1. Quy định chung về chế độ miễn giảm học phí đối với con của công an nhân dân

Chế độ miễn, giảm học phí đối với con của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân không phải là một chính sách áp dụng đồng loạt cho toàn bộ con em ngành công an. Về bản chất, pháp luật hiện hành phân chia rất rõ giữa ba nhóm khác nhau.

Nhóm thứ nhất là con đẻ, con nuôi hợp pháp của người đang thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân. Đây là nhóm được hưởng chế độ ưu đãi riêng gắn với tính chất nghĩa vụ có thời hạn, mức phụ cấp thấp và yêu cầu Nhà nước hỗ trợ hậu phương cho người đang phục vụ. Bộ Công an hiện vẫn xác nhận con đẻ, con nuôi hợp pháp của chiến sĩ nghĩa vụ được miễn, giảm học phí tại cơ sở giáo dục phổ thông công lập, ngoài công lập theo quy định.

Nhóm thứ hai là con của người có công với cách mạng trong lực lượng Công an nhân dân, như con liệt sĩ, con thương binh, con bệnh binh, con Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và các trường hợp khác thuộc Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Nhóm này không hưởng ưu đãi vì cha hoặc mẹ chỉ đơn thuần là công an, mà hưởng theo chế độ người có công. Nếu đang theo học tại cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, họ có thể thuộc diện miễn học phí theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP.

Nhóm thứ ba là con của sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, cán bộ công an đang công tác bình thường, không thuộc diện người có công và không thuộc trường hợp nghĩa vụ có thời hạn. Với nhóm này, pháp luật không có một điều khoản riêng nói rằng cứ là con của công an thì được miễn học phí. Người học chỉ được xem xét nếu đồng thời thuộc các diện ưu đãi chung khác như người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo, dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn hoặc có cha, mẹ bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp được hưởng trợ cấp thường xuyên.

Một điểm rất quan trọng là con nuôi hợp pháp được đối xử như con đẻ nếu việc nhận nuôi đã được đăng ký đúng quy định. Theo Luật Nuôi con nuôi, kể từ ngày giao nhận con nuôi, giữa cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ quyền, nghĩa vụ như cha mẹ và con. Vì vậy, khi văn bản chuyên ngành dùng cụm từ “con đẻ, con nuôi hợp pháp”, hai chủ thể này có giá trị pháp lý ngang nhau.

2. Con của công an có thuộc đối tượng được miễn học phí theo Luật Giáo dục không?

Câu trả lời ngắn gọn là: không phải mọi con của công an đều đương nhiên thuộc diện miễn học phí theo Luật Giáo dục.

Luật Giáo dục năm 2019 chỉ đặt ra nguyên tắc chung về chính sách học phí và giao Chính phủ quy định chi tiết đối tượng được miễn, giảm, hỗ trợ học phí. Vì vậy, khi xét quyền lợi cụ thể, không thể chỉ dừng ở câu hỏi “cha mẹ có làm trong ngành công an hay không”, mà phải đối chiếu với nghị định đang có hiệu lực.

Tính đến ngày 23/8/2026, văn bản đang áp dụng là Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 03/9/2025. Nghị định này liệt kê 14 nhóm đối tượng được miễn học phí, trong đó không có một nhóm độc lập mang tên “con của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân”. Điều đó có nghĩa là “con công an” không phải là một mã ưu tiên tự thân trong pháp luật học phí.

Tuy nhiên, con của công an vẫn có thể được miễn học phí nếu rơi vào một trong các diện pháp lý khác, chẳng hạn:

Là con của người có công với cách mạng trong lực lượng công an.
Là người khuyết tật.
Thuộc diện bảo trợ xã hội theo quy định.
Là người dân tộc thiểu số thuộc nhóm được miễn học phí.
Học trong một chương trình, ngành nghề, chuyên ngành được miễn học phí theo quy định riêng.

Vì vậy, nếu hỏi “con của công an có được miễn học phí không?”, câu trả lời đúng về pháp lý phải là: có thể có, nhưng không phải chỉ vì cha hoặc mẹ làm công an. Phải có thêm căn cứ về tình trạng nghĩa vụ, diện người có công hoặc một điều kiện xã hội đặc thù khác.

