1. Vị trí của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chi Minh

Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam, trong đó: Đảng giữ vai trò lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Đoàn là một trong các tổ chức thành viên vận động quần chúng thuộc tổ chức mình thực hiện tốt chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước.

Thực tế Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh là một thành viên trong hệ thống chính trị từ trung ương xuống cơ sở của nước ta hiện nay. Sự quy định này do yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, xuất phát từ thể chế chính trị: Nước ta là nước dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân. Lực lượng trẻ trong nhân dân chiếm một tỷ lệ lớn, là lực lượng có tiềm năng về thể lực, sức khỏe, trình độ, xung kích, nhanh nhạy, không ngại khó khăn gian khổ, sẵn sàng chiến đấu hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc Việt Nam XHCN.

 

2. Vai trò của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chi Minh

Trong lịch sử cách mạng nước ta, tổ chức có xu hướng cộng sản đầu tiên là “Việt Nam thanh niên cách mạng đổng chí Hội” là tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, sau khi Đảng ta ra đời tổ chức Đoàn Thanh niên cũng được thành lập và đóng vai trò lực lượng xung kích của cách mạng nước ta. Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến tổ chức của Đoàn và phong trào thanh niên. Ngược lại Đoàn Thanh niên luôn luôn thể hiện được vai trò của mình xứng đáng với niềm tin của Đảng và của nhân dân. Đổng thời, Đoàn Thanh niên là nguồn cung cấp cán bộ bổ sung cho Đảng, Nhà nước và các đoàn thể khác. Đó là quy luật tất yếu của sự kế thừa các thế hệ trong sự nghiệp cách mạng XHCN. Điều đó chứng tỏ rằng Đoàn Thanh niên là một bộ phận cấu thành quan trọng không thể thiếu được trong hệ thống chính trị và do đó cần phát huy cao độ vai trò của mình trong sự nghiệp đổi mới đẩy khó khăn, phức tạp, phát triển và tiến bộ của đất nước.

Trải qua trên gần 90 năm phát triển và trưởng thành, với chặng đường lịch sử vẻ vang ấy, Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh đã khẳng định được vai trò to lớn trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Đó là thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng 8/1945 thành lập nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, cuộc kháng chiên chống thực dân Pháp thắng lợi, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

 

3. Tính chất của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh

3.1. Tính chính trị

Là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, là thành viên của hệ thống chính trị. Với tư cách là tổ chức quần chúng, Đoàn gần Đảng nhất, là đội dự bị tin cậy của Đảng, Đoàn đứng vững trên những quan điểm, lập trường tư tưởng của giai cấp công nhân, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong quá trình tổ chức và hoạt động của mình.

Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh do Đảng Cộng sản Việt Nam và Bác Hồ sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện, Đoàn lấy mục tiêu lý tưởng của Đảng làm mục tiêu phấn đấu của tổ chức mình là “Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Đoàn dược Đảng trực tiếp lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên bằng việc định hướng chính trị cho tổ chức Đoàn, định hướng và lãnh đạo việc xây dựng cơ cấu bộ máy tổ chức, công tác cán bộ của các cấp bộ đoàn, xây dựng cơ chế hoạt động của cả hệ thống chính trị (trong đó có sự phối hợp với Đoàn Thanh niên), lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội cùng Đoàn làm công tác thanh niên.

Đảng đưa ra Cương lĩnh, chủ trương, chiến lược phát triển đất nước và hoạch định chiến lược công tác cán bộ cho cả hệ thống chính trị, được cụ thể hóa vào Hiêh pháp và pháp luật thành những điều luật cụ thể để mọi công dân trong xã hội thực hiện dưới sự chỉ đạo, điều hành của các cơ quan Nhà nước. Do đó, Đoàn Thanh niên phải là lực lượng xung kích đi đầu trong việc thực hiện thẳng lợi nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước.

 

3.2. Tính tiên tiến

Với tư cách là đội dự bị tin cậy của Đảng, là người chủ tương lai của nước nhà, mỗi đoàn viên của Đoàn là những hạt nhân nòng cốt trong mọi sinh hoạt, công tác, hoạt động của tổ chức Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam và phong trào thanh thiếu nhi. Tính tiên tiến thể hiện trước hết ở tinh thần: Đâu Đảng, Tổ quốc cần thanh niên có; việc gì khó thanh niên làm với tinh thần hãng say của tuổi trẻ, nguyện làm theo lời Bác dạy:

“Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên”

Tính tiên tiến thể hiện ở mục tiêu, lý tưởng của Đoàn; trong hành động việc làm của mỗi đoàn viên, thanh niên, nói đi đôi với làm, học đi đôi với hành; đồng hành cùng thanh niên trong mọi lĩnh vực hoạt động, tiên tiến trong học tập vì ngày mai lập thân, lập nghiệp.

