Năm 2018, cơ quan công an HP thông báo công ty HTP đang bị điều tra về hành vi mua bán hóa đơn, đề nghị công ty A cử người đến hỗ trợ điều tra. Như vậy, công ty A có hóa đơn của công ty HTP khoảng hơn 10 tờ hóa đơn thì có ảnh hưởng gì không?

Xin cám ơn!

CƠ SỞ PHÁP LÝ

- Thông tư 39/2014/TT-BTC về sử dụng hóa đơn bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ

- Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017

- Thông tư 10/2014/TT-BTC xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa đơn

- Thông tư 166/2013/TT-BTC về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế

NỘI DUNG TƯ VẤN

1. Về trách nhiệm hình sự

Điều 302 BLHS quy định:

“1. Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số hoặc thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi từ 100 số trở lên hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 30 số trở lên;

đ) Thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên;

e) Gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước 100.000.000 đồng trở lên;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, d, đ, e và g khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”

Tuy nhiên, một tội phạm chỉ được cấu thành khi có đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm:
- Dấu hiệu hành vi (mặt khách quan của tội phạm);

- Dấu hiệu quan hệ xã hội bị xâm hại (mặt khách thể của tội phạm);

- Dấu hiệu lỗi (mặt chủ quan của tội phạm);

- Dấu hiệu năng lực trách nhiệm hình sự và độ tuổi (mặt chủ thể của tội phạm).

Phân tích trường hợp của chị, dấu hiệu quan hệ xã hội bị xâm hại (tức mặt khách thể của tội phạm) là đã xâm hại đến trật tự quản lý nhà nước về in, phát hành, sử dụng hóa đơn. Công ty chị là pháp nhân thương mại có năng lực trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên về mặt chủ quan của tội phạm, tức dấu hiệu lỗi: Lỗi ở đây phải yêu cầu là lỗi cố ý, nhưng bên công ty A hoàn toàn không hề biết về việc công ty HTP là công ty ma chuyên mua bán hóa đơn, vì khi công ty A nhận được hợp đồng và hóa đơn bên công ty họ vẫn “đang hoạt động” theo thông tin tra cứu trên website của cơ quan thuế. Bên công ty A không có nghĩa vụ và quyền hạn điều tra xem công ty họ có phải công ty chuyện mua bán hóa đơn hay không. Việc công ty A sử dụng dịch vụ vận tải là hoàn toàn ngẫu nhiên, vì ở cảng tập trung rất nhiều xe cung cấp dịch vụ vận tải, họ vận tải và xuất hóa đơn cho công ty A, công ty A không biết và không có nghĩa vụ chứng minh họ là công ty mua bán hóa đơn.

Về mặt khách quan của hành vi, mua – bán hóa đơn là hành vi thỏa thuận giữa hai bên để mua – bán một số lượng hóa đơn nhất định, nhằm mục đích thu lợi bất chính từ việc mua – bán hóa đơn này. Tuy nhiên, công ty A có thuê vận tải hàng hóa, thực tế đã thanh toán tiền cho công ty HTP và không được nhận lại bất kỳ khoản tiền nào từ phía công ty họ. Công ty A không thực hiện hành vi mua – bán hóa đơn mà là sử dụng dịch vụ vận tải nhưng bị HTP xuất hóa đơn vi phạm làm ảnh hưởng đến công ty A. Công ty A là bên mua dịch vụ vận tải nên sẽ rơi vào thế bị động về việc họ xuất hóa đơn như thế nào. Mặt khách bên công ty A cũng đã kiểm tra công ty HTP tại thời điểm xuất hóa đơn chưa có kết luận là doanh nghiệp mua bán hóa đơn nên công ty A đã không nghi ngờ về việc này.

Như vậy, trong 4 yếu tố cấu thành tội phạm thì trường hợp này thiếu mất 2 yếu tố là mặt chủ quan và mặt khách quan của tội phạm, nên không thể cấu thành tội mua bán hóa đơn theo Điều 302 BLHS.

Tại buổi điều tra, làm việc với cơ quan công an, bên công ty A cung cấp những giấy tờ tài liệu liên quan và phối hợp điều tra để cơ quan công an nắm rõ tình hình, điều tra đúng người, đúng tội.

2. Về chính sách thuế

Căn cứ Điều 23 thôngtư 39/2014/TT-BTC:

“1. Sử dụng bất hợp pháp hóa đơn là việc lập khống hóa đơn; cho hoặc bán hóa đơn chưa lập để tổ chức, cá nhân khác lập khi bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ (trừ các trường hợp được sử dụng hóa đơn do cơ quan thuế bán hoặc cấp và trường hợp được ủy nhiệm lập hóa đơn theo hướng dẫn tại Thông tư này); cho hoặc bán hóa đơn đã lập để tổ chức, cá nhân khác hạch toán, khai thuế hoặc thanh toán vốn ngân sách; lập hóa đơn không ghi đầy đủ các nội dung bắt buộc; lập hóa đơn sai lệch nội dung giữa các liên; dùng hóa đơn của hàng hóa, dịch vụ này để chứng minh cho hàng hóa, dịch vụ khác.

- Sử dụng hóa đơn bán hàng hóa, dịch vụ mà cơ quan thuế, cơ quan công an và các cơ quan chức năng khác đã kết luận là sử dụng bất hợp pháp hóa đơn.”

Trong trường hợp này, bên công ty A đang được coi là sử dụng bất hợp pháp hóa đơn, sẽ bị phạt về hành vi sử dụng bất hợp pháp hóa đơn theo thông tư 10/2014/TT-BTC:

“5. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp (trừ hành vi vi phạm quy định tại khoản 2 Điều 10 Thông tư này) hoặc hành vi sử dụng bất hợp pháp hóa đơn (trừ hành vi vi phạm quy định tại Khoản 1 Điều này).”

Hoặc hành vi trốn thuế gian lận thuế theo quy định tại khoản 1 Điều 13 thông tư 166/2013/TT-BTC (nếu như sau khi nhận được thông báo bên công ty A vẫn không loại hóa đơn, kê khai điều chỉnh giảm mà cơ quan thuế, cơ quan có thẩm quyền đã có kết luận kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm)

Bên công ty A cần chủ động loại những hóa đơn này ra, kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và điều chỉnh giảm chi phí hợp lý được trừ khi xác định thuế TNDN, nộp bổ sung số thuế phải nộp sau điều chỉnh và số tiền chậm nộp.

Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

Trân trọng./.

Chuyên viên tư vấn: Nguyễn Quỳnh - Bộ phận tư vấn pháp luật Thuế - Công ty luật Minh Khuê