Công ty chậm trả BHYT có phạm luật không?

1. Các quy định pháp luật liên quan đến việc chậm đóng bảo hiểm y tế

Theo quy định tại Điều 47 Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 và khoản 73 Điều 1 Quyết định 505/QĐ-BHXH năm 2020, có các quy định cụ thể như sau:

- Dữ liệu thẻ BHYT sẽ được quản lý tập trung và liên thông với dữ liệu thu. Khi các cơ sở KCB tiếp nhận thẻ BHYT của bệnh nhân đến khám bệnh, họ thực hiện tra cứu thông tin về dữ liệu thẻ BHYT trên cổng tiếp nhận dữ liệu hệ thống thông tin giám định BHYT để xác định giá trị sử dụng của thẻ BHYT. Dựa vào kết quả tra cứu, cơ sở KCB BHYT sẽ thực hiện:

+ Thanh toán chi phí KCB BHYT đối với các trường hợp người tham gia BHYT đang đóng BHYT và thẻ BHYT còn giá trị sử dụng.

+ Không thanh toán chi phí KCB BHYT đối với các trường hợp người tham gia đã báo giảm đóng BHYT nhưng tại thời điểm KCB, thẻ BHYT vẫn còn giá trị sử dụng.

- Thẻ BHYT có giá trị sử dụng tương ứng với số tiền đã đóng BHYT và thời điểm đóng BHYT. Cụ thể như sau:

Đối tượng quy định tại Khoản 1, 2 và 3 Điều 17 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014: thẻ BHYT có giá trị kể từ ngày đóng BHYT, trừ một số đối tượng thẻ BHYT có giá trị sử dụng như sau:

+ Đối với người hưởng trợ cấp thất nghiệp, thẻ BHYT có giá trị sử dụng kể từ ngày hưởng trợ cấp thất nghiệp ghi trong quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

+ Đối với người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; người đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo: Thẻ BHYT giá trị sử dụng từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 của năm đó.

+ Đối với người thuộc hộ gia đình nghèo, người thuộc hộ gia đình cận nghèo được ngân sách nhà nước hỗ trợ 100% mức đóng: Thẻ BHYT có giá trị sử dụng từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 của năm đó. Trường hợp cơ quan Bảo hiểm xã hội nhận được danh sách đối tượng tham gia BHYT kèm theo Quyết định phê duyệt danh sách người thuộc hộ gia đình nghèo, người thuộc hộ gia đình cận nghèo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền sau ngày 01/01 thì thời hạn sử dụng ghi trên thẻ BHYT từ ngày Quyết định này có hiệu lực.

Đối tượng quy định tại Khoản 4 và 5 Điều 17 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014 có thời gian tham gia BHYT liên tục, thẻ BHYT có giá trị sử dụng từ ngày đóng BHYT. Trường hợp tham gia BHYT lần đầu hoặc tham gia không liên tục từ 3 tháng trở lên trong năm tài chính thì thẻ BHYT có giá trị sử dụng sau 30 ngày kể từ ngày người tham gia nộp tiền đóng BHYT.

Đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 17 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014 chậm đóng BHYT từ 30 ngày trở lên, thẻ BHYT hết giá trị sử dụng. Khi người lao động phát sinh chi phí KCB trong thời hạn thẻ BHYT hết giá trị sử dụng, cơ quan BHXH thực hiện thanh toán trực tiếp chi phí khám chữa bệnh theo quy định sau khi đơn vị đã đóng đủ số tiền chậm đóng BHYT. Đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 17 Luật BHYT sửa đổi năm 2014 chậm đóng BHYT từ 30 ngày trở lên thì đơn vị sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm theo quy định tại Điều 49 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung.

- Người tham gia BHYT có thể thay đổi cơ sở đăng ký khám chữa bệnh ban đầu vào tháng đầu quý.