Tính tiên tiên thể hiện ở việc xung phong, xung kích, tình nguyện, tự nguyện, tự giác trong tất cả các hoạt động của Đoàn, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đoàn luôn đi đầu trong mọi khó khăn gian khổ, trong những môi trường thử thách, những lĩnh vực khoa học, công nghệ mới.

Tính tiên tiến còn thể hiện trong việc xây đựng và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, kế tục truyền thống cách mạng của các thế hệ cha ông; dám đương đầu đấu tranh với các quan điểm sai trái đi ngược lại lợi ích của Đảng, Nhà nước và dân tộc; kiên quyết bảo vệ Đảng, chính quyền và tư tưởng Hồ Chí Minh; bênh vực, bảo vệ chân lý, chống lại những thói hư tật xấu trong xã hội, chống tiêu cực, tham nhũng; lãng phí; đại diện và bảo vệ quyền và lợi ích họp pháp chính đáng của thanh thiếu nhi.

Tính tiên tiến cũng thể hiện ưong công tác tuyên truyền, phổ biến và bảo vệ pháp luật, chấp hành nghiêm pháp luật, trong đó liên quan trước hết đến lĩnh vực văn hóa giao thông, văn hóa công sở, văn hóa giao tiếp, ứng xử...

 

3.3. Tính quần chúng (xã hội)

Tính quần chúng của tổ chức đoàn thể hiện trước hết là: ở đâu có thanh niên, ở đó có định hướng chính trị, giúp đờ, tư vấn, đổng hành cùng thanh niên của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh. Thanh niên Việt Nam là lực lượng to lớn của xã hội, có mặt trong tất cả lĩnh vực kinh tế - chính trị, an ninh - quốc phòng, với nhiều đối tượng thanh niên trong nông thôn, thành thị, công nhân, trí thức, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang, tôn giáo,... Tổ chức đoàn quy tụ, đoàn kết tập hợp thanh niên không phân biệt giai cấp, tôn giáo, vùng miền. Đoàn là người gần gũi với thanh niên, là bạn của thanh niên, luôn đồng hành cùng với thanh niên trong mọi lĩnh vực cuộc sống.

Tính quần chúng rộng rãi của Đoàn Thanh niên được thể hiện thông qua những hoạt động công tác Đoàn, Hội và phong trào thanh thiếu niên. Những hoạt động đó không chỉ lan tỏa đến những đoàn viên, hội viên mà còn ảnh hưởng đêh cả những thanh niên chưa có điều kiện trở thanh đoàn viên, hội viên. Những hoạt động mang tính xã hội của Đoàn Thanh niên đã ghi dấu âh sâu rộng trong dư luận xã hội, được xã hội thừa nhận và ủng hộ.

Tính quần chúng còn được thể hiện ở chỗ Đoàn là thành viên tập thể của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, đóng vai trò nòng cốt, định hướng chính trị cho hoạt động của Hội. Đoàn có mối quan hệ phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và xã hội nghề nghiệp... để tạo nguồn lực, điều kiện, góp phần cho các hoạt động của Đoàn.

 

4. Chức năng của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh

Chức năng là hoạt động, nghĩa vụ (trách nhiệm) công việc, biểu hiện ra bên ngoài của các tính chất nào đó của một khách thể trong một hệ thống các mối quan hệ nhất định. Vì vậy, khi xét đến chức năng của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là xét đến những hoạt động mang tính trách nhiệm, nghĩa vụ của tổ chức Đoàn đối với xã hội; những hoạt động này phải phản ánh được lý do tồn tại mang tính tất yếu đặc thù của tổ chức Đoàn Thanh niên trong hệ thống chính trị.

