Vấn đề giáo viên có hành vi ẩu đả, dù không gây ra thương tích, đã và đang đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực ứng xử trong môi trường sư phạm. Môi trường giáo dục từ lâu đã được coi là không gian văn hóa, nơi kiến tạo tri thức và bồi dưỡng nhân cách. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, những vụ việc đáng tiếc về hành vi ẩu đả giữa giáo viên với nhau hoặc với người khác trong và ngoài khuôn viên nhà trường đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Một trong những câu hỏi phổ biến nhất là liệu hành vi này có bị xử lý kỷ luật hay không, đặc biệt khi nó không để lại hậu quả nghiêm trọng về mặt thể chất như thương tích. Để trả lời câu hỏi này một cách chính xác, cần có một sự phân tích chuyên sâu dựa trên các quy định pháp luật hiện hành. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích cơ sở pháp lý cho khẳng định trên, làm rõ các hình thức kỷ luật cụ thể, trình tự thủ tục áp dụng, và phân biệt với các hình thức xử phạt khác.
1. Có xử lý kỷ luật giáo viên có ẩu đả nhưng không gây thương tích không?
Hành vi ẩu đả của giáo viên, dù không gây thương tích, chắc chắn sẽ bị xử lý kỷ luật. Đây là một khẳng định có cơ sở vững chắc, bắt nguồn từ các quy định pháp luật về trách nhiệm và đạo đức của viên chức nói chung và nhà giáo nói riêng. Bản thân hành vi ẩu đả, đánh nhau đã vi phạm trực tiếp các chuẩn mực đạo đức và quy tắc ứng xử được quy định trong môi trường sư phạm, làm suy giảm uy tín của ngành và phá vỡ môi trường làm việc lành mạnh. Do đó, việc không có thương tích không phải là căn cứ để miễn trừ trách nhiệm kỷ luật.
Hành vi này, tự nó, đã là một sự vi phạm nghiêm trọng đối với các quy định tại Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT. Mặc dù hậu quả vật chất (thương tích) có thể không xảy ra, nhưng hậu quả về mặt xã hội và đạo đức đã hiện hữu. Hành vi ẩu đả phá vỡ môi trường sư phạm lành mạnh, gây mất đoàn kết nội bộ và ảnh hưởng xấu đến uy tín của nhà trường cũng như của toàn ngành giáo dục. Do đó, có thể khẳng định một mối quan hệ nhân quả rõ ràng: hành vi ẩu đả vi phạm Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT, điều này kích hoạt quy trình xử lý kỷ luật được quy định trong Nghị định 112/2020/NĐ-CP, dẫn đến việc áp dụng một hình thức kỷ luật cụ thể. Hành vi này không cần phải gây ra hậu quả nghiêm trọng về thể chất để trở thành một vi phạm có thể xử lý; bản thân hành động bạo lực đã là một vi phạm nghiêm trọng về mặt đạo đức.
2. Các hình thức kỷ luật đối với viên chức giáo viên
Dựa trên Nghị định 112/2020/NĐ-CP, các hình thức kỷ luật đối với giáo viên (là viên chức không giữ chức vụ quản lý) bao gồm khiển trách, cảnh cáo và buộc thôi việc. Mỗi hình thức được áp dụng tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm.
- Hình thức Khiển trách: Hình thức này được áp dụng đối với các hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng. Ví dụ, một vụ ẩu đả chỉ dừng lại ở mức cãi vã lớn tiếng, xô xát nhẹ, không gây tổn hại đến sức khỏe hoặc tài sản, và người vi phạm có thái độ hợp tác, nhận lỗi, có thể bị xem xét áp dụng hình thức khiển trách.
- Hình thức Cảnh cáo: Hình thức này được áp dụng cho những vi phạm nghiêm trọng hơn, hoặc khi viên chức đã bị khiển trách mà còn tái phạm. Điều này có nghĩa là, một vụ ẩu đả có thể dẫn đến hình thức cảnh cáo ngay từ lần đầu nếu hành vi đó được đánh giá là nghiêm trọng, gây ra hậu quả đáng kể. Một ví dụ thực tế là vụ việc Hiệu trưởng Phan Anh T. ở Quảng Bình bị kỷ luật cảnh cáo sau khi bị công an xử phạt hành chính 6,5 triệu đồng về hành vi "cố ý gây thương tích". Điều này cho thấy rằng ngay cả khi hành vi cố ý gây thương tích (nhưng ở mức độ chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) vẫn có thể chỉ bị cảnh cáo, chứ không nhất thiết phải buộc thôi việc, phụ thuộc vào việc xem xét tính chất và mức độ của hành vi.
- Hình thức Buộc thôi việc: Đây là hình thức kỷ luật nặng nhất, áp dụng cho những vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây hậu quả rất xấu về chính trị, đạo đức hoặc uy tín của ngành. Mặc dù hành vi ẩu đả thông thường có thể không dẫn đến mức kỷ luật này, nhưng nếu vụ việc gây chấn động dư luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh nhà giáo và môi trường giáo dục, thì hình thức này có thể được xem xét. Các trường hợp thực tế bị buộc thôi việc thường liên quan đến các vi phạm có tính chất nghiêm trọng hơn như sử dụng văn bằng không hợp pháp , vi phạm nghiêm trọng về đạo đức hoặc bị Tòa án kết án tù.
Ngoài các hình thức kỷ luật nội bộ và xử phạt hành chính, hành vi ẩu đả của giáo viên có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng hơn. Điều 134 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”.
