1. Tổng thống Trump 

1.1. Ban hành đạo luật 

Ngay trong năm đầu tiên nắm quyền tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã ký ban hành Đạo luật Việc làm và Cắt giảm thuế. Đạo luật này đưa thuế suất doanh nghiệp giảm từ mức 35% xuống 15%, với kỳ vọng người dân và doanh nghiệp Mỹ sẽ tăng cường chi tiêu, mở rộng nền kinh tế và số lượng việc làm. Đồng thời sẽ chỉ đánh thuế một lần lên doanh thu của các công ty Mỹ đang hoạt động ở nước ngoài. Theo đó, một số công ty lớn của Mỹ đang làm ăn ở nước ngoài có thể đưa lợi nhuận về nước với mức thuế chỉ còn 10% thay vì 35% như hiện nay. Ước tính, hiện các công ty Mỹ đang cất giữ khoảng 2.6 nghìn tỷ USD lợi nhuận ở nước ngoài để tránh bị đánh thuế. 

 Ngoài ra, thuế thu nhập của người dân cũng được cắt giảm. Ví dụ, mức thuế thu nhập tối đa được giảm từ 39,6% xuống còn 37% (áp dụng với người có thu nhập trên 524.000 USD/năm). Mức miễn trừ thuế cơ bản được tăng gấp đôi, theo đó miễn trừ thuế tới 20% cho các chủ doanh nghiệp, bao gồm người sở hữu duy nhất hoặc đối tác của doanh nghiệp đó. Bên cạnh đó, luật cũng được điều chỉnh nên ít gia đình phải nộp thuế thừa kế hơn. Hầu hết chính sách thuế này được áp dụng tạm thời nhưng kéo dài tới hết năm 2025.  

1.2. Mục tiêu:

Mục tiêu chính của kế hoạch này là tạo ra việc làm, thúc đẩy đà tăng trưởng và giúp cho thành phần trung lưu thấp có cơ hội thăng tiến, đúng như những cam kết của Tổng thống Donald Trump trong chiến dịch tranh cử. Ông Trump nhấn mạnh rằng, chính sách giảm thuế này sẽ giúp khoảng 3 triệu công dân Mỹ hưởng lợi hàng nghìn USD và hàng trăm nghìn doanh nghiệp cắt giảm được chi phí kinh doanh, qua đó tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. 

1.3. Tác động:

(i) Đầu tư tư nhân: Khi thuế thu nhập giảm, chi phí sử dụng vốn giảm sẽ giúp tăng lợi nhuận kỳ vọng của các nhà đầu tư, do vậy tạo động lực để kích thích đầu tư tư nhân (Fuest và cộng sự, 2005);

(ii) Ngân sách của Mỹ: Việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ có hai tác động trái chiều tới ngân sách:  Một là, trong ngắn hạn, ngân sách có thể sẽ giảm do thu ngân sách từ thuế thu nhập doanh nghiệp giảm, và hai là trong dài hạn, ngân sách có thể sẽ tăng do tăng năng suất doanh nghiệp và quy mô của nền kinh tế do kích thích đầu tư;

(iii) Cơ cấu kinh tế của Mỹ: Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp giúp giảm những méo mó do thuế gây ra và tạo ra sự dịch chuyển về cơ cấu của các hoạt động kinh tế theo hướng nâng cao hiệu quả (ngay cả khi mức độ hoạt động kinh tế không thay đổi) và thu hẹp những ngành hiện được ưu đãi thuế, như ngành y tế và nhà ở. Do vậy, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể được cải thiện nhờ sự dịch chuyển này;

(iv) Thương mại quốc tế. Kinh tế Mỹ tăng tốc nhờ giảm thuế có thể tác động tích cực tới thương mại thế giới do làm tăng nhu cầu nhập khẩu hàng hóa tiêu dùng và đầu tư từ nước ngoài

1.3. Đánh giá: 

Thực tế, với chính sách của mình Tổng thống Trump đã đưa mức tăng lương bình quân của người lao động trong thời gian 3 năm đầu nhiệm kỳ lên tới 3%. Cũng như thu nhập bình quân hộ gia đình, doanh nghiệp. Tuy nhiên, rất nhiều nghị sĩ Dân chủ đã lên tiếng phản đối và khẳng định sẽ ngăn chặn chính sách này tại Quốc hội. Với lập luận rằng việc giảm thuế sẽ có lợi nhiều hơn cho những người giàu hay thậm chí còn tăng gánh nặng nợ công của Mỹ lên đến 1.500 tỳ USD trong thập kỷ tiếp theo. Ngay cả các thành viên đảng Cộng hòa trong Quốc hội, dù hoan nghênh nỗ lực cải cách thuế của ông Trump, nhưng vẫn không loại trừ những rủi ro đối với kế koạch này. 