- Người lao động hưởng chế độ ốm đau, thai sản tiếp tục sử dụng thẻ BHYT đã cấp, không cần thực hiện đổi thẻ BHYT. Đối với người lao động nghỉ không lương trong thời gian đó, nếu đơn vị lập hồ sơ nghỉ hưởng chế độ thai sản thì thẻ BHYT ghi giá trị sử dụng từ tháng nghỉ thai sản đến hết giá trị sử dụng của thẻ BHYT đã cấp.

- Người lao động nghỉ ốm đau dài ngày hoặc nghỉ hưởng chế độ hưu trí, thẻ BHYT đã cấp tiếp tục được sử dụng đến hết tháng đơn vị có báo giảm. Cơ quan BHXH dựa vào danh sách báo giảm để lập Danh sách người chỉ tham gia BHYT (Mẫu D03-TS) theo đối tượng ốm đau dài ngày hoặc đối tượng hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng. Thẻ BHYT mới có giá trị sử dụng từ ngày đầu của tháng kế tiếp của tháng báo giảm.

2. Công ty chậm trả BHYT có phạm luật không?

Tại Điều 1 Nghị định 146/2018/NĐ-CP quy định người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên sẽ thuộc nhóm do người sử dụng lao động và người lao động cùng đóng Bảo hiểm Y tế 

Theo đó, hàng tháng, người lao động chỉ phải trích 1,5% tiền lương tháng để đóng vào Quỹ BHYT. Trong khi đó, doanh nghiệp phải đóng 3% mức tiền lương tháng đóng Bảo hiểm Xã hội (BHXH) của người lao động.

Hằng tháng, chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, doanh nghiệp có trách nhiệm đóng khoản tiền trên cho cơ quan Bảo hiểm Xã hội.

Tuy nhiên, Khoản 73 Điều 1 Quyết định 505/QĐ-BHXH sửa đổi bổ sung Quyết định số 595/QĐ-BHXH đã quy định:

"Đối tượng quy định tại Khoản 1 Điều 17 chậm đóng BHYT từ 30 ngày trở lên thì đơn vị sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm theo quy định tại Điều 49 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung."

Theo đó, chậm đóng BHYT từ 30 ngày trở lên, người sử dụng lao động sẽ bị xử phạt vi phạm theo quy định tại Điều 49 Luật Bảo hiểm y tế. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp chỉ được phép chậm đóng BHYT đến 29 ngày. Vượt quá thời gian này, doanh nghiệp sẽ phải chịu hình thức xử phạt theo quy định của Luật Bảo hiểm Y tế. Do đó, để tránh vi phạm và đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật, doanh nghiệp cần đảm bảo việc đóng Bảo hiểm Y tế đúng hạn và đúng quy định.

Khi doanh nghiệp chậm đóng BHYT gần 01 tháng, điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến quyền lợi của người lao động khi sử dụng BHYT. Khi công ty chậm đóng BHYT, người lao động sẽ không được cấp thẻ BHYT hoặc nếu đã có thẻ, thì thẻ BHYT sẽ không được gia hạn. Kết quả là, thẻ BHYT đã cấp sẽ không có giá trị sử dụng. Trong trường hợp người lao động gặp phải bất kỳ tai nạn hoặc bệnh tật nào và cần phải đi khám chữa bệnh, họ sẽ phải tự thanh toán toàn bộ chi phí khám chữa bệnh.

Tuy nhiên, người lao động vẫn có quyền yêu cầu quyền lợi về BHYT từ phía người sử dụng lao động. Luật BHYT đã quy định cụ thể về việc này tại điểm b khoản 3 Điều 49 Luật BHYT năm 2008, sửa đổi bổ sung 2014, như sau:

Nếu người sử dụng lao động không đóng hoặc đóng không đầy đủ theo quy định của pháp luật, họ sẽ bị xử lý như sau:

- Phải hoàn trả toàn bộ chi phí cho người lao động trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng BHYT mà người lao động đã chi trả trong thời gian chưa có thẻ BHYT.

