng đến chi phí của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp có những biện pháp tổ chức lao động phù hợp, sử dụng lao động một cách hợp lý sẽ phát huy được thế mạnh của lao động để góp phần khuyến khích và thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng suất lao động. Như vậy, khi doanh nghiệp tổ chức được nhân lực sẽ trở thành yếu tố then chốt trong việc giảm chi phí biến đổi cho doanh nghiệp. 

 

2. Phân biệt chi phí cố định và chi phí biến đổi 

  • Chi phí bắt buộc là loại chi phí không thể biến mất cho dù mức độ hoạt động của doanh nghiệp có xuống rất thấp, thậm chí không hoạt động. Bản chất của chi phí cố định là sử dụng lâu dài và khó thay đổi. 
  • Chi phí tùy ý là loại chi phí cố định có thể được thay đổi nhanh chóng thông qua các quyết định của ban lãnh đạo như chi phí marketing, nhân sự, quảng cáo.... Đặc điểm của chi phí tùy ý chính là có thể nhanh chóng thay đổi, cắt giảm trong trường hợp cần thiết. 
  • Điểm khác biệt rõ nét nhất giữa chi phí biến đổi và chi phí cố định là ở khái niệm của hai từ "biến đổi" và "cố định". Chi phí cố định sẽ phát sinh một cách cố định từ khi thành lập công ty, thậm chí khi chưa đi vào sản xuất bao gồm các chi phí về tiền thuê mặt bằng, tiền hao mòn các đồ dùng, máy móc, văn phòng... Kể cả doanh nghiệp dừng hoạt động mà chưa chính thức giải thế thì họ vẫn phải thanh toán các chi phí cố định. Bất kể khối lượng sản phẩm, doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp đó là bao nhiêu thì chi phí này vẫn là cố định, có thể thay đổi theo thời gian nhưng nó không liên quan đến quy mô sản xuất. 
  • Ngược lại với chi phí cố định, chi phí biến đổi sẽ thay đổi khi quy mô, sản lượng sản xuất thay đổi. Khối lượng sản xuất tăng thì chi phí biến đổi cũng tăng, khi dừng sản xuất thì chi phí biến đổi sẽ không phát sinh. Bởi vì khi tăng quy mô sản xuất đồng nghĩa là nguyên liệu đầu vào cũng sẽ tăng, nguồn nhân lực cũng tăng, công suất lao động máy móc cũng tăng. 
  • Về việc phát sinh chi phí, hai loại chi phí này cũng khác nhau. Chi phí cố định sau khi được thỏa thuận sẽ không đổi trong thời gian dài, vẫn làm phát sinh chi phí kể cả công ty tạm thời dừng hoạt động. Nhưng chi phí biển đổi có thể thay đổi theo ngày và chỉ phát sinh khi công ty hoạt động. Khi công ty không có hoạt động nào thì không có chi phí biến đổi. 

>> Xem thêm: 

Bài viết dưới đây cung cấp những thông tin về Chi phí biến đổi? Phân biệt chi phí biến đổi với chi phí cố định do công ty Luật Minh Khuê sưu tầm và tổng hợp. Hy vọng bài viết có nội dung hữu ích đối với người đọc. Xin chân thành cảm ơn!