Ngay trước khi Nhà Trắng công bố gói đề xuất thuế mới, các nhà lãnh đạo đảng Cộng hòa cũng tuyên bố, với việc giảm thuế, đảng Cộng hòa sẽ nhắm tới việc loại bỏ một loạt các khoản giảm trừ thuế có lợi cho tất cả mọi người, từ chủ sở hữu nhà còn đang thế chấp đến các nhà tài trợ từ thiện. Trong khi đó, những thành viên đảng Dân chủ cho rằng trong lịch sử, các kế hoạch thuế của đảng Cộng hòa luôn có lợi cho người giàu và làm trầm trọng thêm tỉnh hình tài chính của Mỹ. Nhiều phân tích dự báo cho rằng, kế hoạch này sẽ khiến thâm hụt ngân sách Mỹ gia tăng do giảm nguồn thu ngân sách từ thuế. Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã lập luận rằng, tăng trưởng kinh tế được đẩy mạnh và điều này sẽ giúp bù đắp lại các khoản thâm hụt ngân sách. 

Theo quan điểm của bà Nancy Pelosi, lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, thì đây là một kế hoạch thiếu chi tiết và chủ yếu mang lại lợi ích cho các công ty và tập đoàn lớn. Nghị sĩ đảng Dân chủ Bemie Sanders, nguyên ứng cử viên tổng thống giai đoạn bầu cử sơ bộ, cho rằng kế hoạch giảm thuế này chỉ có lợi cho Donald Trump và những người bạn tỷ phú của ông Trump, mà không mang lại gì cho giới trung lưu. Nghị sĩ Lloyd Doggett thuộc đảng Dân chủ, thì so sánh việc chương trình cắt giảm thuế hàng nghìn tỷ USD sẽ được tự bù đắp là điều vô lý, chẳng khác nào yêu cầu Mexico trả tiền xây dựng bức tường biên giới hàng tỷ USD mà ông Trump đã đưa ra. Còn theo quan điểm của Thượng nghị sĩ Sherrod  Brown, đại diện bang Ohio, thì mức thuế doanh nghiệp 15% sẽ để lại lỗ hổng lớn trong ngân sách liên bang và chính quyền sẽ buộc phải có động thái bù đắp khác như áp dụng thuế biên giới hay bỏ giảm trừ lãi suất thế chấp. Bên cạnh đó, nhiều nghị sĩ Dân chủ tuyên bố sẽ xem xét chi ly từng điều khoản một của dự luật thuế này. 

Trong khi đó, lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện và Hạ viện đã lên tiếng ca ngợi những đề xuất của Trump, cho rằng kế hoạch sẽ được lên chi tiết cụ thể trong quá trình hình thành dự luật. Những nguyên tắc mà chính quyền Trump đưa ra trong kể hoạch này sẽ giữ vai trò là kim chỉ nam quan trọng khi Quốc hội và chính quyền làm việc để đưa ra những thay đổi về thuế. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng chính sách mới của Tổng thống Donald Trump là không thực tế vì không phải cứ giảm thuế là mọi người sẽ chăm chỉ làm việc để kiếm thêm tiền, đóng thêm thuế và giải quyết thâm hụt ngân sách.

Đối với doanh nghiệp Mỹ, mặc dù mang lại nhiều lợi ích nhưng dự luật của ông Trump vẫn vấp phải luồng ý kiến trái ngược trong cộng đồng doanh nghiệp nước này. Được lợi nhất là các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực bán lẻ, xây dựng và dịch vụ, vốn từ trước tới nay không được lợi thế theo chính sách hiện tại. Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ, vật tư, dược và đặc biệt là sản xuất xăng dầu nội địa bị mất lợi thế. Họ vổn tận dụng được lỗ hổng trong chính sách thuế hiện tại để giảm trừ mức thanh toán lãi suất, chi phí thiết bị và nghiên cứu, cũng như chuyển lợi nhuận cho các thực thể ở nước ngoài nơi có thuế suất thấp hơn. 

Nghiên cứu năm 2016 của Giáo sư Aswath Damodaran, Đại học New York cho thấy, trung bình, các doanh nghiệp Mỹ thuộc lĩnh vực kỹ thuật, xây dựng, phân phối thực phẩm và xuất bản phải trả mức thuế khoảng 34%, trong khi con số đó của các doanh nghiệp xăng dầu và khí đốt chỉ ở 7-8%. Cơ chế hiện nay tạo điều kiện “né” thuế thuận lợi hơn cho doanh nghiệp dầu mỏ, như cho phép các công ty dầu khí giảm trừ thu nhập đóng thuế bởi mặt hàng này được liệt vào danh sách tài nguyên thiên nhiên. Theo kế hoạch cải cách của ông Trump, hầu hết các lỗ hổng trong hệ thống thuế vụ Mỹ sẽ được siết chặt, để đổi lại mức thuế suất doanh nghiệp thấp. Do đó, một khi được triển khai, chương trình cải cách của ông Trump sẽ không chỉ gây lo ngại thâm hụt ngân sách liên bang, mà còn khiến các doanh nghiệp xăng dầu Mỹ nao núng. Theo phân tích của chuyên gia kinh tế Lee Steppard, cộng tác viên của tạp chí Forbes, mô hình kinh tế lệ thuộc nguồn cung đòi hỏi cắt giảm thuế phải đủ lớn để có thể ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, tăng trưởng sẽ không phát sinh đồng đều, nếu giảm thuế mạnh nhưng chi không tăng mạnh. Điều này sẽ làm GDP tăng không đáng kể, gây áp lực làm tăng lãi suất và đầu tư giảm.  Những đề xuất giảm thuế của Trump được đánh giá là sẽ làm hài lòng những người hưởng lợi, bao gồm các công ty đa quốc gia và người đóng thuế giàu có. Tuy nhiên, kế hoạch này còn một khoảng cách lớn mới đạt tới một chương trình cải tổ thuế mà cả đảng Dân chủ và Cộng hòa đã tìm kiếm suốt nhiều năm qua. 

