Chính sách mới về BHXH, tuổi nghỉ hưu

1. Từ 01/04/2023, thêm 01 bệnh nghề nghiệp được hưởng BHXH

Từ ngày 01/04/2023 thêm một bệnh COVID-19 được đưa vào danh mục bệnh nghề nghiệp. Đây là nội dung Thông tư 02/2023/TT-BYT ngày 09/02/2023 sửa đổi Thông tư 15/2016/TT-BYT quy định về nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội do Bộ trưởng Bộ Y Tế ban hành. Theo đó, bổ sung "bệnh COVID-19 nghề nghiệp" vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm xã hội. Đồng thời, bổ sung hướng dẫn chẩn đoán giám định bệnh COVID-19 nghề nghiệp quy định tại Phụ lục 35 ban hành kèm theo Thông tư 15/2016/TT-BYT (bổ sung bởi Thông tư 02/2-23/TT-BYT).

Theo hướng dẫn chẩn đoán giám định bệnh COVID-19 nghề nghiệp (Phụ lục 35), các yếu tố gây bệnh COVID-19 nghề nghiệp bao gồm :

- Có tiếp xúc với vi rút SARS-Cov-2 trong môi trường lao động

- Yếu tố gây bệnh được ghi nhận tại một trong các văn bản sau :

+ Biên bản xác định tiếp xúc nghề nghiệp với vi rút SARS-Cov-2 được quy định tại Phụ lục 36 ban hành kèm theo Thông tư 15/2016/TT-BYT (bổ sung bởi Thông tư 02/2023/TT-BYT).

+ Văn bản cử tham gia phòng chống dịch, phục vụ, cứu trợ người nhiễm vi rút SARS-Cov-2 do lãnh đạo đơn vị ký xác nhận, đóng dấu và các văn bản khác phù hợp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp

+ Đánh giá yếu tố tiếp xúc nghề nghiệp quy định tại mục VI Mẫu 04 Phụ lục 3 ban hành kèm theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP

+ Biên bản xác nhận tiếp xúc với yếu tố có hại gây bệnh nghề nghiệp cấp tính quy định tại Phụ lục 5 ban hành kèm theo Thông tư 28/2016/TT-BYT

Thông tư 02/2023/TT-BYT có hiệu lực từ ngày 01/4/2023.

2. Đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được nhận 50% mức hưởng

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến các bộ, ngành dự thảo luật BHXH sửa đổi, trong đó có điểm mới liên quan chính sách BHXH 1 lần. Theo đó, thay vì nhận BHXH 1 lần, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội bổ sung quy định theo hướng khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu. Cụ thể, cơ quan soạn thảo đưa ra 2 phương án :

Phương án 1, giữ nguyên quy định hiện hành. Người lao động tham gia dưới 20 năm BHXH và sau 1 năm nghỉ việc không tiếp tục đóng BHXH tự nguyện thì được rút 1 lần. Lao động được rút toàn bộ quá trình đóng nếu có nhu cầu, song về lâu dài sẽ chịu thiệt khi không được hưởng lương hưu. Tuy nhiên, theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, với phương án này không thể hạn chế tình trạng rút BHXH 1 lần, tác động đến lưới an sinh, tạo áp lực lên ngân sách chi trợ cấp hưu trí.

Phương án 2 là cho lao động rút 1 lần song tối đa không quá 50% tổng thời gian đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất. Sau 12 tháng, người lao động không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện, và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm mà có yêu cầu thì được giải quyết một phần, nhưng tối đa không quá 50% tổng thời gian đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời gian đóng BHXH còn lại được bảo lưu để người lao động hưởng chế độ BHXH khi đủ tuổi nghỉ hưu.

Với phương án này, cơ quan soạn thảo đánh giá sẽ giảm được số tiền chi trả ban đầu cho quỹ BHXH và người lao động chỉ nhận được một nửa tiền cho tổng thời gian đóng. Mức hưởng 1 lần căn cứ trên số năm người lao động đóng BHXH. Mỗi năm được tính bằng 1,5 tháng bình quân tiền lương đóng BHXH cho những năm trước 2014; bằng 2 tháng bình quân tiền lương đóng cho những năm từ 2014 trở đi. Người lao động đóng BHXH dưới 1 năm, mức hưởng tối đa bằng 2 tháng bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Với người lao động đóng BHXH dưới 1 năm, mức hưởng tối đa bằng 2 tháng bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Với người lao động tham gia BHXH tự nguyện, mức hưởng 1 lần không bao gồm tiền ngân sách hỗ trợ cho những năm đóng.