 

4.1. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy, đội quân xung kích cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức do Đảng, Bác Hồ trực tiếp sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến tự nguyện phân đấu thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng; đó là những đoàn viên Cộng sản trẻ tuổi, nguồn bổ sung lực lượng mới quan trọng đảm bảo cho Đảng phát triển không ngừng, kế tục trung thành xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Đoàn Thanh niên là một trong những tổ chức quần chúng gần Đảng nhất. Với tư cách là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, Đảng trực tiếp giao cho Đoàn giáo dục, giúp đỡ những thanh niên tiên tiến, trở thành đoàn viên, từ những đoàn viên ưu tú trở thành đảng viên. Vì vậy, cần làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế hệ trẻ. Khuyến khích, cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại. Hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trurg thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đoàn tuyên truyền giáo dục lý tưởng của Đảng, giới thiệu để thanh niên nhận thức và hiểu sâu sắc về Đảng, về tình hình nhiệm vụ chính trị từng thời kỳ ; cổ vũ và tập hợp đoàn viên thanh niên tích cực xung kích thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng; đóng góp ý kiến cho Đảng, phê bình cán bộ, đảng viên; giới thiệu những cán bộ, đoàn viên ưu tú tham gia vào các cơ quan cấp ủy đảng, bổ sung đội ngũ cán bộ cho Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân; tích cực tham gia cuộc vận động xây dựng đảng trong sạch vững mạnh.

Đoàn Thanh niên là đội quân xung kích cách mạng của Đảng, đi đầu trong mọi khó khăn trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Trong tất cả các mặt trận lao động, sản xuất, học tập, nghiên cửu khoa học, làm công tác xã hội và bảo vệ Tổ quốc đều có vai trò đóng góp to lớn của thế hệ trẻ. Ở mọi nơi, mọi lĩnh vực, Đoàn Thanh niên đều tỏ rõ tính xung KÍch, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám đi vào việc mới, việc khó, dám xả thân vì lý tưởng cách mạng.

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, Đoàn càng thể hiện rõ chức năng, nhiệm vụ của mình trong động viên đoàn viên, thanh niên phát huy vai trò xung kích, sáng tạo, đi đầu trong phát triển kinh tế - xã hội, phấn đấu vì sự nghiệp đổi mới của Đảng, xứng đáng là đội dự bị tin cậy của Đảng, là đội quân xung kích cách mạng, là nơi bổ sung nguồn sinh lực mới cho Đảng.

 

4.2. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là Trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên

Là tổ chức chính trị - xã hội, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, vì thanh niên, Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh tạo môi trường giúp thanh niên phát huy vai trò xung kích trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội; tổ chức các phong trào, các cuộc vận động và các hoạt động hướng tới mục tiêu đoàn kết, tập hợp, giáo dục thanh niên, tạo môi trường lành mạnh, an toàn cho thanh niên rèn luyện và tự khẳng định, vì sự tiến bộ của thanh niên đối với sự phát triển của đất nước. Đoàn giáo dục chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho đoàn viên thanh niên, từ đó giác ngộ lý tưởng cách mạng của Đảng, của Đoàn, của dân tộc, rèn luyện nên những cán bộ, đoàn viên trẻ tuổi có tâm huyết, có trình độ, bản lĩnh chính trị và sống có lý tưởng.

Bằng các phương thức hoạt động linh hoạt, phong phú, phù hợp với tâm lý, nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên, Đoàn đưa tuổi trẻ vào rèn luyện trong môi trường tập thể có tổ chức, có kỷ luật. Chính từ môi trường hoạt động theo định hướng, có mục tiêu đã bổi dưỡng, rèn luyện nên nhiều lớp cán bộ trong các thời kỳ cách mạng, nhiều thanh niên đã trưởng thành, trở thành cán bộ khoa học, các nhà giáo, các văn nghệ sĩ, các doanh nhân..., trong số đó có nhiều người trở thành những cán bộ lãnh đạo các câp của Đảng, Nhà nước, các tổ chức, đoàn thể nhân dân.

Mặt khác, môi trường của Đoàn góp phần giáo dục rèn luyện nên những người lao động trẻ tuổi có trình độ văn hóa, tay nghề, có ý thức lao động, nếp sống mới và có sức khỏe tốt để tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thông qua các hoạt động giáo dục pháp luật, hướng nghiệp dạy nghề, đặc biệt là các phong trào hành động cách mạng, thi đua yêu nước thu hút đoàn viên, thanh niên và thiếu nhi tham gia, Đoàn Thanh niên tạo ra một trường học thực tế bổi dưỡng lý tưởng cách mạng, giáo dục đạo đức, hoàn thiện nhân cách, giúp thanh niên trở thành đoàn viên ưu tú giới thiệu cho Đảng và giới thiệu đội viên ưu tú để kết nạp vào Đoàn.

 

4.3. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là người đại diện chăm lo và bảo vệ quyên lợi hợp pháp của tuổi trẻ

Đoàn tạo mọi điều kiện cần thiết, từng bước đáp ứng nhu cẩu chính đáng về đời sống vật chất và tinh thần cho đoàn viên, thanh niên giúp họ thực hiện tốt mọi quyền lợi và nghĩa vụ đảm bảo sự công bằng trong học tập, lao độxig trước pháp luật và công luận.

Đoàn có nhiệm vụ khuyến khích bảo vệ và phát huy những mặt tích cực của đoàn viên thanh niên giúp họ trưởng thành về mọi mặt. Đồng thời chống những hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội góp phần bảo vệ nhân cách, sự phát triển về thể chất và tinh thần của đoàn viên thanh niên.

Tổ chức Đoàn đại diện cho đoàn viên, thanh thiếu nhi trước pháp luật vể việc bảo vệ những quyền lợi lợi ích hợp pháp chính đáng của thanh thiếu nhi được pháp luật quy định; tham mưu xây dựng những cơ chế, chính sách liên quan đêh sự phát triển của thanh niên. Để đạt được điều này, Đoàn cử đại diện tham gia vào công việc của Đảng, Nhà nước (ứng cử vào cấp ủy, vào Quốc hội và Hội đổng nhân dân các cấp).

 

4.4. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chi Minh

Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, hướng dẫn thiếu nhi làm theo năm điều Bác Hồ dạy và phái đấu để trở thành người công dân tốt, người đoàn viên TNCS Hổ Chí Minh. Chủ tịch

Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn quan tâm đến việc tập hợp tuổi trẻ vào tổ chức để làm cách mạng cứu nước. Tại hội nghị BCH Trung ương Đảng lần thứ hai, (tháng 3 -1931) Đảng có những quyết định về công tác thanh niên, và Đoàn được Đảng giao phụ trách thiếu nhi. Đó là xuất phát từ yêu cẩu của nhiệm vụ cách mạng và từ bản chất của Đoàn thanh nhiên cộng sản.

Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách. Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là trường học giáo dục thiếu nhi Việt Nam trong và ngoài nhà trường; lực lượng nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi.

Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh lấy 5 điểu Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động, vui chơi, thực hiện quyền và bổn phận theo Công ước quốc tế về Quyền Trẻ em, Luật Trẻ em. Đội do các em làm chủ và tự quản. Đội đáp ứng những nguyện vọng, quyền lợi chính đáng của các em, tập hợp giáo dục thiếu nhi. Tuy nhiên, đê’ thể hiện được điều đó, Đội cần có sự hướng dẫn giúp đỡ của Đoàn thanh nhiên cộng sản Hồ Chí Minh. Hướng dẫn, giúp đỡ không có nghĩa là làm giúp, làm thay các em, mà là tạo điều kiện để các em có thể tự tiến hành công việc, tự quản trong mọi hoạt động của mình.

Chức năng phụ trách Đội được thể hiện qua việc quyết định phương hướng, nhiệm vụ, biện pháp công tác Đội và phong trào thiếu nhi, đẩy mạnh xã hội hoá sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em, huy động sức mạnh của xã hội chăm lo cho các em. Đoàn hướng dẫn, tạo điều kiện cho Đội hoạt động, đề cào vị trí xã hội của tổ chức Đội. Đoàn cử những đoàn viên, cán bộ đoàn có năng lực làm phụ trách Đội trong trường học và trên các địa bàn dân cư, ở các đơn vị, cơ quan, xí nghiệp...

Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là đội dự bị của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, là nguồn bổ sung cho Đoàn những đoàn viên có chất lượng cao, những cán bộ hoạt động xã hội năng động, sáng tạo, đảm bảo tính kê' thừa trong việc ”bồi dưỡng các thế hệ cách mạng cho dời sau”. Đó cũng là cách tốt nhất để thực hiện phương châm: Xây dựng Đoàn là xây dựng Đảng trước một bước và xây dựng Đoàn bắt đầu từ xây dựng Đội.

 

5. Mục đích lý tưởng của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bước vào thời kỳ mới, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại.

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh kế tục trung thành, xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Luật Minh KHuê (tổng hợp)