Điều này có nghĩa là người sử dụng lao động phải hoàn trả toàn bộ chi phí BHYT mà người lao động đã chi trả trong thời gian họ đi khám khi chưa có thẻ BHYT.

- Người sử dụng lao động phải đóng đủ số tiền chưa đóng và nộp số tiền lãi bằng hai lần mức lãi suất liên ngân hàng tính trên số tiền và thời gian chậm đóng.

Ngoài việc bị hoàn trả chi phí và nộp phạt hành chính, việc chậm đóng BHYT còn có thể gây hậu quả nặng nề đối với người sử dụng lao động. Số lượng người lao động bị vi phạm càng nhiều, mức phạt hành chính mà người sử dụng lao động phải đối mặt cũng sẽ tăng lên. Theo quy định tại Khoản 2 Điều 80 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, mức phạt có thể lên đến 40 triệu đồng.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn là người sử dụng lao động có thể bị xử lý hình sự nếu vi phạm về việc trốn đóng BHYT. Hành vi này được quy định tại Điều 216 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung 2017. Trong trường hợp này, nếu người sử dụng lao động không thực hiện đóng BHYT hoặc trốn đóng BHYT một cách cố ý, họ có thể bị xử lý hình sự và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Vì vậy, việc đóng BHYT đúng hạn là rất quan trọng không chỉ để bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn để người sử dụng lao động tránh những hậu quả nặng nề về pháp lý. Cần phải đảm bảo tính chính xác và đúng thời hạn trong việc đóng BHYT, để tất cả nhân viên trong doanh nghiệp được bảo vệ sức khỏe một cách đầy đủ và an toàn. Người lao động có quyền đòi hỏi quyền lợi về BHYT từ phía người sử dụng lao động trong trường hợp công ty chậm đóng BHYT, và người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm hoàn trả chi phí và nộp số tiền lãi tương ứng.

3. Khi công ty chậm đóng BHYT, người lao động có bị cắt sử dụng bảo hiểm hay không?

Việc chậm đóng tiền bảo hiểm y tế có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động khi cần đi khám chữa bệnh sử dụng bảo hiểm y tế.

Nếu công ty chậm đóng bảo hiểm y tế, người lao động sẽ gặp phải một số vấn đề:

- Không được cấp thẻ bảo hiểm y tế hoặc thẻ bảo hiểm y tế sẽ không được gia hạn: Việc này dẫn đến người lao động không có tư cách sử dụng bảo hiểm y tế trong thời gian chưa đóng đủ tiền bảo hiểm. Điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng và giá trị cần thiết khi cần thiết.

- Thẻ bảo hiểm y tế đã cấp trước đó sẽ không có giá trị sử dụng: Điều này có nghĩa là nếu thẻ bảo hiểm y tế của người lao động đã cấp trước đó còn thời hạn sử dụng, thì trong thời gian công ty chậm đóng bảo hiểm y tế, thẻ này sẽ không còn có giá trị và không thể sử dụng để thanh toán chi phí khám chữa bệnh.

Kết quả, trong thời gian công ty chậm đóng bảo hiểm y tế, nếu người lao động gặp phải tình huống bất lợi như bị ốm đau hoặc tai nạn và cần phải đi khám chữa bệnh, họ sẽ phải tự mình thanh toán toàn bộ chi phí liên quan đến việc điều trị, mua thuốc, hay tiến hành các xét nghiệm y tế.

Điều này tạo ra áp lực tài chính đáng kể và có thể gây rủi ro cho sức khỏe của người lao động, đặc biệt đối với những trường hợp gặp phải các vấn đề y tế nghiêm trọng. Do đó, đảm bảo đóng tiền bảo hiểm y tế đúng hạn là vô cùng quan trọng, giúp bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người lao động một cách đáng tin cậy.

Mời quý khách xem thêm bài viết: Mức hưởng bảo hiểm y tế được ghi trên thẻ bảo hiểm y tế ?. Khi có thắc mắc về quy định pháp luật, hãy liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư yêu cầu tư vấn đến email: lienhe@luatminhkhue.vn