1. Xây dựng mộ trong khu đất vườn có hợp pháp hay không?

- Xây dựng ngôi mộ chung của ông nội và bà nội trên khuôn viên đất vườn của gia đình thì có vi phạm pháp luật không?

Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 10 Luật Đất đai năm 2013 thì đất ở được phân loại là đất phi nông nghiệp; được sử dụng với mục đích xây dựng nhà ở hoặc các công trình phục vụ đời sống của người sử dụng đất. Còn đối với đất xây dựng mồ mả là đất an táng đối với người đã mất.

Căn cứ theo quy định tại Điều 170, Luật đất đai năm 2013 và Nghị định số 43/2014/NĐ-CP NGhị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai (sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 01/2017/NĐ-CP) có quy định về nghĩa vụ chung của người sử dụng đất như sau:

Điều 170. Nghĩa vụ chung của người sử dụng đất
1. Sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quy định khác của pháp luật có liên quan.
2. Thực hiện kê khai đăng ký đất đai; làm đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
3. Thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.
4. Thực hiện các biện pháp bảo vệ đất.
5. Tuân theo các quy định về bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất có liên quan.
6. Tuân theo các quy định của pháp luật về việc tìm thấy vật trong lòng đất.
7. Giao lại đất khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất, khi hết thời hạn sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền gia hạn sử dụng.

Trong trường hợp của bạn, việc xây dựng mồ mả còn tùy thuộc vào quy hoạch của từng địa phương, tuy nhiên bạn nên sử dụng đất đúng mục đích, việc xây mồ mả nên xây cách xa khu dân cư và xây theo đúng quy hoạch của UBND cấp tỉnh ban hành.

Như vậy, một trong những nghĩa vụ của người sử dụng đất là sử dụng đất đúng mục đích được ghi nhận trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đối với trường hợp của bạn: bạn muốn xây dựng ngôi mộ chung của ông nội và bà nội trên khuôn viên đất vườn của gia đình. Do đó hành vi xây dựng này của bạn là việc sử dụng đất trái mục đích, vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 13 Luật Đất đai năm 2013 về hành vi vi phạm luật đất đai "không sử dụng đất, sử dụng đất không đúng mục đích".

Tóm lại, việc bạn muốn xây ngôi mộ chung của ông nội và bà nội trên khuôn viên đất vườn của gia đình là hành vi vi phạm pháp luật đất đai do sử dụng đất không đúng mục đích. Do đó để bảo đảm quyền lợi của mình thì bạn nên xây dựng mồ mả theo đúng quy hoạch của địa phương bạn.

2. Xây dựng mồ mả trong đất thổ cư có được không?
Hỏi: Chào luật sư, Trong khu dân cư tôi có 2 vợ chồng già neo đơn, không có con cái. Vì vợ sau này không có ai hương khói nên đã xây dựng 2 huyệt mộ trong vườn nhà. Ngôi mộ nằm trong khu dân cư, gần bể nước ăn nhà tôi, tôi nhiều lần khuyên ngăn nhưng hàng xóm không có ý định phá dỡ. Cả khu xóm rất lo sợ mất vệ sinh nếu chôn cất ngay trong khu dân sư. Vậy chúng tôi có thể làm gì để ngăn chặn hành vi trên ? Mong luật sư giải đáp.

Đáp:

Căn cứ theo quy định tại Điều 63 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 về bảo vệ môi trường trong mai táng, hỏa táng như sau:

"1. Khu mai táng, hỏa táng phải phù hợp với quy hoạch; Có vị trí, khoảng cách đáp ứng yêu cầu về vệ sinh môi trường, cảnh quan khu dân cư; Không gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường xung quanh.
Chính phủ quy định việc bảo vệ môi trường trong hoạt động mai táng, hỏa táng phù hợp đặc điểm, phong tục, tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo.
2. Việc quàn, ướp, di chuyển, chôn cất thi thể, hài cốt phải bảo đảm yêu cầu về vệ sinh môi trường.
3. Tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ mai táng, hỏa táng hợp vệ sinh, trong khu nghĩa trang theo quy hoạch, xóa bỏ hủ tục trong mai táng, hỏa táng gây ô nhiễm môi trường.
5. Bộ trưởng Bộ Y tế quy định việc mai táng, hỏa táng người chết do dịch bệnh nguy hiểm"

Nghị định 23/2016/NĐ-CP quy định về di chuyển nghĩa trang, phần mộ riêng lẻ tại Điểm a khoản 1 Điều 12 như sau:

"Gây ô nhiễm môi trường, cảnh quan nghiêm trọng không có khả năng khắc phục, ảnh hưởng đến môi trường sống của cộng đồng, không còn phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch nghĩa trang vùng tỉnh được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt".

Như vậy, việc hàng xóm nhà anh xây dựng mộ phần trong khu vực đất thổ cư nằm trong khu dân cư là vi phạm quy định của pháp luật. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam hiện hành chưa có cơ chế xử lý cụ thể và mức xử phạt đối với hành vi trên. Trong trường hợp này, gia đình anh và các hộ dân xung quanh có thể gửi đơn đề nghị chính quyền địa phương để được hỗ trợ can thiệp, thuyết phục và cưỡng chế khi cần thiết.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi, nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp. Rất mong nhận được sự hợp tác! Trân trọng./.