2. Tổng thống Biden

2.1. Chính sách được ban hành

Chính quyền ông Biden tìm cách loại bỏ hoặc đảo ngược nhiều điều khoản trong chính sách thuế trước đó của Tổng thống Trump. Với ý muốn tăng thuế với người giàu, đặc biệt là những người có thu nhập cao, tăng thuế an sinh xã hội nhiều hơn, bãi bỏ việc giảm mức thuế thu nhập tối đa, giảm giá trị các khoản khấu trừ, đồng thời tăng thuế đối với tài sản thừa kế và thu nhập từ đầu tư vốn. 

- Chính sách thuế: Chính sách mới của ông Biden sẽ trái ngược lại hoàn toàn với chính sách thuế trước đó của ông Trump. Những người thuộc nhóm 1% giàu nhất sẽ phải trả thêm trung bình 260.000 USD từ năm tiếp, tương đương gần 16% thu nhập sau thuế của họ. Còn nhóm thu nhập trung bình sẽ được giảm 680 USD tiền thuế, tương đương 1,1 % thu nhập. Nhóm thu nhập thấp (dưới 25.000 USD/ năm) sẽ được giảm 760 USD - tương đương 5,2 % thu nhập. 

Bộ Tài chính Mỹ có kế hoạch áp thuế tối thiểu với lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ thu được trên toàn cầu, đồng thời sẽ thẳng tay trừng phạt những doanh nghiệp cố gắng chuyển lợi nhuận ra nước ngoài. Tổng thống Joe Biden đã đề xuất tăng thuế thu nhập doanh nghiệp tại Mỹ được điều chỉnh tăng lên mức 28% từ mức 21% trước đó, ngưỡng 28% sẽ cao hơn rất nhiều nước trên thế giới. Nhiều công ty lớn như Apple hay Bristol Myers Squibb nhiều năm nay đã sử dụng các thủ thuật kế toán phức tạp để làm giảm hoặc tránh hoàn toàn việc đóng thuế bằng cách chuyển thu nhập từ nước này sang nước khác.  Chiến lược này đã làm giàu cho các nhân viên kế toán và cổ đông, tuy nhiên, nguồn thu thuế của chính quyền liên bang giảm sút, theo New York Times. 

Tổng thống Mỹ Joe Biden khẳng định rằng việc ngăn doanh nghiệp tránh thuế vô cùng quan trọng với gói phát triển hạ tầng Mỹ quy mô hơn 2 nghìn tỷ USD. Việc thay đổi chính sách thuế sẽ giúp đảm bảo doanh nghiệp Mỹ phải đóng góp thêm tiền để đầu tư vào đường sá, cầu cảng, hệ thống nước và nhiều mảng khác trong chương trình kinh tế của ông.

- Chính sách tiền lương tối thiểu: Trong khi ông Trump đề xuất để các bang tự điều chỉnh mức lương tối thiểu theo tình hình cụ thể của từng bang, ông Biden lại muốn tăng lương tối thiểu toàn quốc từ mức 7,25 USD/giờ hiện tại lên 15 USD/giờ. Vị Tân Tổng thống lập luận rằng đây là con số hợp lý để duy trì mức sống tối thiểu cho người lao động Mỹ.

Chính sách tăng thuế của ông Biden được cho là sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP khả quan hơn so với chính sách giảm thuế của ông Trump. Nguyên nhân là trong kịch bản giảm thuế của ông Trump, tác động của giảm thuế và giảm chi tiêu chính phủ sẽ triệt tiêu nhau. Còn trong kịch bản tăng thuế của ông Biden, tác động tích cực từ chi tiêu chính phủ cao sẽ vượt qua hệ quả tiêu cực từ việc tăng thuế với nhóm người thu nhập cao. Thêm vào đó, chính sách kinh tế của ông Biden cũng chú trọng đầu tư vào các yếu tố tăng trưởng bền vững như giáo dục hay R&D, giúp nâng cao năng suất nền kinh tế trong dài hạn.