3. Điều kiện và thủ tục xác nhận đối tượng chính sách để được miễn giảm học phí

Về điều kiện, người học trước hết phải thuộc đúng nhóm đối tượng mà pháp luật quy định. Sau đó, người học phải có hồ sơ chứng minh quan hệ thân nhân và giấy tờ xác nhận tình trạng chính sách của cha hoặc mẹ.

Đối với con đẻ, giấy khai sinh là căn cứ cơ bản. Đối với con nuôi hợp pháp, phải có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi hoặc quyết định công nhận việc nuôi con nuôi theo đúng quy định pháp luật. Nếu chỉ nuôi dưỡng trên thực tế mà không đăng ký, cơ sở giáo dục thường không có căn cứ để giải quyết chế độ.

Đối với trường hợp con của chiến sĩ nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, hồ sơ thường cần thêm giấy chứng nhận đối tượng được hưởng chế độ miễn học phí do đơn vị công an có thẩm quyền cấp. Theo hướng dẫn trả lời của Bộ Công an, chiến sĩ lập bản khai, đơn vị trực tiếp quản lý xác nhận, sau đó cấp trung đoàn hoặc cấp tương đương trở lên cấp giấy chứng nhận để gia đình nộp cho cơ sở giáo dục.

Đối với trường hợp hưởng theo diện người có công, hồ sơ phải có giấy tờ chứng minh cha hoặc mẹ thuộc diện người có công hoặc thân nhân người có công theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và Nghị định số 131/2021/NĐ-CP.

Đối với trường hợp giảm 50% học phí vì cha hoặc mẹ bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp, người học phải có quyết định hưởng trợ cấp thường xuyên của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc cơ quan có thẩm quyền. Đây là điểm cần lưu ý vì không phải mọi trường hợp cha, mẹ bị tai nạn lao động đều tự động được giảm học phí; điều kiện quan trọng là phải đang hưởng trợ cấp thường xuyên.

Về trình tự, người học hoặc cha mẹ thường nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ sở giáo dục nơi đang theo học. Cơ sở giáo dục sẽ kiểm tra giấy tờ, đối chiếu diện chính sách và ra quyết định miễn, giảm hoặc hướng dẫn bổ sung hồ sơ. Với các trường hợp liên quan đến chiến sĩ nghĩa vụ CAND, gia đình nên xin giấy chứng nhận từ đơn vị công an càng sớm càng tốt để tránh chậm tiến độ xét duyệt.

Về thực tiễn, cách làm an toàn nhất là chuẩn bị hồ sơ ngay từ đầu năm học hoặc đầu khóa học, gồm:

Đơn đề nghị miễn, giảm học phí theo mẫu của cơ sở giáo dục hoặc theo biểu mẫu hướng dẫn.
Giấy khai sinh của người học hoặc giấy tờ hợp pháp chứng minh quan hệ con nuôi.
Giấy xác nhận nghĩa vụ công an, giấy chứng nhận đối tượng miễn học phí, hoặc giấy tờ người có công tùy từng trường hợp.
Căn cước công dân, thông tin cư trú hoặc giấy tờ bổ sung khác nếu nhà trường yêu cầu để đối chiếu.

4. Các trường hợp con của công an được hưởng chính sách ưu đãi trong giáo dục

Trường hợp rõ nhất là con đẻ, con nuôi hợp pháp của chiến sĩ nghĩa vụ đang phục vụ trong Công an nhân dân. Bộ Công an xác nhận đây là nhóm được hưởng chế độ miễn, giảm học phí tại cơ sở giáo dục phổ thông công lập và ngoài công lập theo quy định. Trong thực tế hiện nay, do trẻ em mầm non và học sinh phổ thông trong cơ sở công lập đã thuộc diện miễn học phí theo chính sách chung, ý nghĩa của diện ưu đãi riêng này thường thể hiện rõ hơn khi người học ở cơ sở ngoài công lập hoặc khi cần xác nhận chế độ thân nhân.

Trường hợp thứ hai là con của người có công trong lực lượng công an. Nếu cha hoặc mẹ là liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân hoặc thuộc nhóm người có công khác theo pháp luật ưu đãi người có công, con của họ có thể được miễn học phí khi theo học tại cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Đây là chế độ rất quan trọng và thường áp dụng rộng hơn so với chế độ dành cho thân nhân chiến sĩ nghĩa vụ.

