Chưa đáp ứng quy mô lớn được nộp thuế theo phương pháp kê khai?

1. Chưa đáp ứng quy mô lớn có được nộp thuế theo phương pháp kê khai?

Ngày 01/6/2021, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 40/2021/TT-BTC, chứa đựng hướng dẫn về việc áp dụng thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Theo Thông tư này, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được quy định phải nộp thuế theo phương pháp kê khai, và thông tin chi tiết về điều này đã được hướng dẫn rõ trong khoản 5 của Điều 51 thuộc Luật Quản lý thuế năm 2019.

Mục 3 của Thông tư 40/2021/TT-BTC định nghĩa các khái niệm liên quan đến Hộ kinh doanh và Cá nhân kinh doanh như sau:

- "Hộ kinh doanh" đề cập đến một đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh được thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của cá nhân hoặc các thành viên trong hộ gia đình, theo quy định tại Điều 79 của Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế (nếu có). Trong trường hợp thành viên trong hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh, một thành viên được ủy quyền làm đại diện cho hoạt động kinh doanh của hộ. Người cá nhân đăng ký hộ kinh doanh và người được ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh được coi là chủ hộ kinh doanh.

Lưu ý rằng, hộ gia đình tham gia sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, làm muối, và các hoạt động buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, cũng như cung cấp dịch vụ với thu nhập thấp không cần phải đăng ký hộ kinh doanh. Điều này không áp dụng nếu họ tham gia các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, và mức thu nhập thấp được quy định bởi Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trên cơ sở địa phương.

- "Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh quy mô lớn" đề cập đến những hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có quy mô về doanh thu và lao động đáp ứng các tiêu chí tối thiểu của doanh nghiệp, bắt đầu từ mức cao nhất của doanh nghiệp siêu nhỏ trở lên. Cụ thể, trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, và công nghiệp xây dựng, "quy mô lớn" áp dụng cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh khi có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội trung bình trong năm từ 10 người trở lên hoặc khi tổng doanh thu của năm trước đạt từ 3 tỷ đồng trở lên. Trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ, "quy mô lớn" áp dụng khi có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội trung bình trong năm từ 10 người trở lên hoặc khi tổng doanh thu của năm trước đạt từ 10 tỷ đồng trở lên.

- "Phương pháp kê khai" là cách tiếp cận khai thuế, tính thuế dựa trên tỷ lệ áp dụng trên doanh thu thực tế phát sinh trong kỳ tháng hoặc quý tương ứng.

- "Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai" đề cập đến cả hai trường hợp. Trong trường hợp thứ nhất, đó là hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được xem là quy mô lớn. Trong trường hợp thứ hai, đó là hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không đáp ứng đủ tiêu chí để được xem là quy mô lớn, nhưng chủ động lựa chọn phương pháp kê khai khi nộp thuế.

Theo quy định hiện hành, phương pháp kê khai là phương pháp áp dụng trong việc khai thuế và tính toán thuế dựa trên tỷ lệ áp dụng trên doanh thu thực tế phát sinh trong mỗi kỳ tháng hoặc quý.

Đối với cá nhân kinh doanh chưa đạt đến tiêu chuẩn quy mô lớn, nếu họ chọn phương pháp kê khai khi nộp thuế, thì vẫn sẽ áp dụng phương pháp kê khai khi nộp thuế thu nhập cá nhân.

2. Cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai theo tháng hay theo quý?

Hình thức khai thuế đối với cá nhân kinh doanh được chi tiết và quy định tại Điều 5 của Thông tư 40/2021/TT-BTC như sau:

- Phương pháp kê khai được áp dụng đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh quy mô lớn, cũng như đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chưa đáp ứng quy mô lớn, nhưng có quyền lựa chọn nộp thuế theo phương pháp kê khai.

- Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai sẽ thực hiện quy trình khai thuế hàng tháng, trừ khi đây là trường hợp hộ kinh doanh hay cá nhân kinh doanh mới bắt đầu hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cũng có quyền đáp ứng tiêu chí để khai thuế theo quý và có thể lựa chọn phương pháp kê khai thuế theo quý theo quy định tại Điều 9 của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ.

- Trong trường hợp hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai và xác định rằng doanh thu tính thuế không phản ánh đúng thực tế, cơ quan thuế sẽ thực hiện ấn định doanh thu tính thuế theo quy định tại Điều 50 của Luật Quản lý thuế.

- Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai phải duy trì chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Tuy nhiên, trong lĩnh vực và ngành nghề nếu có căn cứ xác định được doanh thu theo xác nhận của cơ quan chức năng, thì không cần thực hiện chế độ kế toán.

- Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai không phải thực hiện quyết toán thuế.

Do đó, theo quy định, cá nhân kinh doanh khi nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp kê khai sẽ thực hiện quy trình khai thuế hàng tháng. Tuy nhiên, ngoại trừ những trường hợp cá nhân kinh doanh mới bắt đầu hoạt động kinh doanh, cá nhân kinh doanh có quyền đáp ứng tiêu chí để khai thuế theo quý và cũng có thể lựa chọn phương pháp khai thuế theo quý theo quy định tại Điều 9 của Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

Chú ý: Những hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thỏa mãn điều kiện nộp thuế theo phương pháp kê khai, nếu trước ngày 01/8/2021 cơ quan thuế đã quản lý thuế của họ theo phương pháp khoán và không có yêu cầu chuyển đổi phương pháp tính thuế, sẽ tiếp tục nộp thuế theo phương pháp khoán cho đến khi kỳ tính thuế năm 2021 kết thúc.

3. Những ưu và nhược điểm của nộp thuế theo phương pháp kê khai

Ưu và nhược điểm của việc nộp thuế theo phương pháp kê khai có thể được mô tả như sau:

Ưu điểm:

- Minh bạch và trung thực: Phương pháp kê khai thuế tạo ra sự minh bạch và trung thực trong quá trình đưa thông tin thuế. Điều này giúp cải thiện hệ thống kế toán của doanh nghiệp, đảm bảo rằng kết quả kinh doanh được xác định một cách rõ ràng và chính xác hơn.

- Chủ động về nộp thuế: Tự doanh nghiệp có khả năng tự kê khai và nộp thuế theo số liệu đã đưa ra. Điều này giúp họ xác định doanh thu và lợi nhuận một cách chính xác, đồng thời giữ vai trò chủ động trong quá trình nộp thuế mà không bị phụ thuộc vào các mức khoản do cơ quan thuế quy định.

- Tự Xác định số thuế: Doanh nghiệp có thể chủ động xác định số thuế phải nộp, không bị ảnh hưởng bởi doanh thu của năm trước đó và mức khoản khoán mà cơ quan thuế áp đặt. Điều này giúp họ linh hoạt đối mặt với khó khăn trong thị trường và kê khai theo thực tế mà không bị ràng buộc.

Khó khăn:

- Phức tạp và đòi hỏi chuyên môn: Phương pháp kê khai thuế không đơn giản và đòi hỏi sự hiểu biết chuyên sâu về hệ thống thuế. Doanh nghiệp cần có người chuyên môn hỗ trợ hoặc kế toán để thực hiện quy trình này.

- Chi phí liên quan đến kế toán: Sử dụng phương pháp kê khai thuế có thể tăng chi phí, bao gồm cả chi phí lương của nhân viên kế toán thuế hoặc chi phí thuê dịch vụ kế toán.

- Rủi ro phạt và truy thu thuế: Có nguy cơ chịu rủi ro phạt do chậm nộp hồ sơ, sai sót trong hồ sơ khai thuế, hoặc không duy trì hồ sơ chứng từ đầy đủ. Những phạt này có thể bao gồm phạt chậm nộp, phạt kê khai hồ sơ, và thậm chí truy thu lại thuế do kê khai không chính xác.

Bài viết liên quan: Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai như thế nào?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!