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, một người sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh này khi gây ra thương tích cho người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên.
Tuy nhiên, ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, người phạm tội vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu hành vi đó thuộc một trong các trường hợp đặc biệt được liệt kê tại khoản 1 Điều 134 BLHS. Các trường hợp này bao gồm:
- Sử dụng hung khí nguy hiểm, vũ khí, hoặc thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người.
- Hành vi có tính chất côn đồ.
- Phạm tội có tổ chức.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội.
- Phạm tội đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân, hoặc đối với thầy giáo, cô giáo của mình.
Như vậy, một vụ ẩu đả không gây thương tích sẽ không thuộc phạm vi truy cứu trách nhiệm hình sự theo tỷ lệ tổn thương cơ thể. Tuy nhiên, nếu hành vi đó có một trong các yếu tố tăng nặng nêu trên (ví dụ: một giáo viên lợi dụng chức vụ để đánh đồng nghiệp, hoặc sử dụng hung khí), thì vẫn có khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bất kể có gây thương tích hay không.
3. Quy trình xử lý kỷ luật
Việc xử lý kỷ luật đối với viên chức được thực hiện theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ, được quy định tại Điều 32, Nghị định 112/2020/NĐ-CP. Quy trình này bao gồm ba bước chính:
- Tổ chức họp kiểm điểm: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Cuộc họp này được tổ chức để viên chức vi phạm có cơ hội trình bày, giải trình về hành vi của mình, và các bên liên quan có thể đưa ra ý kiến. Mục đích của bước này là để có một cái nhìn đầy đủ, khách quan về vụ việc trước khi đưa ra quyết định.
- Thành lập Hội đồng Kỷ luật: Sau cuộc họp kiểm điểm (nếu có), Hội đồng kỷ luật sẽ được thành lập để tư vấn về việc áp dụng hình thức kỷ luật. Đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý, Hội đồng kỷ luật có ba thành viên, bao gồm Chủ tịch Hội đồng (thường là người đứng đầu hoặc cấp phó của đơn vị sự nghiệp công lập), đại diện Ban Chấp hành Công đoàn, và đại diện cơ quan tham mưu về công tác tổ chức, cán bộ. Hội đồng làm việc dựa trên nguyên tắc bỏ phiếu kín để kiến nghị hình thức kỷ luật.
- Cấp có thẩm quyền ra quyết định xử lý kỷ luật: Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập quản lý viên chức (tức Hiệu trưởng) là người có thẩm quyền cao nhất để xem xét và ra quyết định kỷ luật. Quyết định này sẽ được đưa ra trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được kiến nghị của Hội đồng kỷ luật hoặc biên bản cuộc họp kiểm điểm.
4. Ví dụ thực tiễn
Vụ việc hai giáo viên tại Trường tiểu học và THCS Xy, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị là một minh chứng rõ ràng cho việc áp dụng song song hai hình thức xử lý này.
Vào tháng 9 năm 2023, hai giáo viên N.V.D và N.V.Q đã xảy ra mâu thuẫn và ẩu đả trong khu tập thể của trường. Hậu quả là ông N.V.Q bị thương tích ở tỷ lệ 2%. Công an huyện Hướng Hóa đã vào cuộc, xác minh vụ việc và ra quyết định xử phạt hành chính đối với cả hai giáo viên, mỗi người 6,5 triệu đồng. Căn cứ pháp lý cho việc xử phạt này là điểm a, khoản 5, Điều 7, Nghị định 144/2021/NĐ-CP của Chính phủ, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Phân tích vụ việc này cho thấy một sự thật quan trọng: hành vi ẩu đả của giáo viên, ngay cả khi xảy ra trong khuôn viên trường học, được coi là một hành vi vi phạm trật tự xã hội chung, chứ không chỉ đơn thuần là vi phạm quy tắc nội bộ của ngành giáo dục. Điều này minh chứng cho tính nghiêm trọng và phạm vi rộng khắp của hành vi. Việc xử phạt hành chính là một biện pháp độc lập, và sau đó, hai giáo viên này chắc chắn sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nội bộ từ Ban Giám hiệu nhà trường. Vụ việc cho thấy rõ ràng hai hình thức xử lý này là độc lập và có thể cùng lúc được áp dụng đối với một hành vi vi phạm.
5. Kết luận
Việc xử lý kỷ luật đối với giáo viên có hành vi ẩu đả, dù không gây thương tích, là cần thiết và có cơ sở pháp lý vững chắc. Báo cáo này đã phân tích rõ ràng rằng hành vi này vi phạm trực tiếp đạo đức nhà giáo và các quy định của pháp luật về viên chức, do đó sẽ bị xử lý kỷ luật. Mức độ kỷ luật sẽ tùy thuộc vào tính chất và hậu quả của hành vi, đồng thời có thể song song với việc bị xử phạt hành chính theo luật về an ninh trật tự. Hành vi vi phạm không chỉ gây ra hậu quả về mặt pháp lý mà còn để lại những vết hằn sâu sắc về sự nghiệp và uy tín của nhà giáo. Do đó, việc xử lý kỷ luật không chỉ là một hình phạt mà còn là một cách để củng cố giá trị, chuẩn mực và uy tín của nghề giáo, bảo vệ môi trường giáo dục.
Mọi thắc mắc quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Tổng đài tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến số Hotline: 1900.6162 để gặp luật sư tư vấn trực tiếp giải đáp các thắc mắc. Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!