Trường hợp thứ ba là con của cán bộ công an có cha hoặc mẹ bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp được hưởng trợ cấp thường xuyên. Khi đó, người học trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc giáo dục đại học có thể được giảm 50% học phí theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP.

Trường hợp thứ tư là con của công an đồng thời thuộc các nhóm ưu đãi xã hội khác. Ví dụ, bản thân là người khuyết tật; là người dân tộc thiểu số thuộc diện được miễn hoặc giảm học phí; thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; hoặc là đối tượng bảo trợ xã hội. Khi đó, căn cứ hưởng chính sách không phải vì “con công an” mà vì người học thuộc một nhóm ưu đãi độc lập khác do pháp luật quy định.

Ngoài học phí, một số con em trong ngành công an còn có thể được hưởng các chính sách giáo dục khác như bảo hiểm y tế thân nhân, ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ khó khăn đột xuất hoặc các chế độ hậu phương lực lượng vũ trang tùy từng diện và từng thời kỳ. Tuy nhiên, từng quyền lợi phải được đọc đúng theo văn bản chuyên ngành; không nên suy luận rằng được ưu tiên ở một chính sách thì mặc nhiên được miễn học phí.

5. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về chính sách học phí cho con em ngành công an

Con của sĩ quan công an đang công tác bình thường có được miễn học phí đại học không?

Thông thường là không. Pháp luật hiện hành không có quy định cứ là con của sĩ quan công an thì được miễn học phí đại học. Người học chỉ được hưởng nếu thuộc thêm một diện khác như con người có công, người khuyết tật, đối tượng bảo trợ xã hội hoặc trường hợp ưu đãi xã hội khác theo Nghị định số 238/2025/NĐ-CP.

Con nuôi của công an có được hưởng như con đẻ không?

Có, nhưng phải là con nuôi hợp pháp. Nếu đã có giấy tờ đăng ký nuôi con nuôi đúng quy định thì con nuôi được hưởng quyền lợi như con đẻ. Nếu chỉ là nuôi dưỡng thực tế mà không đăng ký thì rất khó được chấp nhận hồ sơ miễn, giảm học phí.

Con của chiến sĩ nghĩa vụ công an học trường tư có được hỗ trợ không?

Có thể có, nhưng cách thực hiện không phải lúc nào cũng là trường tư miễn toàn bộ học phí. Trong nhiều trường hợp, cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ sở giáo dục sẽ thực hiện theo cơ chế hỗ trợ, cấp bù hoặc xác nhận mức được hưởng theo quy định hiện hành. Gia đình cần hỏi trực tiếp nhà trường và đơn vị công an cấp giấy chứng nhận để làm đúng thủ tục.

Khi cha hoặc mẹ xuất ngũ thì con có còn được hưởng diện ưu đãi dành cho chiến sĩ nghĩa vụ không?

Về nguyên tắc, chế độ gắn với tình trạng đang phục vụ nghĩa vụ sẽ không còn duy trì khi điều kiện đó chấm dứt, trừ khi người học đồng thời thuộc một diện ưu đãi khác. Vì vậy, sau thời điểm xuất ngũ, gia đình cần kiểm tra lại căn cứ hưởng chế độ.

Cha và mẹ đều làm trong ngành công an thì con có được hưởng gấp đôi chế độ không?

Không nên hiểu như vậy. Các chính sách học phí được giải quyết theo đúng diện đủ điều kiện của người học, không phải cứ có nhiều yếu tố liên quan đến ngành công an là được cộng dồn số tiền hỗ trợ.

Muốn xin miễn, giảm học phí thì nên bắt đầu từ đâu?

Nên bắt đầu từ việc xác định chính xác căn cứ pháp lý mình thuộc diện nào: chiến sĩ nghĩa vụ, người có công, tai nạn lao động, hộ nghèo hay diện xã hội khác. Sau đó chuẩn bị hồ sơ chứng minh và nộp ngay cho cơ sở giáo dục đầu năm học. Nếu thuộc diện con chiến sĩ nghĩa vụ CAND, nên liên hệ đơn vị công an nơi cha hoặc mẹ đang phục vụ để xin giấy chứng nhận đối tượng được hưởng chế độ miễn học phí.

Quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: