Chứng khoán phái sinh là gì? Những quy định về đầu tư chứng khoán phái sinh

1. Chứng khoán phái sinh là gì?

Theo Khoản 8, Điều 4 Luật chứng Khoán 2014, Chứng khoán phái sinh được định nghĩa như sau:

Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, trong đó xác nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở nhất định theo mức giá đã được xác định trong khoảng thời gian hoặc vào ngày đã xác định trong tương lai.  

Từ định nghĩa trên, có thể hiểu chứng khoán phái sinh là một loại hợp đồng tài chính quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên. Giá trị hợp đồng được xác định ở thời điểm hiện tại nhưng việc thực hiện hợp đồng được tiến hành trong tương lai.

2. Các loại chứng khoán phái sinh trên thị trường?

Căn cứ Khoản 11, 12, 13 Luật Chứng Khoán 2014, các loại chứng khoán phái sinh hiện nay bao gồm:

Ngoài ra, trên thế giới còn tồn tại Chứng khoán phái sinh quốc tế. (CFD - Contract For Difference) Đây là một loại chứng khoán phái sinh trên thị trường chứng khoán quốc tế. Quyền và nghĩa vụ của những người tham gia loại chứng khoán này phải tuân thủ pháp luật quốc tế hoặc pháp luật của quốc gia mà hai bên đang tham gia hợp đồng. CFD là một công cụ tài chính, là hợp đồng xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong việc thanh toán tiền và chuyển nhượng tài sản như cổ phiếu, trái phiếu, vàng, dầu mỏ… ở một mức giá cụ thể trong một khoảng thời gian hoặc một ngày cụ thể trong tương lai. 

3. Điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh

Được quy định tại Điều 4 Nghị định 158/2020/NĐCP, điều kiện để tổ chức kinh doanh chứng khoán phái sinh bao gồm:

Điều 4. Điều kiện được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh

1. Công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán (sau đây gọi tắt là công ty quản lý quỹ) chỉ được thực hiện kinh doanh chứng khoán phái sinh sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh chứng khoán phái sinh:

a) Công ty chứng khoán được thực hiện một hoặc một số hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh, bao gồm: môi giới chứng khoán phái sinh, tự doanh chứng khoán phái sinh, tư vấn đầu tư chứng khoán phái sinh;

b) Công ty quản lý quỹ chỉ được thực hiện hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán phái sinh.

4. Ưu nhược điểm của chứng khoán phái sinh?

4.1. Ưu điểm

Ưu điểm của chứng khoán phái sinh:

• ​Giao dịch đa dạng: Chứng khoán phái sinh cung cấp đa dạng các sản phẩm đầu tư, cho phép nhà đầu tư lựa chọn các sản phẩm phù hợp với nhu cầu đầu tư của họ. Điều này tăng cơ hội đầu tư và giảm rủi ro đầu tư cho nhà đầu tư.
• Khả năng đổi thành tiền mặt dễ dàng: Chứng khoán phái sinh được giao dịch trên các sàn giao dịch chứng khoán lớn, do đó có tính quy đổi thành tiền mặt cao hơn so với nhiều loại tài sản khác, giúp nhà đầu tư có thể mua bán dễ dàng và nhanh chóng.
• Cơ hội đầu tư mang tính đột phá: Chứng khoán phái sinh mang lại cho nhà đầu tư cơ hội đầu tư với các tài sản cơ bản như hàng hóa, ngoại tệ, chứng chỉ quỹ và các chỉ số chứng khoán, giúp tăng cường tính đa dạng của danh mục đầu tư.
• Kiếm lời từ xu hướng thị trường: Chứng khoán phái sinh giúp nhà đầu tư có cơ hội kiếm lời từ cả xu hướng tăng và giảm của thị trường, cho phép nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư linh hoạt hơn.
• Giúp bảo vệ các tài sản đầu tư khác: Chứng khoán phái sinh cho phép nhà đầu tư sử dụng các công cụ tài chính để bảo vệ các tài sản đầu tư khác khỏi các rủi ro thị trường, cho phép họ giảm thiểu rủi ro trong danh mục đầu tư của mình.

4.2. Nhược điểm

Một số nhược điểm của chứng khoán phái sinh bao gồm:

• Rủi ro đầu tư cao: Đầu tư chứng khoán phái sinh có mức độ rủi ro cao hơn so với đầu tư vào các loại tài sản khác. Nhà đầu tư cần phải đánh giá kỹ càng các rủi ro này trước khi quyết định đầu tư vào chứng khoán phái sinh.
• Tác động của các yếu tố bên ngoài: Giá trị của chứng khoán phái sinh có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế, chính trị và thị trường. Nhà đầu tư cần theo dõi các yếu tố này để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn.
• Chi phí giao dịch cao: Chi phí giao dịch chứng khoán phái sinh thường cao hơn so với giao dịch các loại tài sản khác. Nhà đầu tư cần phải tính toán kỹ chi phí này để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.
• Khả năng thua lỗ lớn: Chứng khoán phái sinh có tính chất đòn bẩy cao, do đó nếu nhà đầu tư không đánh giá rủi ro kỹ càng thì có thể mất tiền nhanh chóng

Tóm lại, chứng khoán phái sinh có nhiều ưu điểm và nhược điểm và yêu cầu nhà đầu tư có đủ kiến thức và kinh nghiệm để đầu tư thành công và giảm thiểu rủi ro đầu tư.

5. Lưu ý khi đầu tư chứng khoán phái sinh

• Tìm hiểu kỹ về sản phẩm: Nhà đầu tư cần phải tìm hiểu kỹ về sản phẩm và cơ chế hoạt động của chứng khoán phái sinh trên thị trường. Việc hiểu rõ sản phẩm sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn và giảm thiểu rủi ro.
• Cân nhắc rủi ro: Chứng khoán phái sinh có tính chất rủi ro cao, do đó nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ trước khi đầu tư.Để đầu tư chứng khoán phái sinh thành công, nhà đầu tư cần phải có kiến thức và kinh nghiệm về thị trường chứng khoán và phái sinh. Điều này có thể là một trở ngại cho nhà đầu tư mới. Nếu nhà đầu tư không có đủ kiến thức và kinh nghiệm, hoặc không có kế hoạch đầu tư rõ ràng, họ nên tránh đầu tư vào chứng khoán phái sinh.
• Chọn đơn vị môi giới uy tín: Nhà đầu tư cần chọn đơn vị môi giới uy tín và có kinh nghiệm trong việc giao dịch chứng khoán phái sinh. Việc chọn đúng đơn vị môi giới sẽ giúp nhà đầu tư tránh được các rủi ro về pháp lý và đảm bảo quyền lợi của mình.
• Quản lý rủi ro: Đầu tư chứng khoán phái sinh có tính chất rủi ro cao, do đó nhà đầu tư cần quản lý rủi ro một cách cẩn thận. Nên đưa ra các quyết định đầu tư dựa trên kế hoạch đầu tư rõ ràng và theo dõi thị trường một cách thường xuyên để có thể đưa ra những điều chỉnh phù hợp.
• Theo dõi tin tức và thông tin thị trường: Nhà đầu tư cần theo dõi tin tức và thông tin thị trường một cách thường xuyên để cập nhật về tình hình thị trường và các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả của tài sản cơ bản.
• Nên đầu tư có chọn lọc: Đầu tư chứng khoán phái sinh có tính chất rủi ro cao, do đó nhà đầu tư không nên đầu tư quá nhiều tiền vào một sản phẩm. Nên đưa ra quyết định đầu tư phù hợp với khả năng tài chính và kế hoạch đầu tư của mình.

Như vậy, đầu tư chứng khoán phái sinh đòi hỏi nhà đầu tư phải có kiến thức về sản phẩm, thị trường và kỹ năng đầu tư, cũng như có kế hoạch đầu tư rõ ràng và sẵn sàng chấp nhận rủi ro.

Trên đây là tổng hợp của Luật Minh Khuê thông tin dựa trên vào các quy định của pháp luật. Để biết thêm thông tin chi tiết,  vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn trực tiếp qua tổng đài 1900.6162. Trân trọng./.