3. Quy định mới về tuổi nghỉ hưu từ năm 2023

Từ năm 2023 sẽ tăng tuổi nghỉ hưu của người lao động cụ thể:

Theo quy định tại Điều 169 Bộ Luật lao động năm 2019 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP, tuổi nghỉ hưu của người lao động được điều chỉnh tăng theo lộ trình cho đến khi nam đủ 62 tuổi vào năm 2028 và nữ đủ 60 tuổi vào năm 2035.

Năm 2023 là năm thứ 3 thực hiện điều chỉnh tăng tuổi nghỉ của người lao động. Theo đó, tuổi nghỉ hưu sẽ tăng thêm 03 tháng với nam và 04 tháng với nữ. Đơn cử, nếu người lao động làm việc trong điều kiện bình thường thì tuổi nghỉ hưu năm 2023 như sau :

- Đối với nam là từ đủ 60 tuổi 09 tháng. Ví dụ : lao động nam sinh vào tháng 9/1962 thì sẽ được nghỉ hưu vào tháng 7/2023.

- Đối với nữ là từ đủ 56 tuổi. 

Đây là độ tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường, vẫn có trường hợp người lao động được về hưu sớm hơn 5 năm, thậm chí là 10 năm. Đơn cử với người lao động bị suy giảm khả năng lao động; làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn đến 05 tuổi (Tức là đủ 55 tuổi 9 tháng đối với nam và đủ 51 tuổi đối với nữ).

4. Điều kiện hưởng lương hưu theo quy định hiện nay

Căn cứ Điều 54 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014,  điểm a khoản 1 Điều 219 Bộ Luật lao động, điều kiện hưởng lương hưu đối với người lao động tham gia BHXH như sau :

- Đối với người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc làm việc trong điều kiện lao động bình thường đáp ứng đủ 2 điều kiện sau :

+ Khi nghỉ việc có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên

+ Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.

- Đối với người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Điều kiện hưởng lương hưu đối với người lao động tham gia BHXH tự nguyện theo quy định tại Điều 73 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2015,  điểm c khoản 1 Điều 219 Bộ Luật lao động, cụ thể :

+ Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định 

+ Đủ 20 năm đóng BHXH trở lên

Trường hợp người lao động đã đủ điều kiện về tuổi theo quy định để hưởng lương hưu nhưng thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm thì được đóng cho đến khi đủ 20 năm để hưởng lương hưu.

- Lao động nữ là cán bộ, công chức cấp xã hoặc là người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn tham gia BHXH khi nghỉ việc đáp ứng điều kiện :

+ Có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH

+ Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định

Trong điều kiện lao động đặc biệt người lao động được nghỉ hưu trước tuổi. Thời gian nghỉ hưu trước tuổi có thể từ 5 năm đến 10 năm quy định tại Điều 54 và 55 Luật Bảo hiểm xã hộị

5. Mức hưởng lương hưu hàng tháng theo quy định hiện nay

Theo điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Điều 7 Nghị định 115/2015/NĐ-CP thì mức lương hưu hàng tháng của người lao động đủ điều kiện như trên được tính như sau :

Mức lương hưu cơ bản :

Lương hưu = Tỷ lệ hưởng lương hưu x Mức bình quân tiền lương đóng BHXH

Trong đó :

- Với lao động nam : 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH tương ứng 20 năm đóng BHXH. Sau đó mỗi năm đóng cộng 2%, tối đa bằng 75%.

- Với lao động nữ : 45% mức bình quân lương tháng đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng BHXH. Sau đó mỗi năm đóng được tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%.

- Với lao động nữ hoạt động chuyên trách hoặc không chuyên trách ở xã phường, thị trấn đủ điều kiện hưởng lương hưu được tính theo số năm đóng BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH

+ Đủ 15 năm đóng BHXH tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH

+ Từ đủ 16 - 20 năm đóng BHXH, cứ mỗi năm đóng tính thêm 2%

Mức lương hưu khi nghỉ hưu trước tuổi

Theo khoản 3 Điều này, mức lương hưu hàng tháng của người đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi được tính như người nghỉ hưu đủ tuổi, sau đó cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi quy định thì giảm 2%.

Trường hợp thời gian nghỉ hưu trước tuổi có tháng lẻ :

+ Lẻ dưới 06 tháng : không giảm tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu

+ Lẻ từ 06 tháng trở lên : giảm 1%.

Trên đây là một số thông tin hữu ích Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách hàng. Nếu có bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi nào cần được giải đáp, hãy liên hệ tới Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp nhanh chóng. Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng !